कुशिलवयोः तयोः मधुरगायनसम्पन्नयोः स्तुत्ययोः सुतराम् ऋषयः प्रशंसां कृतवन्तः—“अहो, गीतस्य माधुर्यं, विशेषेण श्लोकानां!” इति। तयोः गायनं प्राचीनकथायाः अपि प्रत्यक्षवत् प्रतिपादितम्; तौ प्रविश्य, रामकथां साक्षात् मूर्तयोरिव, अत्युत्तमं गायनं प्रदर्शयामासतुः। सुस्वरैः, हर्षेण, निपुणलयतालसमन्वितं तयोः गायनं महानृषिभिः तपसा विश्रुतैः पुनः पुनः प्रशंसितम्। यदा तौ द्वौ गायनकौ अतिवैचित्र्ययुक्तं, अतिमधुरं च गायनं कृतवन्तौ, तदा कश्चन ऋषिः, समीपे स्थितः, प्रमुदितचित्तः, कुम्भं दत्तवान्। अन्यः, प्रसन्नः, यशस्वी च, वल्कलम् अदत्त; अपरः कृष्णाजिनं, अन्यः यज्ञोपवीतम् अदात्। कश्चन कुम्भं दत्तवान्, अन्यः मुञ्जसूत्रं, अपरः दण्डं, अन्यः कौपीनं च दत्तवान्। अन्यः प्रमुदितः परशुं दत्तवान्, अपरः काषायवस्त्रं, अन्यः वल्कलम् अदात्। कश्चित् जटावलेयं दारुपाशं च दत्तवान्, अन्यः पात्राणि, अन्यः समिधम् अदात्। कश्चित् उदुम्बरदण्डं दत्तवान्, केचन तदा आशीर्वादान् अददुः; अन्ये महर्षयः हर्षेण दीर्घायुष्यम् उक्तवन्तः। एवं सर्वे ऋषयः सत्यवादिनः ताभ्यां दानानि दत्त्वा, “इयं अद्भुतकथा महर्षिणा कीर्तिता” इति वदन्तः, तौ पूजयामासुः। एषा कवीनां परमं प्रतिष्ठानं, यथाक्रमं सम्पूर्णा, सर्वगीतविशारदैः गीतम्। एषा कथा दीर्घायुष्यम्, बलोत्पत्तिं, सर्वश्रोतॄणां च हर्षं जनयति; यत्र यत्र तौ गायमाणौ, तत्र तत्र स्तुत्यौ बभूवतुः। राजमार्गेषु च राजपथेषु च, भरतस्य ज्येष्ठभ्राता रामः तौ कुशिलवौ दृष्ट्वा, स्वगृहं नीतवान्। रामः, रिपुंजयः, तौ पूजनीयौ पूजयामास; दिव्ये सुवर्णसिंहासने स्थितः, प्रभुः ताभ्यां सन्मानं कृतवान्। मन्त्रिभिः भ्रातृभिः च परिवृतः, रामः तौ सौम्यरूपौ, विनीतचरित्रौ भ्रातरौ ददर्श। सः लक्ष्मणं, शत्रुघ्नं, भरतं च उवाच—“एषा कथा, देवोपमा इमौ द्वौ, श्रूयताम्।” रामः तौ गायनकौ प्रोत्सहितवान्, “अनेके अर्थव्यञ्जनसम्पन्ना, रम्या कथा गीत्यताम्” इति; तौ हृदयसमुत्थितया वाचा, मधुरं हर्षपूर्णं च गीतवन्तौ। तयोः गीतं वीणातालसमन्वितं, स्पष्टार्थप्रदं, सर्वाङ्गमनोहृदयमुदायनं, श्रवणसुखं, जनसमाजे प्रकाशमानं बभूव। एतौ द्वौ तपस्विनौ, राजलक्षणसम्पन्नौ, गीतकौशलसम्पन्नौ, महातपस्विनौ, मया अपि अद्भुतौ कथ्येते। तेषां महात्मनां पुण्यकथां शृणुत। रामस्य वचनेन प्रेरितौ तौ, यथाविधि, गीत्यां प्रवृत्तौ; रामः च सभायां उपविष्टः शनैः श्रोतुम् आकाङ्क्षया संलग्नः अभवत्। शृणुत, इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य बाले पञ्चमः सर्गः इति। सर्वं भूमण्डलं किल प्रजापतेः प्रभृति युद्धविजयीभिः राजभिः पूर्वं स्वीकृतम्। तेषु सगरो नाम राजा, येन सागरः खनितः; षष्टिसहस्रपुत्रैः परिवृतः सः ययौ। तेषां महात्मनां इक्ष्वाकुवंशजानां राज्ञां मध्ये, एषा महाकथा जाताऽस्ति, या रामायणाख्या। इदानीं धर्मकामार्थसंयुक्तां, आद्यादारभ्य, अस्यां कथायां, निरस्पर्धया शृणुत। अस्ति हि नगरी लोके ख्याताऽयोध्या नाम, या मनुना मनुष्यपतिना स्वयम् निर्मिता। सा महानगरी द्वादश योजनविस्तीर्णा, त्रिविस्तीर्णा, सुप्रविभक्तमार्गा बभूव। सा महाराजमार्गेण शोभिता, सदा पुष्पैः क्षिप्ता, उदकेन सिक्ताऽभवत्। तत्र दाशरथिः राजा, स्वराज्यवर्धनः, देवेन्द्र इव स्वर्गे, निवसति स्म। सा पुरी द्वारतोरणयुक्ता, सुप्रविभक्तशाला, बहुविधान् यन्त्रशस्त्रयुक्ता, सर्वशिल्पिभिः आकीर्णा। सारथिभिर्गायकैश्च समाकीर्णा, अनुपमश्रियुक्ता, उच्चप्रासादपताकायुक्ता, शतानि यन्त्राणां समाविष्टा। सर्वतः नर्तकीनाट्यसमूहैः परिवृता, उद्यानैः आम्रवाटिकाभिः शोभिता, शालवृक्षपरिवेष्टिता। सा गम्भीरपरिखायुक्ता, दुर्गमाऽन्यैः, अश्वगजगोमहीषशकटैः पूर्णा। सा सामन्तराजसमूहैः परितः स्थितैः, बहुवणिज्जनैः शोभिता। रत्नकूटप्रासादैः, पर्वतोपमैः, उच्चप्रासादैः, अमरावतीम् इव, सा पुरी विराजते। चित्रपटाकारसम्पन्ना, कुलस्त्रीसमूहैः पूर्णा, सर्वरत्नैः आकीर्णा, दिव्यप्रासादैः भूषिता। सा स्थिरमूलनिरन्तरनिवेशना, समतलभूमिस्थिता, तण्डुलयवसम्पूर्णा, इक्षुरसेन मधुरोदका। सा पुरी मृदङ्गवीणापणवध्वनिभिः पृथिव्यां महानादं कुर्वती। सिद्धैः स्वर्गे तपसा प्राप्तमन्दिरवद्, सा निवेशनानि सुविन्यस्तानि, कुलपुरुषैः पूर्णानि। येषां बाणैः दूरस्थं च समीपस्थं च लक्ष्यं न व्यर्थं गच्छति, शब्दवेधविद्यायुक्ताः, लघुभुजाः, कौशलसम्पन्नाः च तत्र निवसन्ति।