ततः तेन राक्षसेन मणयः मुक्ताफलानि प्रवालानि च निष्क्रान्तानि, स च शीघ्रं स्वैः सह राक्षसैः परिवृतः समुपागमत्। ततो माल्यवता सह स राक्षसः विधिपूर्वकं संस्कारं चकार, सुवर्णमय्यां शोभनायां शय्यायां शुभवस्त्रसंवृतं रावणं स्थापयामास। द्विजातयः अश्रुपूर्णमुखाः तं राक्षसेन्द्रं नानावाद्यगीतैः सन्मानं चक्रुः। विविधपुष्पध्वजमालाभिः सुसज्जितं तं शवयन्त्रम् विभीषणादयः समुन्नीय तस्थुः। दक्षिणं मुखं कृत्वा सर्वे दारुम् आदाय विदारयामासुः, यत्र याजकैरुत्थापिताग्नयः दीप्तिमन्तः सञ्जज्वलुः। अश्रुपातैः संतप्तहृदयाः ते राक्षसाः रावणं शुद्धे स्थले स्थापयित्वा पृष्ठतः अन्वगच्छन्। चन्दनमृणालैः चन्दनद्रव्यैः च चितां निर्माय, ब्राह्मणवस्त्रैः वल्कलशय्यया च तां संवृत्य, राक्षसेन्द्रस्य परमं पितृयज्ञं विधिवत् अकुर्वन्। वेदविद्भिः यथानियमं दक्षिणाग्नौ वेदिकां स्थापयित्वा, अग्निं च यथास्थानं न्यवेशयन्। तस्य स्कन्धे सर्पिसा पूरितं स्रुक्, पादयोः काष्ठयानि रथानि, ऊरुषु मुषलं च स्थापयामासुः। सर्वाणि काष्ठपात्राणि अधः-ऊर्ध्वाङ्गारान् च यथास्थानं न्यवेशयन्। महर्षिभिः विधिनिर्दिष्टेन यज्ञेन तत्र राक्षसैः पशुं सम्यगालभ्य समर्पितम्। घृतलेपितां शय्यां राज्ञे विधाय, दुःखार्तचित्ताः रावणं गन्धमाल्यैः सुसज्जयामासुः। विभीषणसहिताः राक्षसाः अश्रुपूर्णमुखाः विविधानि वस्त्राणि लाजांश्च तत्र प्राक्षिपन्। विभीषणः स्नात्वा क्लिन्नवस्त्रधारी विधिवत् अग्नौ तिलान् कुसैः सह समर्पयामास। स तिलान् जलसम्भृतान् यथाविधि दत्त्वा, स्त्रीणां सान्त्वनं पुनः पुनः चकार। ताः सर्वाः निर्गच्छन्तु इति उक्त्वा, स्त्रियः पुरीं प्रविश्य, तासां प्रविष्टासु विभीषणः राक्षसेन्द्रः रामं उपसंगम्य विनयेन तस्थौ। रामः च स्वसेनया, सुग्रीवेण लक्ष्मणेन च सह, रिपुं हत्वा इन्द्रवत् वज्रिणा वृत्रं हत्वा इव, हर्षं प्राप। ततः धनुः शरांश्च, महेन्द्रदत्तं महदायुधं च विसृज्य, शत्रुं जित्वा क्रोधं त्यक्त्वा, शत्रुघ्नः रामः स्वभावेन सौम्यतां पुनः प्राप। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे द्विशतद्वादशः सर्गः श्रोतव्यः। रावणवधं दृष्ट्वा देवा गन्धर्वा दानवाश्च स्वैः स्वैः विमानैः शुभानि चरितानि कथयन्तः प्रययुः। रावणस्य घोरं निधनं, राघवस्य वीर्यं, वानराणां युद्धोत्कृष्टता, सुग्रीवस्य मन्त्रं च ते कथयामासुः। हनूमतः लक्ष्मणस्य च स्नेहबलं, सीतायाः पतिव्रत्यं, हनूमतः पराक्रमं च ते समाचष्ट। एवं कथयन्तः त एव भाग्यवन्तः यथागतम् हृष्टाः प्रययुः; तस्मिन् समये राघवः इन्द्रदत्तं मयूराभं दिव्यरथं समुपससार। स बलवान् राघवः मातलिं सन्मान्य, मातलिं इन्द्रस्य सारथिं अनुमन्य, मातलिः दिव्यं रथं आरुह्य स्वर्गं जगाम। तस्मिन् स्वर्गं गते मातलौ, उत्तमे रथे, राघवः परमप्रहृष्टः सुग्रीवं परिष्वज्य, तस्मात् परिष्वक्तसुग्रीवः लक्ष्मणेन चाभिवादितः। वानरसैन्येन पूजितः स सेनानिवेशने समुपागच्छत्। ततः काकुत्स्थवंशजः समीपस्थितान् संबोधितवान्। स सौमित्रिं धर्मात्मानं तेजस्विनं लक्ष्मणं इदं उवाच—“सौम्य, लङ्कायां विभीषणं राज्यमभिषिञ्च।” “स नः भक्तः, विश्वस्तः, पूर्वं चोपकारकः; मम परमोऽभिलाषोऽयं यदेतं रावणभ्रातरं पश्येयम्।” “लङ्कायां विभीषणं राज्यमभिषिक्तं सौम्य।” इति महात्मना राघवेण उक्तः सौमित्रिः हृष्टः “एवं भवतु” इति प्रतिज्ञाय हेमपात्रमादत्त। हनुमान् मनोजवः तत्पात्रं वानरमुख्येषु न्यवेशयत्। स महाबलान् वानरान् समुद्राजलं आनयितुमाज्ञापयत्। ते शीघ्रं गताः, समुद्राजलं आनयित्वा, एकं पात्रं श्रेष्ठे आसने स्थापयामासुः। तेन पात्रेण सौमित्रिः रामस्याज्ञया लङ्कायां राक्षससमूहे विभीषणं राज्यमभिषिञ्चत्। मन्त्रदृष्टेन विधिना, बन्धुभिः परिवृतः, सर्वे राक्षसा वानराश्च तं सम्यगभिषिञ्चन्। ते अतुलानन्दं प्राप्य केवलं राममेव स्तुवन्, तस्य मन्त्रिणः प्रमुदिताः, ये च तस्मिन्भक्ताः राक्षसास्ते अपि हृष्टाः। लङ्कायामभिषिक्तं विभीषणं राक्षसेन्द्रं दृष्ट्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह परमं हर्षमवाप। विभीषणः रामदत्तं तद्राज्यमवाप्य, नगरवासिनः सान्त्वयित्वा राममुपससार। लङ्कायाः प्रसन्नजनाः रात्रिचरराक्षसाः हृष्टाः तस्मै दधि अक्षतं मधुराणि पुष्पाणि च आनिन्युः। स महाबलः तानि सर्वाणि शुभानि द्रव्याणि राघवाय च वीरलक्ष्मणाय च समर्पयामास।