जनकः महर्षिं प्रति प्रणम्य उवाच—“भगवन्, वीर्यशुल्कं विना कन्यां न दास्यामि।” ततः सर्वे राजानः, मुनीश्वर, मिथिलां समागताः, स्वबलं दर्शयितुम् इच्छन्तः, शिवधनुः यत्नाय समानीयम्। तेषां वीर्यं परीक्षाय, धनुः समर्पितः। राज्ञः तद् धनुः न स्पृष्टुं शक्नुवन्ति, नापि उत्थापयितुं; तेषां बलस्य अभावं दृष्ट्वा, महर्षे, राजानः पराङ्मुखाः अभवन्—इदं विद्धि, तपस्विन्। ततः, क्रोधेन अभिभूताः, राजानः मिथिलां परिवेष्टयन्ति, स्वबलं संदिग्धाः, तिरस्कृताः इव, राजश्रेष्ठ। महाक्रोधेन अभिभूताः, मिथिलां पीडयन्ति; संवत्सरस्य समाप्ते, सर्वे तेषां साधनानि क्षीणानि। ततः, महर्षे, अहं अतिव्यथितः अभवम्; तस्मात् सर्वान् देवगणान् तपसा प्रपितवान्। देवाः परमसन्तोषेण, चतुर्विधं सैन्यं दत्त्वा, तान् पराजितान् राज्ञः हत्वा, सर्वतः पलायितवन्तः। ये शक्तिहीनाः, संशयितबलाः, मन्त्रिभिः सह, दुष्टाः—महर्षे, एषा सा परमतेजस्विनी धनुः। दृढव्रत, एतां राघवौ दर्शयिष्यामि; यदि रामः एतां धनुः सन्दर्शयितुं शक्नोति, तपस्विन्, सीतां, योनि-रहितां, दशरथसुताय दास्यामि। ततः, वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे सप्तषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। जनकवचनं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः राजानं प्रति उवाच—“रामाय धनुः दर्शय।” ततः जनकः मन्त्रिणः आदेशं दत्त्वा, “गन्धमाल्यैः अलङ्कृतां दिव्यां धनुः आनयत” इत्युक्त्वा। जनकाज्ञया मन्त्रिणः नगरं प्रवेश्य, धनुः युक्तं महाकायं चेष्टं पुरतः स्थापयित्वा निर्जग्मुः। पञ्चशतं महाबलानां जनानां यत्नेन, अष्टचक्रे लोहमयं पेटिकां यथाकिंचित् चालयन्ति। तां सुवर्णमयीं पेटिकां, धनुः युक्तां, मन्त्रिणः, देववत्, जनकं प्रति उचुः—“राजन्, एषा उत्तमा धनुः सर्वैः राजभिः पूजिता; मिथिलाधिप, इच्छसि चेत् पश्य।” तेषां वचनं श्रुत्वा, जनकः, अञ्जलिं कृत्वा, महात्मनं विश्वामित्रं राघवौ च अभ्यभाषत्—“ब्राह्मण, एषा उत्तमा धनुः जनकैः महाबलैः पूजिता, तदानीं न कश्चन सन्दर्शयितुं अशक्तः। न देवगणाः, न असुराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महानागाः—मानुषाणां तु कः सामर्थ्यम्? एतां धनुः सन्दर्शयितुं, तन्त्रीं योजयितुं, नमयितुं, उत्थापयितुं च कः शक्तः? एषा उत्तमा धनुः समानीय, महर्षे, एतौ कुमारौ दर्शय।” जनकवचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः रामं प्रति उवाच—“वत्स, राम, धनुः पश्य।” ऋषेः आदेशात् रामः यत्र धनुः तत्र गत्वा, पेटिकां उद्घाट्य, धनुः दृष्ट्वा उवाच—“एषा उत्तमा दिव्या धनुः हस्तेन स्पर्शयिष्यामि; उत्थापयितुं, तन्त्रीं योजयितुं च यतिष्ये।” ततः राजा “एवं भवतु” इत्युक्त्वा, ऋषिः अपि उवाच; रामः सहजसौकल्येन, ऋषेः वचने, मध्यभागे धनुः गृहीत्वा। सहस्राणि जनानां पश्यन्ति, रामः, रघुकुलानन्दनः, धर्मात्मा, जलं यथा सुलभं धनुः सन्दर्शयामास। सन्दर्शयित्वा, तन्त्रीं योजयित्वा, तं धनुः पूर्णं नमयामास; ततः, पुरुषश्रेष्ठः, कीर्तिमान्, धनुः मध्ये चकार। तस्मात् महान् शब्दः उत्पन्नः, वज्रनिनादवत्; भूमिः भीषणं कम्पितवती, पर्वतभेदवत्। सर्वे जनाः तं शब्दं श्रुत्वा, मूर्च्छिताः, पतिताः; ऋषिः, राजा, रघुसुतौ तु स्थिता एव। जनाः चेतना पुनः प्राप्ता, राजा, भयविहीनः, अञ्जलिं कृत्वा, वाक्यकुशलं महर्षिं प्रति उवाच—“भगवन्, दशरथसुतस्य रामस्य बलं दृष्ट्वा, एतद् अद्भुतं, अकल्पनीयम्, मम अपेक्षां अतीतम्। मम कन्या सीता, दशरथसुतं पतिं प्राप्य, जनककुलस्य कीर्तिं वर्धयिष्यति। कौशिक, मम प्रतिज्ञा पूर्णा—‘सीता वीर्यशुल्क्या’ इति; मम प्राणादपि प्रियं कन्यां रामाय दास्यामि। तव अनुमतौ, ब्राह्मण, मन्त्रिणः शीघ्रं, कौशिक, आयोध्यां रथैः गच्छन्तु। राजा कोमलवाक्यैः आमन्त्र्य, कन्यादानं वीर्यशुल्क्यं सर्वं निवेदयन्तु। तौ ककुत्स्थसुतौ, ऋषिसंरक्षितौ, स्नेहेन, राजानं शीघ्रं आनयन्तु।” कौशिकः “एवं भवतु” इत्युक्त्वा, धर्मात्मा जनकः मन्त्रिणः आदेशं दत्त्वा, आयोध्यां सर्वं निवेदयितुं, राजानं आनयितुं प्रेषितवान्। ततः, वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। जनकस्य आज्ञया, दूताः, यानानि श्रान्तानि कृत्वा, त्रिरात्रं मार्गे यापयित्वा, आयोध्यां नगरं प्रविष्टवन्तः।