जनकस्य वचः श्रुत्वा राजा सुमहात्मानं विश्वामित्रं रामं लक्ष्मणं च कृताञ्जलिरभ्यभाषत। स ब्रवीत्, "भो ब्राह्मण, एष धनुः श्रेष्ठः यं जनकाः च महाबलिनः राजानः च पूजितवन्तः, तं तदा कोऽपि सन्धानाय न शक्तः। न देवगणाः, नासुराः, न राक्षसाः, न श्रेष्ठाः गन्धर्वयक्षकिन्नरनागाः अपि तं धनुः सन्धानाय वा बन्धनाय वा उत्थापनाय वा समर्थाः। मनुष्याणां तत्र का सम्भावना अस्ति? एष धनुः श्रेष्ठः समुपहृतः, हे मुनिश्रेष्ठ, एतयोः राजपुत्रयोः दर्शय, भगवन्।" जनकवचः श्रुत्वा विश्वामित्रः रामं प्रति उवाच, "वत्स राम, एतत् धनुः पश्य।" मुनिवचनेन रामः यत्र धनुः तिष्ठति तत्र गतः, सन्दूक्ष्य कोशं धनुः अपश्यत्, ततो वाक्यमुवाच, "एतन्महद् दिव्यं धनुः हस्तेन स्प्रक्ष्यामि, उत्थापयितुं सन्धानाय च यतिष्ये।" राजा स अनुमन्यते स्म, मुनिरपि तथा उक्तवान्। ततः रामः मुनिवचनेन मध्यदेशे धनुः अव्यग्रेण हस्तेन गृहीत्वा सन्दधे। सहस्राणि मनुष्याणां पश्यन्ति स्म, तेषां मध्ये रामः रघुकुलानन्दनः धर्मात्मा जलमिव सुगमं धनुः सन्दधे। ततः स सन्दध्य धनुः सम्पूर्णं चापयामास, तदा स पुरुषर्षभः कीर्तिमान् धनुः मध्ये बभञ्ज। तस्मात् महान् शब्दः उत्पन्नः, इव मन्दगर्जनं, भूमिः अपि भीषणं चचाल यथा पर्वतभेदः स्यात्। तेन शब्देन सर्वे जनाः सन्तप्ताः भूमौ न्यपतन्, विना महर्षिं, राजानं, रघुनन्दनयोः च। यदा जनाः पुनः समाहिताः, राजा निर्भयः सञ्जातः, कृताञ्जलिः वाक्यं वाक्यविशारदं मुनिं प्रति उवाच, "भगवन्, अहं रामस्य बलं दृष्टवान्, दशरथात्मनः, एतद् अद्भुतं, अकल्प्यं, मम अपेक्षां अतिक्रान्तम्। मम कन्या सीता दशरथात्मनं रामं पतिं लब्ध्वा जनककुलस्य कीर्तिं करिष्यति। कौशिक, मम व्रतं पूर्णं जातम्—'सीता वीर्यशुल्का'—इयं मम आत्मना अपि प्रिया कन्या रामाय प्रदेयम्। तव अनुमत्यैव, ब्राह्मण, मम मन्त्रिणः शीघ्रं रथैः अयोध्यां गच्छन्तु। ते राजानं मम पुरीं सादरं आनयन्तु, वीर्यशुल्कां कन्यादानस्य वृत्तान्तं सम्पूर्णं निवेदयन्तु। तौ काकुत्स्थात्मजौ, मुनिना रक्षितौ, राजानं सस्नेहम् शीघ्रं आनयन्तु।" कौशिकः प्रत्युवाच, "एवमस्तु।" धर्मात्मा राजा मन्त्रिणः समादिश्य तान् अयोध्यां प्रेषयामास, यथावृत्तं राज्ञे निवेदयितुं तं च आनयितुं। शृणु, श्रीवाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः। जनकस्य आज्ञया ते दूताः, यानानि श्रान्तानि कृत्वा, त्रीन् रात्रान् मार्गे स्थित्वा, अयोध्यां पुरं प्रविश्य, राजाज्ञया राजमहालयं गत्वा, वृद्धं देवोपमं दशरथं ददृशुः। सर्वे दूताः कृताञ्जलयः निर्भयाः सन्तः, सान्त्वपूर्वकं मधुरं वाक्यं राजानं प्रति ऊचुः। "मिथिलाधिपतिः जनकः, स यज्ञसहितः, पुनः पुनः मधुरस्नेहपूर्वकं वाक्यं ब्रूते। सः स्वपुरोहितैः आचार्यैः च सह, प्रथमं तव कुशलं नित्यश्रीं च पृच्छति, महाबाहो। तव कुशलं विज्ञाय, मिथिलेश्वरः कौशिकानुमत्यैव वाक्यं ते ब्रवीति। मम पूर्वं व्रतं त्वया श्रुतम्—मम कन्या वीर्यशुल्का भविष्यति। राजानः तदर्थं आगत्य असमर्थाः सन्तः निराशाः प्रत्यनन्त।" "एषा मम कन्या, राजन्, दैवयोगात् तव पुत्राभ्यां विजिता, ये विश्वामित्रेण सह आगतवन्तः। तद् दिव्यं महाधनुः महात्मना रामेण सभा मध्ये भग्नम्। तस्मात् वीर्यशुल्कां सीतां अस्मै महात्मने दातव्यम्, व्रतं मे पूर्णं कर्तुम् इच्छामि—त्वं अनुमोदस्व।" "महाबाहो, त्वं स्वपुरोहितैः आचार्यैः सह शीघ्रं सुखेन आगच्छ, रघुनन्दनयोः दर्शनं तव युक्तम्। राजेन्द्र, मम व्रतं त्वया पूर्णं कार्यम्, तव पुत्रयोः स्नेहं लप्स्यसि।" इति जनकः विश्वामित्रस्य अनुमत्यैव, शतानन्देन सह सम्मतेन, मधुरं वाक्यं न्यवेदयत्। एवं श्रुत्वा स राजा परमप्रहृष्टः अभवत्, वसिष्ठं वामदेवं मन्त्रिभिः सह इदं वचनं उवाच—"कौशिकपुत्रेण रक्षितः रामः कौसल्यानन्दवर्धनः लक्ष्मणेन सह विदेहेषु वसति। रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा जनको महात्मा आत्मजां राघवाय दातुम् इच्छति। यदि जनकस्य आचारः भवद्भ्यः रोचते, शीघ्रं तस्य नगरीं गच्छामः, कालस्य विलम्बः न भवेत्।" मन्त्रिणः सर्वे महर्षयः च ऊचुः, "नूनम्।" राजा प्रमुदितः मन्त्रिभ्यः उवाच, "श्वः प्रयास्यामः।