राजा दशरथः, पुत्रे प्रति परमं स्नेहं कुर्वन्, रामस्य युवराज्याभिषेकाय मनसि निश्चितवान्। तस्य अभिषेकस्य सर्वे उपक्रमाः दृष्ट्वा, तदा तस्य भार्या कैकेयी, या पूर्वं वरदायिनी अभवत्, तं वरं याचिता—रामस्य वनवासं भरतस्य च अभिषेकं। सत्यप्रतिज्ञः धर्मबन्धनैः बद्धः दशरथः, पुत्रे परमं प्रीतिं कुर्वन् अपि, रामं वनवासाय प्रेषितवान्। स रामः, वीरः सन्, पितुः आदेशं पूरयन्, व्रतं पालयन्, कैकेय्याः प्रीत्यर्थं च वनं गतवान्। तस्य अनुजः प्रियः लक्ष्मणः, स्नेहेन, विनयसम्पन्नः, सुमित्रायाः हर्षं वर्धयन्, तं अनुगतः। भ्रातृस्नेहं दर्शयन्ती, रामस्य प्रियाया भार्या, या तस्य जीवने सदृशी, तस्य हिते नित्यं प्रवृत्ता— सा जनकनन्दिनी सीता, या दिव्यया मायया निर्मिता इव, सर्वलक्षणसम्पन्ना, स्त्रीणां मध्ये श्रेष्ठा कल्याणी, सा अपि रामं अनुययौ, रोहिणीव चन्द्रमण्डलम्। नगरवासिभिः पितृणा च दशरथेन दीर्घं मार्गं अनुगम्यमाना, सा रामेण सह निर्गता। शृङ्गवेरपुर्यां गङ्गातटे, स रामः सारथिं विसर्ज्य, निषादाधिपं धर्मात्मानं गुहं समागतम्। गुहेन सह लक्ष्मणसीताभ्यां च, स रामः बहून् सलिलसमृद्धान् नद्यः अतिक्रम्य वनं प्रविष्टः। भरद्वाजस्य उपदेशेन चित्रकूटं प्राप्त्वा, तत्र त्रयः सुखेन वासं कृत्वा, वन्यजीवने रममाणाः। तत्र देवान् गन्धर्वांश्च इव सुखेन वसन्तः, रामे चित्रकूटे वसति, दशरथः पुत्रशोकात् पीडितः। तस्मिन् एव कालखण्डे, दशरथः पुत्रशोकेन स्वर्गं गतः। तस्य निधनानन्तरं, वसिष्ठप्रमुखैः ब्राह्मणैः प्रेरितः भरतः राज्याभिषेकाय नियुक्तः अपि, स वीरः न राज्ये रञ्जितः, किन्तु रामपादप्रसादनाय वनं गतः। महात्मानं सत्यवीर्यसम्पन्नं रामं गत्वा, स भ्राता विनयेन धर्मयुक्तया च वृत्त्या रामं प्रार्थितवान्। स रामं उवाच—"त्वमेव राजा, धर्मज्ञः" इति। रामः, महादानशीलः, सुमुखः, कीर्तिमान्, पितुः वचनपालनाय राज्यं न स्वीकृतवान्, किन्तु पादुकां भरताय शासनाय पुनः पुनः समर्पितवान्। ततः ज्येष्ठः भ्राता भरतं प्रत्युवाच यथा स्वपुरं प्रतियातु। तस्य मनोरथः असिद्धः अपि, भरतः रामपादौ स्पृष्ट्वा नन्दिग्रामे धर्मिष्ठः सत्यवादी जितेन्द्रियः च रामागमनपर्यन्तं राज्यं चकार। रामः तु, नगरवासिनां आगमनं ज्ञात्वा, एकचित्तः दण्डकारण्यं प्रविष्टः। तत्र प्रविष्टः पद्मनयनः रामः विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श। सुतिक्ष्णम्, अगस्त्यं, अगस्त्यस्य भ्रातरं च अपि सन्दृष्टवान्। अगस्त्यस्य वचनेन, इन्द्रधनुः प्राप्तवान्। महता हर्षेण खड्गं च अक्षय्यौ तुणी च लब्धवान्। तत्र वने वसन्तं रामं सर्वे मुनयः राक्षसासुरवधाय समागताः। स तैः मुनिभिः समाश्वासितः, राक्षसानां वधाय प्रतिज्ञां कृतवान्। रामः प्रतिज्ञां कृतवान्—"मुनिनां हिताय, ये दण्डकावने अग्निसमानाः वसन्ति, राक्षसान् युद्धे हनिष्यामि" इति। तत्र वसतः, रूपिण्याः शूर्पणखायाः नासिकाकर्णादीनि विकृतानि अभवन्, या जनस्थाननिवासिनी। तस्याः वचनेन, खरत्रिशिरस्दूषणादयः सर्वे राक्षसाः संक्रुद्धाः। रामः तान् सहितान् अनुचरैः युद्धे हत्वा, जनस्थाननिवासिनां मध्ये वने वसन्। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः निहतानि। ततः, स्वबान्धववधं श्रुत्वा, रावणः कोपेन पीडितः। स मारीचं राक्षसं मित्रत्वाय समुपेयाय। मारीचः बहुशः निवर्तयन् अपि, रावणः तस्य वचांसि न श्रुतवान्, दैववशात् आकृष्टः। मारीचः रावणं उवाच—"न शक्यते तव तादृशं वीर्यवन्तं प्रतिरोधयितुम्" इति। तथापि, रावणः तानि वचनानि अवज्ञाय, मारीचेन सह तं आश्रमं गतवान्। मायया, तयोः क्रीडया, उभौ भ्रातरौ दूरं नीतौ। तदा रावणः, गृध्रं जटायुषं हत्वा, रामस्य भार्यां सीतां अपाहरत्। गृध्रं हतं दृष्ट्वा, सीताहरणं च श्रुत्वा, राघवः शोकातुरः, मूढेन्द्रियः विललाप। तेन शोकाकुलः सः जटायुषं दग्धवान्। सीतां वने विचिन्वन्, रामः विकटं विकृतदर्शनं कबंधं राक्षसं ददर्श। तं हत्वा, महाबाहुः तस्य शरीरं दग्ध्वा, स कबंधः स्वर्गं गतः, तदा शबरीं धर्मचारिणीं स्मारयामास। "गच्छ शबरीं, या धर्मनिष्ठा धर्मकुशला च," इति कबंधेन उक्तः, स राघवः शत्रुनाशकः शबरीं गतवान्। शबरीणा यथाविधि पूजितः, दशरथात्मजः रामः पम्पातटे हनूमन्तं वानरं समासादितवान्। हनूमद्वचनेन सुग्रीवं सन्दृष्ट्वा, रामः सर्वं सुग्रीवाय आख्यातवान्। आदौ यथावत् समग्रं वृत्तान्तं, विशेषतः सीतायाः विषये, निवेद्य, वानरः सुग्रीवः रामस्य सर्वं चरितं शुश्राव।