रावणेन तु बलिनाऽत्यन्तदर्पयुक्तेन सीता जनकनन्दिनी तव वियोगेन वनान्तरे एकाकिनी दीनभावा हृताऽपि, त्वयि निष्ठां न जहाति स्म। सा अन्तःपुरे निगृहीता, घोरचेष्टाभिः राक्षसीभिः संरक्ष्यमाणा, त्वयि चित्तं निवेश्य, त्वमेव प्रियं मनसा चिन्तयन्ती, त्वद्भक्त्या युक्ता स्थितवती। नानाप्रकारैः प्रलोभ्य अपि, भयैः च पीड्यमाना, मैथिली न कदापि चञ्चलता प्रपेदे; अन्तःकरणे त्वय्येव स्थितं मनः। अतः त्वं मैथिलीं शुद्धभावां, पापरहितां, हृदयेन परिशुद्धां प्रतिगृह्य, अन्यद्वचनं न कर्तव्यं—एवं मया आज्ञाप्यते। एवं वचः श्रुत्वा रामः, वाक्पतिरुत्तमः, हर्षेण हृदयमाविष्टः, क्षणमिव चिन्तयित्वा, हर्षाश्रुपूर्णलोचनः बभूव। तदा उक्तः स बलवान्, धैर्ययुक्तः, वीर्यवान् रामः, धर्मज्ञेषु श्रेष्ठः, देवानां प्रमुखं प्रति इदं वाक्यमुवाच। सत्यं, सर्वेषां जनानां पुरतः शुद्धिकरणं योग्यं सीतायाः, यतो धर्मपरा सा रावणस्य अन्तःपुरे दीर्घकालं वसन्ती। हन्त, यदि अहं जानकीं न परीक्षेयम्, तदा लोके बालिशः, कामवशः इति मया उच्येय। अहं अपि जानामि—जनकात्मजा सीता एकचित्तवती, या मदीयं मनः स्वेनैव रक्षति। एषा विशाललोचना स्वधर्मरक्षिता; तां रावणः न स्प्रष्टुमशकत, यथा महोदधिः स्वसीमाम् न अतिक्रामति। किन्तु, त्रैलोक्यस्य प्रमाणाय, सत्यनिष्ठः सन्, अहं वैदेहीं वह्निप्रवेशाय अनुमन्ये। पापात्मा स रावणः चिन्तामात्रेणापि मैथिलीं न स्प्रष्टुं शक्तः, सा अग्निशिखेव दुर्दर्शा। सा रावणस्य अन्तःपुरे स्थित्वाऽपि, क्लेशं न अर्हति; सीता हि मय्येव निष्ठिता, यथा प्रभा सूर्ये। मैथिली जनकदुहिता त्रिषु लोकेषु विशुद्धा; सा मया परित्यक्तुं न शक्या, यथा कीर्तिं धर्मात्मा न त्यजति। सर्वेषां हिताय वदतां, प्रियं वदतां, प्रजापालकानां वचने अवश्यं कर्तव्यमिति मया निश्चितम्। एवं वदित्वा, विजयी महाबलः रामः, स्वकर्मभिः प्रशंसितः, प्रियतमा सीतया सह यथोचितं सुखं प्राप। अथ वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे एकोनविंशतितमः सर्गः प्रवर्तते। राघवस्य शुभं वचनं श्रुत्वा, स महेश्वरः पुनः शुभतरं वाक्यमुवाच। कमलनयन, महाबाहो, विशालवक्षः, रिपुसूदन! सौम्य, त्वया एष धर्म्यः कार्यः कृतः—एषा भाग्यवती घटना। त्वया रावणोत्थं भीषणं तमः सर्वलोकस्य नाशितम्; युद्धे च रावणजनितं भयम् अपाकृतम्। भरतं दुःखितं समाश्वासय, कौशल्यां च प्रशस्तां, कैकेयीं च सुमित्रां च लक्ष्मणमातरं द्रष्ट्वा ताः संतोषय। अयोध्यायां राज्यं प्राप्य, सुहृदः प्रमोदयित्वा, इक्ष्वाकुवंशस्य प्रतिष्ठां स्थापय। अश्वमेधं कृत्वा परमं यशः प्राप्य, विप्राणां दानं दत्वा, त्वं स्वर्गारोहणाय योग्यः। अत्र ते जनकः दशरथो दिव्यरत्नरथे तिष्ठति, ककुत्स्थवंशोद्भव, स ते पुरुषश्रेष्ठः पिताऽपि। स इन्द्रलोकं प्राप्तः, तेजस्वी, त्वया पुत्रेण उद्धृतः; लक्ष्मणेन सह तं उपगम्य, प्रणम। महादेवस्य वचनं श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह तं दिव्यरत्नरथस्थं पितरं प्रणनाम। तं तेजसा स्वेन दीप्तं, मलरहितं, दिव्यवस्त्रपरिधानं, लक्ष्मणेन सहितं पितरं ददर्श। स राजा दिव्यरत्नरथे स्थित्वा, प्रियतमे पुत्रे दृष्टे, परमं हर्षं लेभे। स महाबाहुः, दिव्ये आसने उपविष्टः, पुत्रं स्वं गोदरे स्थापयित्वा, बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, इदं वचनमुवाच—स्वर्गस्य मम किं मूल्यं, किं वा देवानां मध्ये मानं, यदि त्वं राम, मम न स्याः; एष सत्यम् उच्यते। अद्य त्वां रिपून् जित्वा दृष्ट्वा, हृदयम् परितृप्तम्; वनवासं समाप्त्य, परमं हर्षं मय्युत्पन्नम्। वाक्पते, कैकेय्या त्वत्प्रवासहेतुः उक्तं वचनं मम हृदि स्थितम्। त्वां लक्ष्मणेन सह दृष्ट्वा, आलिङ्ग्य, शोकं परित्यज्य, मेघान्तर्गतं सूर्यवत् विमुक्तोऽस्मि। त्वया पुत्रेण, धर्मात्मना, अहं उद्धृतः, यथा ब्राह्मणः काहोलः अष्टावक्रेण। इदानीं अवगच्छामि, सौम्य, परमपुरुषः देवैः रावणवधाय नियुक्तः। कौशल्या स्यात् कृतकृत्या, या त्वां राम, शत्रून् निहत्य, वनात् निवृत्तं द्रक्ष्यति। ये नराः त्वां राज्याभिषिक्तं, पृथिव्याः स्वामिनं, पुरीम् प्रविशन्तं पश्यन्ति, ते कृतकृत्याः। भरतेन सह त्वां द्रष्टुमिच्छामि, स भक्तिमान्, बलवान्, शुद्धः, धर्मात्मा च। चतुर्दश वर्षाणि त्वया वनवासः सीतया लक्ष्मणेन च सह मम हेतोः व्यतीतानि। त्वं वनवासं समाप्त्य, व्रतं पूर्त्वा, रावणं च हत्वा, देवान् तुष्टवान्। एवं स महात्मा रामः, सर्वान् आनन्दयन्, धर्मे स्थितः, पितरं प्रणम्य, स्वकुलं पुनः प्रतिष्ठापयामास।