राघवकुलवर्धनः धर्मात्मा रामः, सहस्राणि पुरुषाणां साक्षात् पश्यतां, धनुः सलिलमिव सुगमं सज्यं कृतवान्। ततः स उत्तमः पुरुषः, यशस्वी दीप्तमान्, धनुः संपूर्णं आकृष्य, मध्ये एव तं धनुः भङ्क्तुम् अर्हति स्म। तस्य भङ्गात् महान् शब्दः अभवत्, विद्युत्पातनिस्स्वनसदृशः, भूमिः अपि प्रचण्डतया कम्पितुम् आरभत, पर्वतस्य विदारणमिव। तस्मिन्नेव शब्दे सर्वे जनाः विस्मिताः भूमौ पतिताः, ऋषिम् महात्मानम्, राजानम्, रघुनन्दनयोः पुत्रयोः च अपि अपवाद्य। जनाः चेतनां प्राप्ताः, तदा मिथिलाधिपः जनकः भयमुक्तः, करान् संज्ञाय, वाक्यकुशलं महर्षिं कौलिकं संबोधितवान्। ‘‘भगवन्, रामस्य दशरथस्य पुत्रस्य बलं दृष्टवान् अहम्; अद्भुतम्, अकल्पनीयम्, अप्रत्याशितम् एतत्। मम कन्या सीता दशरथपुत्रं पतिं लब्ध्वा, जनककुलस्य कीर्तिं विस्तारयिष्यति। हे कौशिक, मम व्रतम् पूर्णम् – ‘सीता वीर्यशुल्का’ – जीवितात् अधिकप्रियां कन्यां रामाय दातुम् इच्छामि। तव अनुमत्याः, ब्राह्मण, मम मन्त्रिणः शीघ्रं रथैः अयोध्यां गच्छन्तु, कौशिक, भवतां शुभाः। ते राजानं सन्मानपूर्वकं नगरम् आनयन्तु, वीर्यशुल्कायाः कन्यादानस्य वृत्तान्तं निवेदयन्तु। ककुत्स्थयोः पुत्रयोः ऋषिपरिपालितयोः अपि राजानं स्नेहपूर्वकं शीघ्रं आनयन्तु।” कौशिकः प्रत्युवाच – ‘‘एवम् अस्तु’’ – तदा धर्मात्मा जनकः मन्त्रिणः आदेश्य, तान् अयोध्यां प्रेषयत्, सर्वं वृत्तान्तं निवेदयित्वा राजानं आनयितुं। इदानीं श्रीवाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः शृणु। जनकस्य आज्ञया दूताः, रथाः श्रान्ताः सन्तः, त्रीणि रात्र्यः मार्गे व्यतीत्य, अयोध्यां प्रविशन्ति। राजाज्ञया ते दूताः राजमहालयं प्रविश्य, वृद्धं तेजस्विनं दशरथं ददृशुः। सर्वे दूताः, करान् संज्ञाय, निर्भयाः, सन्मानपूर्वकं मधुरं वचनं अब्रुवन्। मिथिलाधिपः जनकः, अग्निसहितः, पुनः पुनः मधुरस्नेहपूर्णं वाक्यं प्राह। जनकः, पुरोहितैः आचार्यैः च सह, सर्वप्रथमं तव कल्याणं, स्थिरसमृद्धिं च पृच्छति, महराजन्। तव कुशलं शान्त्या पृष्ट्वा, मिथिलाधिपः वैदेहः, कौशिकस्य अनुमत्याः, इदं वचनं अब्रवीत् – ‘‘मम पूर्वव्रतं विदितं ते – कन्या वीर्यशुल्का; राजानः विफलाः, द्वेषपूर्णाः, बलहीनाः अपाकृताः। एषा कन्या, राजन्, तव पुत्राभ्यां, विश्वामित्रादिभिः सह आगत्य, वीर्येण लब्धा। तद् दिव्यम् धनुः, महायज्ञे, महाबाहुना रामेण, महात्मना, भङ्क्तम्। अतः, वीर्यशुल्कां सीतां महात्मने दातुम् अर्हामि; व्रतं पूर्णं कर्तुम् इच्छामि – तव अनुमतिं दातुम् अर्हसि। महराजन्, पुरोहितैः आचार्यैः च सह, शीघ्रं सुरक्षितं आगच्छ; रघुपुत्रयोः दर्शनं कर्तव्यम्। राजराजन्, मम व्रतं पूर्णं कुरु; पुत्रयोः स्नेहं प्राप्स्यसि। एवं वैदेहाधिपः, विश्वामित्रस्य अनुमत्याः, शतानन्दस्य सहमत्या, मधुरं वचनं अब्रवीत्। तद् श्रुत्वा दशरथः परमं हृष्टः, वसिष्ठं वामदेवं मन्त्रिणः च अभ्यधात्। ‘‘कौशिकपुत्रेण रक्षितः रामः कौसल्यानन्दनः लक्ष्मणेन सह, वैदेहेषु वसति। रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा, महात्मा जनकः कन्यां राघवाय दातुम् इच्छति। यदि जनकस्य आचारः वो रोचते, शीघ्रं नगरम् गच्छामः, विलम्बः न भवेत्।’’ मन्त्रिणः महर्षयः च अब्रुवन् – ‘‘नूनम्’’ – राजा हृष्टः मन्त्रिणः उक्तवान् – ‘‘श्वः प्रस्थानम्।’’ मन्त्रिणः, समादृताः, तत्र रात्रिं यायुः, सर्वे हृष्टाः, गुणसम्पन्नाः। श्रीवाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे एकोनसप्ततितमः सर्गः शृणु। रात्र्याः व्यतीते, दशरथः राजा, हृष्टः, गुरुभिः बन्धुभिः च सह, सुमंत्रं इदं अब्रवीत् – ‘‘अद्य सर्वे कोशाध्यक्षाः, बहु रत्नविभूषितं धनं गृहीत्वा, पूर्वं गच्छन्तु, सुसज्जिताः। चतुर्विधा सेना शीघ्रं सम्पूर्णा प्रस्थानं करोतु; मम आज्ञया उत्तमं रथं युक्तं कुर्यात्। वसिष्ठः, वामदेवः, जाबालिः, कश्यपः, दीर्घायुः मार्कण्डेयः, कात्यायनः च आगच्छन्तु। एते ब्राह्मणाः पूर्वं गच्छन्तु, मम रथं युञ्जन्तु, विलम्बः मा भवतु, दूताः शीघ्रं प्रेषयन्ति।’’ राजाज्ञया चतुर्विधा सेना राज्ञः अनुगता, सः महर्षिभिः सह प्रस्थीतः। चत्वारि दिनानि गत्वा, वैदेहदेशं आगच्छत्; तस्य आगमनं श्रुत्वा जनकः राजा सत्कारं व्यवस्थितवान्।