रामः सत्यनिष्ठः त्रैलोक्यस्य आश्वासार्थं वैदेहीम् अग्निप्रवेशं कर्तुम् अनुमनोदितवान्। रावणः दुष्टहृदयः अपि मैथिलीं मनसा अपि स्पर्शितुं न शक्नोति, सा ज्वलदग्निशिखेव दुर्गम्या। रावणस्य अन्तःपुरे स्थित्वा अपि सा कापि दुर्बलता नर्हति, सीता केवलं मम भक्त्या युक्ता, सूर्यस्य प्रभेव। जनकनन्दिनी मैथिली त्रैलोक्ये शुद्धा, सा मया न परित्याज्य, यथा सत्पुरुषः कीर्तिं न त्यजति। युष्माकं हिताय वचनानि यानि, तानि अवश्यं कर्तव्यानि, युष्माकं प्रियजनाः इति मम हिताय भाषितानि। इत्युक्त्वा विजयी महाबलः रामः, स्वकर्मणा प्रशंसितः, प्रियया सह रममाणः, राघवः यथार्हं सुखं आस्वादयामास। एतस्मात् अनन्तरं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे युद्धकाण्डे एकशतानवत्युत्तरशततमः सर्गः आरभ्यते। राघवस्य शुभवचनानि श्रुत्वा, महेश्वरोऽपि अतिशुभानि वचनानि उवाच। "पद्मनयन, महाबाहो, विशालवक्षः, शत्रुसूदन! सौभग्येन त्वया धर्मश्रेष्ठेन कृतं कर्म सफलम्। सौभग्येन महद् भीषणं तमः सर्वलोकस्य नष्टम्, रावणोत्थं भयम् त्वया युद्धे निवारितम्। भरतं दुःखार्तं, कौशल्यां च, कैकेयीं च, सुमित्रां लक्ष्मणमातरं च सान्त्वय। अयोध्यायां राज्यं प्राप्त्वा, मित्रान् हर्षयित्वा, इक्ष्वाकुवंशं स्थापय। अश्वमेधयज्ञं कृत्वा, ब्राह्मणेभ्यः धनं दत्त्वा, परं यशः प्राप्त्वा, त्वं स्वर्गारोहणाय अर्हसि। एषः ककुत्स्थवंशजः दशरथः तव पिता दिव्यरथस्थः, पुरुषेषु श्रेष्ठः। स इन्द्रलोकं गतः, त्वया पुत्रेण मोचितः; लक्ष्मणेन सह तं अभिगच्छ।" महादेवस्य वचनं श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह दिव्यरथस्थं पितरं प्रणम्य उपससार। सः स्वं तेजसा दीप्तं, निर्मलं, दिव्यवस्त्रधारणं, लक्ष्मणेन सह पितरं ददर्श। राजा दिव्यरथे स्थितः, प्रियपुत्रं दृष्ट्वा, प्रीतिम् अवाप। महाबाहुः सुतः, उत्तमासनस्थः, पितरं अंकमुपवेश्य, बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, वाक्यम् उवाच। "स्वर्गः मे अल्पमूल्यः, देवेषु सम्मानः अपि, यदि त्वं नास्ति, राम; सत्यं वदामि। अद्य त्वां शत्रुनिर्जितं दृष्ट्वा, मम हृदयम् तृप्तम्; वनवासं समाप्त्वा, परमानन्दः मयि उत्पन्नः। उत्तमवक्ता, कैकेय्या भाषितं वनवासवचनं हृदि स्थिरम्। अद्य त्वं सुरक्षितः, लक्ष्मणेन सह आलिङ्गितः, मम शोकः निवृत्तः, यथा सूर्यः तिमिरात् निर्गच्छति। त्वया, धर्मात्मना, पुत्रेण, अहम् उद्धृतः, यथा काहोलः अष्टावक्रेण ब्राह्मणः उद्धृतः। अब्धि अहम् जानामि, सौम्य, देवैः रावणवधाय उत्तमपुरुषः नियुक्तः। कौशल्या तृप्तिं प्राप्नुयात्, यः त्वां वनात् आगतम्, शत्रुसूदनम्, सन्तोष्य दृष्ट्वा। ये नराः त्वां नगरं प्रविशन्तं, राज्याभिषिक्तं, भूमिपतिं पश्यन्ति, ते तृप्ताः। भरतेन सह संगमं द्रष्टुम् इच्छामि, यः भक्तः, बलवान्, शुद्धः, धर्मनिष्ठः। चतुर्दश वर्षाणि त्वया, सौम्य, वनवासे सीता लक्ष्मणेन सह, मम कृते व्यतीतानि। त्वं वनवासं समाप्त्वा, प्रतिज्ञां पूर्णाम् कृत्वा, रावणं युद्धे हत्वा, देवांश्च तुष्ट्वा। कृतं कर्म, यशः प्रशंसनीयम्, त्वया लब्धम्, शत्रुसूदन; भ्रातृभिः सह दीर्घायुषी राज्यं भुङ्क्ष्व।" एवं राजा भाषमाणः, रामः अञ्जलिं कृत्वा उवाच, "धर्मज्ञ, कैकेयीं च भरतं च अनुग्रहम् दातुम् इच्छामि। यः शापः त्वया कैकेयीं प्रति उक्तः, 'त्वां च तव पुत्रं त्यजामि' इति, सः कैकेयीं च तस्य पुत्रं च न स्पृशेत्।" महराजः "एवं भवतु" इति उक्त्वा, रामं मुक्त्वा, लक्ष्मणं आलिङ्ग्य, पुनः वाक्यम् उवाच। "रामं भक्त्या सेवित्वा, सीतया सह, मम महद् आनन्दं दत्तम्, धर्मफलम् लब्धम्। धर्मज्ञ, त्वं धर्मं लप्स्यसि, महद् यशः भूमौ; रामः प्रसन्नः, त्वं स्वर्गं च परमं यशः च लप्स्यसि। रामं सेवस्व, सौमित्र्यवृद्धिम् प्राप्नुहि; रामः सर्वलोकहिते नित्यं प्रवृत्तः। इन्द्रः, सिद्धाः, ऋषयः, त्रैलोक्यं च, महात्मानं रामं नमन्ति, पुरुषश्रेष्ठं पूजयन्ति। एषः निःसर्गः, अव्यक्तः, अक्षरः, ब्रह्मणोक्तः उपदेशः—देवानां हृदयम्, सौम्य, परमं रहस्यम्, यः रामः शत्रुसूदनः धारयति। त्वया सीता सह सेवायाः एकाग्र्येण धर्माचरणं महद् यशः च प्राप्तम्।" एवं दिव्यं संवादं, कृतकृत्यं रामं, पितरं दशरथं, भ्रातरं लक्ष्मणं, सीतां च, धर्मं, यशः, आनन्दं च, सर्वे अनुभूयन्ति।