सुसंस्कृतं लोहमयं ताम्रपेटिकां, यस्यां धनुः स्थितम् आसीत्, तां मन्त्रिणः देववत् गृहीत्वा जनकं नृपं उपगच्छन्। ते मन्त्रिणः जनकं राजानं उवाचुः— “एषा उत्तमा धनुः, सर्वैः नृपैः पूजिता; हे मिथिलाधिप, हे राजन्, इच्छसि यदि तां पश्य।” तत् वचनं श्रुत्वा जनकः, अञ्जलिं कृत्वा, महात्मानं विश्वामित्रं तथा रामलक्ष्मणौ उवाच। सः राजन् प्राह— “हे ब्राह्मण, एषा उत्तमा धनुः जनकैः तथा महाबलैः नृपैः पूजिता, तेषां तदानीं तां तन्तुं योजयितुं न शक्ताः। न सर्वे देवगणाः, न असुराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वयक्षकिन्नरनागश्रेष्ठाः—” “मानुषाणां तु का सम्भावना एतां धनुः तन्तुं योजयितुं, नमयितुं वा उत्थापयितुं?” “एषा उत्तमा धनुः आगता, हे मुने, तां धनुः एतेषां द्वयोः राजकुमारयोः दर्शय।” जनकस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रः रामं उवाच— “वत्स राम, धनुः पश्य।” ततो मुनिवचनात् रामः यत्र धनुः आसीत् तत्र गच्छन्, पेटिकां उद्घाट्य धनुः पश्यन्, वचनं उवाच। रामः उवाच— “एषा उत्तमा दिव्या धनुः अहं हस्तेन स्पृशामि; उत्थापयितुं तन्तुं योजयितुं च यतिष्ये।” राजा प्रत्युवाच— “एवम् अस्तु।” मुनिः अपि तद् वचनं उवाच। ततः रामः, मुनिवचनात्, मध्ये धनुः सहजं गृहीत्वा उत्थापयामास। सहस्राणि जनाः पश्यन्ति, रघुनन्दनः धर्मात्मा रामः तां धनुः सलिलवत् सहजं तन्तुं योजयामास। ततः तन्तुं योजयित्वा धनुः पूर्णं चापयामास; सः पुरुषश्रेष्ठः, कीर्तिमान्, तां धनुः मध्ये चचाल। ततो महान् शब्दः उत्पन्नः, वज्रनिनादसदृशः; भूमिः भीषणं कम्पिता, शैलभेदसदृशम्। तस्मात् शब्दात् सर्वे जनाः विमूढा भूमौ पतिताः, ऋषिः, राजा, रघुसुतौ तु तत्र स्थिता एव। जनाः चेतनां पुनः प्राप्ताः, राजा भयशून्यः, अञ्जलिं कृत्वा वाक्यं विश्वामित्रं वाक्यं उवाच। “भगवन्, रामस्य दशरथस्य पुत्रस्य बलं दृष्ट्वा, एतद् अद्भुतं, अकल्पनीयम्, मम अपेक्षातीतम्। मम कन्या सीता, रामं दशरथस्य पुत्रं पतिं प्राप्त्वा, जनककुलस्य कीर्तिं वर्धयिष्यति। हे कौशिक, मम व्रतम् पूर्णम्— ‘सीता वीर्यशुल्का।’ मम कन्या, जीवात् प्रियतरम्, रामाय दातव्या।” “त्वदीयं अनुमतिं प्राप्य, हे ब्राह्मण, मन्त्रिणः शीघ्रं गच्छन्तु, हे कौशिक, तुभ्यं शुभं, आयोध्यायां शीघ्ररथैः। ते राजानं मम नगरं सन्मानपूर्वकं आनयन्तु, कन्यादानस्य, वीर्यशुल्कस्य, सर्वं निवेदयन्तु।” “ते राजानं अपि कथयन्तु, रघुवंशयोः पुत्रयोः, ऋषिसंरक्षितयोः, स्नेहपूर्वकं शीघ्रं आनयन्तु।” कौशिकः प्रत्युवाच— “एवम् अस्तु।” धर्मात्मा राजा मन्त्रिणः सन्देशं दत्वा, आयोध्यायां प्रेषयामास, यथावृत्तं निवेदयितुं, राजानम् आनयितुं च। इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य बालकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। जनकस्य आज्ञया तैः दूतैः, रथाः क्लान्ताः सन्तः, त्रिरात्रं मार्गे स्थित्वा, आयोध्यां नगरं प्रविष्टाः। राजाज्ञया ते दूताः राजप्रासादं प्रविश्य, वृद्धं दशरथं देवसदृशं ददृशुः। सर्वे दूताः, अञ्जलिं कृत्वा, निर्भयाः, सन्मानपूर्वकं मधुरं वाक्यं राजानं उचुः। मिथिलाधिपः जनकः, अग्निसहितः, पुनः पुनः मधुरं स्नेहपूर्णं वाक्यं राजानं प्राह। जनकः, पुरोहितैः आचार्यैः सह, प्रथमं तव कुशलं, स्थिरं सौभाग्यं च पृच्छति, हे महराजन्। तव कुशलं शान्तं पृच्छ्य, मिथिलेशः वैदेहः, कौशिकस्य अनुमत्या, तव प्रति वचनं उवाच। “मम पूर्वं व्रतं जानासि—मम कन्या वीर्यशुल्का। नृपाः, पराजिताः, द्वेषपूर्णाः, बलं न प्राप्तवन्तः। मम कन्या, हे राजन्, दैवयोगेन, तव पुत्रैः, विश्वामित्रादिभिः सह आगता। तां दिव्यां धनुः, सभा मध्ये, महाबलः रामः, महात्मा, चचाल। तस्मात्, वीर्यशुल्कां सीतां, महात्मने रामाय दातव्यम्; मम व्रतं पूर्णं कर्तुम् इच्छामि—अनुमतिं दत्त्वा।” “हे महराजन्, पुरोहितैः आचार्यैः सह, शीघ्रं सुरक्षितं आगच्छ; रघुवंशयोः पुत्रयोः द्रष्टव्यम्। राजराजन्, मम व्रतं पूर्णं कुरु; तव पुत्रयोः स्नेहं लप्स्यसि।” एवं वैदेहः, विश्वामित्रस्य अनुमत्या, शतानन्देन सह, मधुरं वचनं उवाच। एतत् संदेशं श्रुत्वा राजा अतिव हृष्टः, वसिष्ठं वामदेवं मन्त्रिणः च उवाच। “कौशिकपुत्रेण संरक्षितः रामः, कौसल्यायाः नन्दनः, लक्ष्मणेन सह, वैदेहेषु स्थितः। रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा, महात्मा जनकः, तं कन्यादानं राघवाय कर्तुम् इच्छति।” एवं तत्र धर्मयुक्तं, दिव्यं, मधुरं चरितं अभवत्।