सर्वेभ्यः महात्मभ्यः प्रसन्नः स राजा जनकः तेषां महात्मनां देवेश्वरस्य महात्मनः धनुः रत्नरूपं तद् धनुः दत्तवान्। ततः तद् धनुः विश्वासरूपेण अस्माकं पूर्वजाय दीप्ताय समर्पितम्। अहं क्षेत्रे कर्षणं कुर्वन् भूम्याः कर्षणरज्जुना सा उत्पन्ना। क्षेत्रं शुद्धीकरणं कुर्वन् अहं भूम्याः उत्पन्नां सीतां नाम्ना ख्यातां अपश्यं; सा भूम्याः उत्पन्ना मम कन्या अभवत्। मम कन्या, योन्यः अभिजाति नास्ति, वीर्यस्य पुरस्काररूपेण प्रतिष्ठिता; भूम्याः उत्पन्ना सा कन्या मम पुत्री इव वर्धिता। राजानः, हे मुनीश्रेष्ठ, तस्याः प्राप्त्यर्थं आगच्छन्; सर्वे पृथिव्याः अधिपतयः मम पुत्र्याः प्राप्त्यर्थं इच्छन्ति स्म। अहं ब्राह्मणश्रेष्ठ, 'वीर्यशुल्कं विना कन्यां न दास्यामि' इति उक्तवान्। ततः सर्वे राजानः, हे मुनीश्रेष्ठ, मिथिलां आगच्छन्। तेषां वीर्यं परीक्षितुम् इच्छन्ति स्म; तदा शिवधनुः आगमितम्। तद् धनुः न ग्रहीतुं शक्नुवन्ति, नोत्थापयितुं; तेषां बलं अल्पं दृष्ट्वा, हे महर्षे, राजानः निरस्ताः। ततः, हे तपस्विन्, राजानः क्रुद्धाः अभवत्; तदनन्तरं सर्वे राजानः स्ववीर्ये सन्देहं कृत्वा मिथिलां अभिषिञ्चन्, तिरस्कृताः इति मन्यन्ते स्म। ते महाक्रोधेन मिथिलां पीडयन्ति स्म; संवत्सरं पूर्णं गतवतः, सर्वे तेषां साधनानि क्षीणानि अभवन्। ततः, हे मुनीश्रेष्ठ, अहं अतिव्यथितः अभवम्; तदा सर्वे देवगणान् तपसा आराधितवान्। देवाः परमसन्तोषेण चतुर्विधं सैन्यं दत्तवन्तः; ततः पराजिताः राजानः हताः, दिशः दिशः पलायितवन्तः। तेषां शक्तिहीनानां, सन्देहयुक्तबलानां, मन्त्रिणः सहितानां, दुष्टानां—हे मुनीश्रेष्ठ—एषा सा परमदीप्तिमती धनुः अस्ति। हे स्थिरात्मन्, एतां धनुः रामाय लक्ष्मणाय च दर्शयिष्यामि; यदि रामः एतां धनुः सज्जयितुं शक्नोति, हे मुने, भूम्याः उत्पन्नां, योन्यः अभिजातिं विहाय, मम पुत्र्यां सीतां दशरथस्य पुत्राय दास्यामि। अथ श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे सप्तषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। जनकस्य वचनं श्रुत्वा महर्षिः विश्वामित्रः राजानं प्रति उवाच—'रामाय धनुः दर्शय।' ततः राजा जनकः मन्त्रिणः आज्ञापयामास—'गन्धमाल्यैः अभिषिक्तं दिव्यं धनुः आनयन्तु।' जनकस्य आज्ञया मन्त्रिणः नगरं प्रविश्य, धनुः पुरः स्थापयित्वा, बलवन्तः निर्जग्मुः। पञ्चशतं बलिनः पुरुषाः अष्टचक्रे लोहे कष्ठे तद् धनुः यत्नेन चालयन्ति स्म। तद् सुविचित्रलोहमयं कष्ठं गृहीत्वा, यस्मिन धनुः स्थितम्, मन्त्रिणः देववत् जनकं प्रति उचुः—'राजन्, एषा उत्तमा धनुः सर्वैः राजभिः पूजिता; मिथिलाधिपते, इच्छसि चेत् पश्य।' तेषां वचनं श्रुत्वा राजा अञ्जलिं कृत्वा महात्मनं विश्वामित्रं रामं लक्ष्मणं च उवाच। 'ब्राह्मणश्रेष्ठ, एषा उत्तमा धनुः जनकैः पूजिता, महाबलिभिः राजभिः अपि तदानीं सज्जयितुं न शक्यते। न देवगणः, न असुराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महानागाः—' मनुष्यैः एतां धनुः सज्जयितुं, तन्तुं स्थापयितुं, नमयितुं, उत्थापयितुं कः संभवः?' एषा उत्तमा धनुः आगता, हे मुनीश्रेष्ठ; एतां धनुः एतयोः राजकुमारयोः दर्शय। जनकस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रः रामं प्रति उवाच—'वत्स राम, धनुः पश्य।' तदा महर्षेः आज्ञया रामः धनुः यत्र स्थितम् तत्र गतः; कष्ठं उद्घाट्य धनुः अपश्यत्, उवाच च। 'एषा उत्तमा दिव्या धनुः हस्तेन स्पर्शयिष्यामि; उत्थाप्य सज्जयितुं प्रयत्नं करिष्यामि।' राजा 'तथास्तु' इति प्रत्युवाच, ऋषिः अपि अनुमोदितवान्; ततः रामः ऋषेः वचनेन मध्यभागे धनुः सहजं गृहीत्वा। सहस्रशः पुरुषाः पश्यन्ति, रामः रघुवंशस्य आनन्दः, धर्मात्मा, धनुः जलं यथा सज्जयामास। धनुः सज्जयित्वा, तद् पूर्णं चालयामास; ततः स श्रेष्ठः पुरुषः, कीर्तिमान्, धनुः मध्ये अपि च चकार। तस्मात् महान् शब्दः उत्पन्नः, तडित् शब्दवत्; भूमिः भीषणं कम्पितवती, पर्वतस्य विदारणं यथा। सर्वे जनाः तस्मात् शब्दात् विस्मिताः भूमौ पतिताः; ऋषिः, राजा, रघुपुत्रौ च अपि तद् विना। जनाः चेतनां प्राप्ताः, राजा भयमुक्तः, अञ्जलिं कृत्वा वाक्यकुशलं मुनीश्वरं प्रति उवाच। 'भगवन्, दशरथस्य पुत्रस्य रामस्य बलं दृष्टवान्; एषा अद्भुतम्, अकल्पनीयम्, अपेक्षातीतम्। मम पुत्री सीता दशरथस्य पुत्रं पतिं प्राप्तवती, जनककुलस्य कीर्तिं जनयिष्यति।' 'कौशिक, मम व्रतं पूर्णम्—"सीता वीर्यशुल्केन प्राप्तव्या"। मम पुत्री, जीवात् अपि प्रिया, रामाय दातव्या। तव अनुमतिः अस्ति चेत्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम मन्त्रिणः शीघ्रं यान्तु, हे कौशिक, तुभ्यम् शुभम्, अयोध्यां रथैः शीघ्रं गच्छन्तु।