सर्वे प्राणिनः, पापिनो वा पुण्यशीलाः, मृत्युदण्डार्हा अपि सन्तः, साधुभिः कारुण्येन सम्प्रेष्टव्याः; कश्चन निःदोषः नास्ति कदापि। ये अपि लोकदुःखकारिणः, क्रूराः, अधर्मकर्मणः, तेषु अपि साधवः किञ्चिदपि अनार्यकर्म न कुर्वन्ति। एवं सीता यदा स्ववचः उवाच, तदा हनूमान्, वाक्यविशारदः, धर्मपत्नीं रामस्य सीतां प्रत्युवाच। "त्वं रामस्य योग्ये धर्मपत्नी च; आज्ञापय माम्, देवी, शीघ्रं राघवस्थानं गमिष्यामि," इति सः अब्रवीत्। हनूमतः वचः शृत्वा, वैदेही जनकात्मजा उवाच—"द्रष्टुमिच्छामि पतिं मम, भक्तवत्सलम्।" तस्याः वचः शृत्वा, वायुसूनुः हनूमान्, मैथिलीं प्रहृष्टया बुद्ध्या इदं वचनम् अब्रवीत्—"अद्य त्वं रामं लक्ष्मणसहितं, पूर्णचन्द्राननं, शत्रुनाशनं, देवेषु इन्द्रवत्, पश्यसि।" इति उक्त्वा, श्रीमतीं सीतां प्रति, महाबलवान् हनूमान् राघवस्थानं जगाम। ततः कपिश्रेष्ठः हनूमान् तत्र गत्वा, यथाक्रमं जनकात्मनः प्रत्युत्तरं देवोपमाय राघवाय निवेदयामास। शृणोतु श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतायां युद्धकाण्डे चतुर्दशाधिकशततमः सर्गः। ततः प्राज्ञः स कपिः प्रणम्य रामं पद्मलोचनं धनुर्धरश्रेष्ठं इदं वचनम् अब्रवीत्—"यस्मिन्स्थितेयं क्रिया कृतास्तव, फलं च यस्य कर्मणः, सा मैथिली दुःखार्ता त्वाम् द्रष्टुम् इच्छति।" सा दुःखेन पीडिता, अश्रुपूर्णलोचना, तव जयश्रवणेन त्वां द्रष्टुम् इच्छति। मया पूर्वं प्रतिज्ञातं विश्वसनीयं वचनं शृत्वा, सा अश्रुपूर्णलोचना पतिं द्रष्टुम् इच्छति। हनूमतः वचनं शृत्वा, धर्मसंश्रयः रामः, तत्रैव चिन्तया युक्तः, अश्रूणि स्रवमाणः, भूमौ विलोकयन्, दीर्घं श्वसन्, मेघसन्निभं विभीषणं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्—"सीतां दिव्यैः स्नानेन, दिव्याभरणैः भूषयित्वा, शीघ्रं आनय।" रामस्य वचः शृत्वा, विभीषणः शीघ्रं अन्तःपुरं प्रविश्य, स्वसखीजनैः सहितां सीतां शीघ्रं अग्न्यग्न्याज्ञया प्रेरयामास। विभीषणः, विनीतः राक्षसाधिपः, तत्र सीतां दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा, उवाच—"वैदेहि, दिव्यस्नानेन दिव्याभरणैः च भूषिता, पालकीं समारुह्य, स्वामिनं द्रष्टुम् आगच्छ।" एवमुक्ता वैदेही प्रत्युवाच—"राक्षसाधिप, अहं स्नानं विना पतिं द्रष्टुम् इच्छामि।" तस्याः वचः शृत्वा, विभीषणः प्रत्युवाच—"यथारामस्याज्ञा तथा आचरितव्या।" तस्य वचनं शृत्वा, मैथिली पतिसंयुक्ता धर्मपत्नी, "एवं भवतु," इति प्रत्युवाच। ततः सीता स्नातमूर्धजा, शास्त्रविधिना भूषिता, दिव्याभरणाम्बरधारिणी, रत्नच्छन्नया दिव्यपालक्यां स्थित्वा, राक्षसैः संरक्ष्यमाणा, विभीषणेन बहिः नीताभवत्। विभीषणः, महानात्मा, ध्याननिष्ठं रामं समीपमुपेत्य, प्रहृष्टः प्रणम्य, सीतागमनं निवेदयामास। तस्याः आगमनं शृत्वा, या दीर्घकालं राक्षसगृहे वासं कृतवती, रामः रिपूनां संहारकः, कोपं हर्षं शोकं च अनुभवन्। तदा राघवः, पालक्यां आगता सीता इति चिन्तयन्, न प्रमोदं प्राप, विभीषणं प्रति इदं वचनम् अब्रवीत्—"सौम्य राक्षसाधिप, यः सदा मम जयाय यतते, सा वैदेही शीघ्रं मम समीपं आगच्छतु।" राघवस्य वचः शृत्वा, धर्मज्ञः विभीषणः, त्वरितं क्षेत्रं शुद्धीकर्तुं आज्ञापयत्। तत्र कवचधारिणः, पत्तिशचामरगृहीताः परिचारकाः, सर्वतः सेनानिकान् अपाकुर्वन्। कपिवानरराक्षसगणाः अपि तत्र बहुदूरं अपाकृष्टाः। तेषां सर्वतः अपसारितानां महान् शब्दः उत्पपात, यथा वाताहतः सागरः गर्जति। राघवः तान् सर्वतः अपसारितान्, उद्विग्नान् कोपान्वितांश्च दृष्ट्वा, दयया च रोषेण च, तान् स्थातुम् आज्ञापयत्। ततः क्रुद्धः रामः, प्राज्ञं विभीषणं प्रति, दग्धदृष्ट्या, निम्नलज्जया इदं वचनम् अब्रवीत्—"माम् अवज्ञाय किं जनं क्लिश्यसि? तेषां चित्तं शमय; एष जनः मम एव।" "न गृहं, न वस्त्रं, न भित्तिसंवरणं, न राज्यलक्षणानि—एतानि स्त्रियाः रक्षणं न कुर्वन्ति।" "आपदि, विपत्तौ, रणाङ्गणे, स्वयम्वरे, यज्ञे, विवाहे वा—एतेषु कालेषु स्त्रीदर्शनं दोषाय न भवति।" "सा दुःखेन महता पीडिता, मम समीपे विशेषतः, दृष्टा दोषाय न।" "अतः पालकीं पथि स्थापय, सा पादात्री मम समीपं आगच्छतु; एते वनचराः वैदेहीं मम समीपे द्रक्ष्यन्तु।