मम क्षेत्रस्य मर्दने क्रियमाणे, अहं तत्र सीतां नाम्ना ख्यातां कन्यां अवलोकयम्। सा भूमेः समुत्थिता, मम सुतायाः रूपेण वर्धिता। एषा मे कन्या, या योनिजा नाभूत्, वीर्यशुल्कत्वेन स्थापिता। सा भूमिसंभवा, स्वसुतायाः इव वर्धिता। ततः, हे मुनिश्रेष्ठ, नृपाः सर्वे सीतायाः कामनया आगताः; सर्वे भुवनपतयः मम कन्यां प्राप्तुम् इच्छन्ति स्म। मया तदा प्रोक्तम्—"वीर्यशुल्का मम कन्या, न अन्यथा दास्यामि" इति। तदा सर्वे नृपाः, हे मुनिश्रेष्ठ, मिथिलां प्राप्ताः। स्वबलस्य परीक्षायै, ये इच्छन्ति, तेषां कृते शिवधनुः आनीयते स्म। तद् धनुः ते न स्पृष्टुं शक्नुवन्ति, न चोत्क्षिप्तुं, तेषां बलं न्यूनमिति दृष्ट्वा, हे महर्षे, राजानः तिरस्कृताः। ततः ते राजानः, स्वबलस्य संदेहेन, मिथिलां परिवव्रुः, आत्मानं तिरस्कृतमिव मन्यन्तः। महाक्रोधेन तैः मिथिलानगरी पीडिता; संवत्सरं यावत् तेषां सर्वं बलं क्षीणम्। अहं तदा, हे मुनिश्रेष्ठ, महतीं क्लेशां प्राप्तवान्; ततोऽहं तपसा सर्वान् देवान् तुष्टावम्। तैः परमसंतुष्टैः देवैः चतुरङ्गबलं दत्तम्; तदा निर्जिताः राजानः निहता, दिशः सर्वाः पलायिताः। ये शक्तिहीनाः, येषां वीर्ये संशयः, तैः स्वमन्त्रिभिः सह, दुष्टात्मभिः, एष ते परमतेजस्वि धनुः, हे मुनिश्रेष्ठ। एतत् रामलक्ष्मणाभ्यां दर्शयिष्यामि; यदि रामः एतत् धनुः संधातुम् अर्हति, तदा योनिजां कन्यां सीतां दशरथात्मने दास्यामि। अथ श्रूयतां सप्तषष्टितमः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे। जनकस्य वचः श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः राजानं उवाच—"धनुः रामाय दर्शय" इति। ततो जनकः मन्त्रिणः आज्ञापयत्—"दिव्यं धनुः, सुरभिगन्धानुलेपनं, आनय" इति। राजाज्ञया मन्त्रिणः नगरं प्रविश्य, तद् धनुः पुरतः स्थाप्य, बलवन्तः निर्जग्मुः। पञ्चशतं महाबलिनः पुरुषाः, सम्यक् यत्नेन, तद्द्वारं चक्रयुक्तं पिटकां यत्नेन चलितवन्तः। तद् सुविस्तीर्णमयस्कपिटकं गृहीत्वा, यस्मिन्धनुः स्थितम्, मन्त्रिणः देवानिव, जनकं प्रति ऊचुः—"एष ते धनुः श्रेष्ठः, सर्वैः नृपैः पूजितः; हे मिथिलेश, इच्छसि चेत् पश्य" इति। तेषां वचनं श्रुत्वा, राजा अञ्जलिं कृत्वा, महात्मानं विश्वामित्रं, रामं लक्ष्मणं च अभ्यभाषत। "हे ब्रह्मन्, एष धनुः श्रेष्ठः, जनकैः पूजितः, महाबलिभिश्च नृपैः, येन तदा न संधातुं शक्यम्। न देवगणाः, नासुरा न राक्षसाः, न च गन्धर्वयक्षकिन्नरनागश्रेष्ठाः, केनापि एतत् धनुः संधातुं शक्यम्। किम् पुनः मनुष्यैः, येन एतत् धनुः संधातुं वा, ज्यानिबन्धनं वा, विकर्षणं वा, उत्थानं वा, शक्यं स्यात्?" "एष धनुः श्रेष्ठः, हे मुनिश्रेष्ठ, आगतः; दर्शय, हे भगवन्, एतयोः राजपुत्रयोः।" जनकस्य वचः श्रुत्वा, विश्वामित्रः रामं उवाच—"वत्स राम, पश्य धनुः।" मुनिवचनात् रामः तत्र गतः, यत्र धनुः स्थितम्, पिटकां उद्घाट्य धनुः पश्यन् उवाच। "एतत् दिव्यं धनुः हस्तेन स्पृशामि; उत्थाप्य संधातुम् अपि यतिष्ये।" राजा "एवमस्तु" इति प्रत्युवाच, मुनिरपि तथा अब्रवीत्। तदा रामः, मुनिवचनेन, मध्यदेशे धनुः सस्मितं गृहीत्वा, यत्नरहितं संधत्ते स्म। सहस्राणि जनानां पश्यन्ति, तदा रघुवंशविभूषणः रामः धर्मात्मा, जलमिव सुलघुं धनुः संधत्ते स्म। संधाय तद्धनुः, स पूर्णमाकृष्य, तदा स पुरुषर्षभः, यशस्वी, मध्ये धनुः चकार। तस्मिन् भग्नधनुषि, मेघगर्जितसदृशः महान् शब्दः अभवत्; पृथिवी च भीषणा कम्पिता, इव पर्वतभेदने। तस्मिन्नेव शब्दे, सर्वे जनाः मूर्च्छिताः पतिताः, ऋते महर्षेः, राज्ञः, च रघूनां द्वयोः पुत्रयोः। प्रजाः चेतनां प्राप्ताः, तदा राजा, भीतिः त्यक्त्वा, अञ्जलिं कृत्वा, वाक्यकुशलं मुनिश्रेष्ठं प्रति उवाच। "भगवन्, रामस्य दशरथात्मनः वीर्यं दृष्टम्; एषोऽतिभूतं, अचिन्त्यं, मम अपेक्षया अपि अतीतम्।" "मम कन्या सीता, रामं दशरथात्मानं पतिं लभमाना, जनककुलस्य कीर्तिं वर्धयिष्यति।" "हे कौशिक, मम प्रतिज्ञा पूर्णा—'सीता वीर्यशुल्का' इति; सा मे प्राणैः अपि प्रियं कन्या, रामाय दास्ये।" "तव अनुमत्यै, हे ब्राह्मण, मम मन्त्रिणः शीघ्रं गच्छन्तु, हे कौशिक, स्वस्ति ते, अयोध्यां रथैः शीघ्रगामिभिः।" "राजानं मम नगरे आनयन्तु, मम कन्यादानं वीर्यशुल्कं सम्यक् निवेदयन्तु।" "राज्ञः च, मुनिना रक्षितयोः ककुत्स्थयोः पुत्रयोः, स्नेहपूर्वकं, सर्वं निवेद्य, शीघ्रं आनयन्तु।" एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे इमाः कथाः प्रवहन्ति।