मिथिलायाः नगरे राज्ञः जनकस्य शासनकाले, बहवः राजानः क्रोधेन महता सम्पूर्णा नगरीं मिथिलाम् अभ्यधावन्। तेषां सम्पूर्णवर्षं व्यतीतं, सर्वे संसाधनानि क्षीणानि अभवन्। तदा अहं, राज्ञः जनकः, महता क्लेशेन पीडितः, सर्वान् देवगणान् तपसा समाराधयम्। देवाः परमसन्तोषेण तुष्टाः, चतुर्विधां सेनां दत्त्वा, तान् पराजितान् राज्ञः हत्वा सर्वदिशः पलायितवन्तः। तेषां दुर्बलानां, संशयितबलानां, मन्त्रिणः सह, दुष्टकर्मणां, एषा सा परमदीप्ति धनुः अस्ति, यत् अहं ते दर्शयिष्यामि। त्वं स्थिरव्रते, रामाय लक्ष्मणाय च एतां धनुः दर्शयिष्यामि। यदि रामः एतां धनुः संधत्तुं शक्नोति, तदा सीतां, योनिरेखया जन्मन्या, दशरथस्य पुत्राय दास्यामि। शृणु अधुना सप्तषष्टितमं सर्गं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे। जनकस्य वचनं श्रुत्वा महर्षिः विश्वामित्रः राजानं उवाच—"रामाय धनुः दर्शय।" ततः जनकः मन्त्रिणः आज्ञापयत्—"गन्धपुष्पैः अलङ्कृतां दिव्यां धनुः आनयत।" जनकस्य आज्ञया मन्त्रिणः नगरे प्रविश्य, धनुः पूर्वे स्थापयित्वा, बाहुवीर्ययुक्ताः बहवः बाहुवीर्ययुक्ताः मन्त्रिणः बहुवाहनयुक्तं अष्टचक्रयुक्तं पेटिकां कष्टेन चलितवन्तः। तां सुविलसितां लौहपेटिकां, यत्र धनुः स्थितम्, मन्त्रिणः देववत् जनकं उचुः—"राजन्, एषा उत्तमा धनुः सर्वराजभिः पूजिता; मिथिलाधिपते, इच्छसि चेत् पश्य।" तेषां वचनं श्रुत्वा जनकः अञ्जलिं कृत्वा, महात्मनं विश्वामित्रं रामं लक्ष्मणं च उवाच—"ब्राह्मण, एषा उत्तमा धनुः जनकैः महाबलैः पूजिता, तदा संधत्तुं अशक्याः। न सर्वे देवगणाः, न असुराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महानागाः—मानुषाणां किं संधानस्य, उत्थापनस्य, बन्धनस्य सम्भवः?" "एषा उत्तमा धनुः आगता, महर्षे, एतयोः युवराजयोः दर्शय।" जनकस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रः रामं उवाच—"वत्स राम, धनुः पश्य।" ऋषेः आज्ञया रामः यत्र धनुः तत्र गतः, पेटिकां उद्घाट्य धनुः दृष्ट्वा उवाच—"एतां उत्तमां दिव्यां धनुः हस्तेन स्पर्शयिष्यामि, उत्थापयिष्यामि, संधत्तुं यतिष्ये।" राजा "एवम्" इति प्रत्युवाच, ऋषिः अपि तद्वद् उवाच। रामः ऋषेः वचनेन मध्ये धनुः सुलभेन गृहीत्वा, सहस्राणि जनाः पश्यन्तः, रघुकुलानन्दनः धर्मात्मा धनुः जलमिव सुलभं संधत्तवान्। संधाय धनुः पूर्णं च आकर्ष्य, स उत्तमपुरुषः कीर्तिमान् धनुः मध्ये च अचिन्त्यं च अतिशयमपि च भग्नवान्। तस्मात् महान् शब्दः उत्पन्नः, वज्रनिनादवत्, भूमिः भीषणा कम्पितवती, पर्वतविभेदवत्। जनाः तं शब्दं श्रुत्वा मोहिता, पतिताः, ऋषिः, राजा, रघुपुत्रौ च अपि न पतिताः। जनाः चेतनां प्राप्ताः, राजा निर्भयः, अञ्जलिं कृत्वा, वाक्यकुशलं महर्षिं उवाच—"भगवन्, रामस्य बलं दृष्ट्वा, दशरथस्य पुत्रस्य, अचिन्त्यं, अद्भुतं, अप्रत्याशितं।" "मम कन्या सीता दशरथस्य पुत्रं रामं पतिं प्राप्त्वा जनककुलस्य कीर्तिं वर्धयिष्यति। कौशिक, मम व्रतम् पूर्णम्—सीता वीर्यशुल्का। मम कन्या, प्राणात् प्रियतरं, रामाय दातव्या। तव अनुमत्याः, ब्राह्मण, मन्त्रिणः शीघ्रं रथैः अयोध्यां गच्छन्तु।" "राजानं आदरपूर्वकं आनयन्तु, कन्यादानं वीर्यशुल्कं सर्वं निवेदयन्तु।" "ककुत्स्थयोः पुत्रयोः, ऋषिप्रतिपालितयोः, राजानं स्नेहपूर्वकं शीघ्रं आनयन्तु।" कौशिकः "एवम्" इति प्रत्युवाच, धर्मात्मा जनकः मन्त्रिणः आज्ञाप्य, अयोध्यां प्रेषयन्, सर्वं यथावृत्तं निवेदयितुं, राजानं आनयितुं। शृणु अधुना अष्टषष्टितमं सर्गं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे। जनकस्य आज्ञया दूताः, यानानि श्रान्तानि कृत्वा, त्रिरात्रं मार्गे गत्वा, अयोध्यां नगरं प्रविशन्। राज्ञः आदेशं अनुसृत्य, राजप्रासादं प्रविश्य, वृद्धं दशरथं देववत् तेजस्विनं दृष्टवन्तः। सर्वे दूताः अञ्जलिं कृत्वा, निर्भयाः, राजानं मधुरैः वाक्यैः अभिवाद्य उचुः। मिथिलाधिपः जनकः, अग्निसहितः, पुनः पुनः मधुरया स्नेहपूर्णया वाचा... जनकः, पुरोहितैः आचार्यैः सह, प्रथमं तव कुशलं, स्थिरं ऐश्वर्यं, महराजन्, पृच्छति। शान्तः तव कुशलं पृच्छ्य, मिथिलेश्वरः वैदेहः, कौशिकस्य अनुमत्याः, तव प्रति इदं वचनं उवाच। इत्येतत् श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे निर्दिष्टान् श्लोकान् आधारं कृत्वा, कथा संस्कृतेन सम्यक् प्रवाहेण उपन्यासरूपेण उपवर्णिता।