विभीषणः श्रीरामं समीपमुपसृत्य प्राञ्जलिर्भूत्वा सस्नेहमुवाच—“एष सौरभ्यसमन्वितः पुष्पकः विमानः, सूर्यसमप्रभः, यं मम भ्राता रावणः पराक्रमेण युद्धे कुबेरात् जहार। स च रावणः युद्धे कुबेरं जित्वा, एतं दिव्यं सर्वकामधुग्विमानं परिगृह्य, तव कृते रक्षितवान्, महाबाहो। अयं विमानः मेघसन्निभः स्थाति; अस्मिन्नारूढः सर्वक्लेशविनिर्मुक्तः त्वमयोध्यां यास्यसि। यदि मयि ते प्रसादोऽस्ति, यदि मम गुणान् स्मरसि, यदि मम सख्यं ते रोचते, तर्हि किञ्चित्कालं स्थातुमर्हसि, महाबुद्धे। लक्ष्मणेन भ्रात्रा, वैदेह्या च भार्यया, सर्वाभिः कामैः पूजितः, ततः राम त्वं यथाकामं गन्तुमर्हसि। मम सैन्यैः सखाैः च सह, यद् आतिथ्यं मया स्नेहेन कृतं, तत् त्वया स्वीकर्तुमर्हसि। स्नेहात् मानात् च सख्याच्च, राघव, त्वां याचामि; अहं तव दासः, न तु आज्ञापकः। एवं विभीषणेन सम्यक् संबोधितः श्रीरामः सर्वराक्षसानां वानराणां च साक्षात् श्रुत्वा प्रत्युवाच—“त्वया महाबाहो मम परमोपकारः कृतः, सर्वैः प्रयत्नैः सख्येन च। राक्षसेश्वर, अहं न ते वचनमनुपालयेयमिति नास्ति; किंतु मम हृदयं भरतदर्शनलालसेनाकुलं जातम्। स यः चित्रकूटमागत्य माम् आनयितुम् प्रयत्नं कृतवान्, यस्य प्रार्थनां नम्रः पुनः पुनः कृत्वापि न मे स्वीकृता— कौसल्या, सुमित्रा, कीर्तिमती कैकेयी, मम सखा गुहः, नगरवासी जनपदजनाश्च सर्वे— एतेषां दर्शनं मम मनसि वर्तते। अतः, सौम्य विभीषण, मम गच्छन्व्याज्ञां दातुमर्हसि। त्वया पूजितोऽस्मि, मैत्री चास्तु; त्वत्तः अनुमतिं याचे। शीघ्रं पुष्पकं विमानं समुपस्थापय, राक्षसेश्वर; मम कार्यसिद्धौ स्थातुं न युक्तम्। इति रामेण संबोधितः विभीषणः, राक्षसाधिपः, तत् सूर्यसमप्रभं विमानं शीघ्रं समाह्वयत्। ततः सुवर्णाभरणैः भूषितं, वैडूर्यमणिपीठं, रजतप्राकारैः सर्वतोवृतं, श्वेतध्वजपताकाभिः शोभितं, सुवर्णशृङ्गैः पद्माङ्कितैः विभूषितं, मणिमुक्ताजालैः छन्नं, रत्नवातायनैः भूषितं, घण्टारावमालाभिरुपशोभितं, मेरुशिखराकारं, विश्वकर्मणा निर्मितं, मुक्तारजतप्रासादैः शोभितं, स्फटिकचित्रतलयुक्तं, वैडूर्यपीठोपस्कृतं, महावस्त्रसमाच्छन्नं, महाधनसमाकुलं, तत् दुर्जयं शीघ्रगं विमानं विभीषणस्तत्र स्थित्वा रामाय निवेदयामास। ततः रामः सौमित्रिणा सह, तद् इच्छानुगं पर्वताकारं पुष्पकं दृष्ट्वा विस्मितोऽभवत्। अथ पुष्पकं पुष्पैः शोभितं समीपस्थितं दृष्ट्वा, विभीषणः राममुपसंगम्य प्राञ्जलिः सविनयं शीघ्रं पप्रच्छ—‘किं करवाणि?’ तं लक्ष्मणः शृण्वन्, रामः चिन्तयित्वा स्नेहपूर्णं वाक्यमुवाच—“ये सर्वे वानराः महाप्रयत्नेन कार्यं कृतवन्तः, तान् विभीषण, विविधरत्नधनैः पूजय। त्वया च मित्रैश्च सह, राक्षसेश्वर, लङ्का विजिता; ये प्रहृष्टाः स्वजीवितभीत्युत्सृज्य युद्धे न प्रतिनिवृत्ताः—तेषां वानराणां कृतं कार्यं फलं प्राप्नुयात्, अतः तान् रत्नधनैः सम्मानय। तव पूजया प्रहृष्टाः सन्तुष्टाः स्याम्। त्वं दातारः, संग्राही, दयालुः, जितेन्द्रियः; अतः एतद् वदामि। यो राजा सर्वगुणरहितः, परेषां च हन्ता, तं भीतः स्वबलं त्यजति। एवं रामेण उक्तः विभीषणः सर्वान् वानरान् रत्नधनविभागैः पूजयामास। तत्र वानरश्रेष्ठान् रत्नैः पूजितान् दृष्ट्वा रामः तदुत्तमं विमानमारोहत्। ततो सीतां कुलीनां शीलसम्पन्नां स्वाङ्के स्थापयित्वा, धनुष्पाणिना लक्ष्मणेन सह तस्मिन्नेव विमान उपाविशत्। विमानस्थः काकुत्स्थनन्दनः सर्वान् वानरान्, महाबलिनं सुग्रीवं, विभीषणं च ससम्मान्य, वाक्यमुवाच—“वानरश्रेष्ठाः, यूयं मैत्रीधर्मं पूरितवन्तः; सर्वे मया अनुमोदिताः, यथाकामं गन्तुमर्हथ। सुग्रीव, यत् सर्वं त्वया कृतं, स्नेहात् हितैषिणा धर्मेण साधितम्। शीघ्रं स्वसैन्येन सह किष्किन्धां प्रतिगच्छ; विभीषण, त्वं लङ्कायाः शासनं कुरु, यां मया दत्तां; इन्द्रेण सह अपि देवाः त्वां न हिंस्युः। अहं पितुः पुरीं अयोध्यां यास्यामि; सर्वैः सह संमन्त्र्य गच्छामि, इति।