जनकः महर्षिं दृष्ट्वा सस्नेहं प्रणम्य प्राह, “स्वागतम्! किं ते कर्तव्यं, भगवन्? यदाज्ञापयसि, तत् करिष्यामि, अहं ते आज्ञाकारी।” तं एवं सम्बोधितं महात्मानं जनकं धर्मात्मा महर्षिः, वाक्यकुशलः, प्रत्युवाच। “एते द्वौ दशरथस्य पुत्रौ, कीर्तिमन्तौ क्षत्रियौ, तव उत्तमं धनुः द्रष्टुम् इच्छतः।” “एषां कामानां सिद्धये धनुः दर्शय, शुभं भवतु; धनुः दृष्ट्वा, यथेष्टं गच्छेयुः।” एवं उक्तः जनकः महर्षये प्रत्युवाच, “शृणु, किमर्थं धनुः अत्र स्थितम्।” “देवरातः, निमेः ज्येष्ठः, महात्मा, तस्य हस्ते विश्वासरूपेण एतत् धनुः स्थापितम्। पूर्वं दक्षयज्ञविनाशे, महाबलः शिवः धनुः संधाय, देवेषु क्रुद्धः, तान् भग्नवान्, एवं वचनम् उवाच—‘यूयं देवाः, स्वं भागं याचन्तः, मम भागं न दत्तवन्तः; अतः, एतत् धनुषा, वः दिव्याङ्गानि विनाशयिष्यामि।’” ततः सर्वे देवाः, दुःखिताः, भगवन्, शिवं शमयितुम् प्रयत्नं कृतवन्तः; तेन तुष्टः शिवः, तेषां महात्मनां, एतत् रत्नरूपं धनुः, महात्मनः देवेशस्य, दत्तवान्। ततः, विश्वासरूपेण, अस्माकं पूर्वजस्य, कीर्तिमतः, हस्ते स्थापितम्। अहं क्षेत्रं कर्षन्, भूम्याः सीता उत्पन्ना। क्षेत्रशोधनकाले, भूम्याः उत्पन्ना, सीता नाम्ना प्रसिद्धा, मम कन्या अभवत्। मम कन्या, योनि-निर्मिता न, वीर्यशुल्करूपेण स्थिताः; भूम्याः उत्पन्ना, मम पुत्रीव वर्धिता। राजानः, भगवन्, सीतां प्रार्थयन्तः आगच्छन्; सर्वे भूमिपालाः, मम कन्यां प्राप्तुम् इच्छन्तः। “भगवन्, वीर्यशुल्कं विना कन्यां न दास्यामि।” ततः सर्वे राजानः, भगवन्, मिथिलां आगच्छन्, बलं परीक्षitum इच्छन्तः, शिवार्थं धनुः आनितम्। तं धनुः न शक्नुवन् ग्रहीतुं, नापि उत्तोलयितुम्; तेषां बलहीनत्वं दृष्ट्वा, महर्षे, राजानः त्यक्ताः। ततः, भगवन्, सर्वे राजानः, स्वबलं सन्देहयन्तः, मिथिलां घेरयामासुः, अपमानिताः। क्रुद्धाः, नगरम् उपतापयन्; संवत्सरान्ते, सर्वे संसाधनानि क्षीणानि। ततः, महर्षे, अहं महद्व्यथितः अभवम्; तपसा सर्वान् देवगणान् प्रप्य, तान् तुष्टः कृतवान्। देवाः, परमसन्तुष्टाः, चतुरङ्गबलम् दत्तवन्तः; हताः राजानः, पलायिताः। ये बलहीनाः, सन्देहयुक्तबलाः, मन्त्रिसहिताः, दुष्टाः—एष धनुः, महातेजस्वी। दृढव्रत, रामलक्ष्मणयोः धनुः दर्शयिष्यामि; यदि रामः एतत् धनुः संधातुं शक्नोति, महर्षे, सीतां, योनि-निर्मितां, दशरथपुत्राय दास्यामि। शृणु, इदानीं वाल्मीकि-रामायणे, बालकाण्डे, सप्तषष्टितमः सर्गः प्रवर्तते। जनकवचनं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः राजा जनकं उवाच—“रामाय धनुः दर्शय।” ततः राजा जनकः मन्त्रिणः आज्ञापयत्—“दिव्यं धनुः, सुरभिगन्धमाल्येन लिप्तम्, आनयन्तु।” जनकस्य आज्ञया, मन्त्रिणः नगरं प्रविष्टाः; धनुः पुरतः स्थापयित्वा, बाहुबलिनः निर्गताः। पंचशतं बलिनः, संयुक्तैः प्रयत्नैः, अष्टचक्रं पेटिकां किञ्चित् चालयन्ति। शिल्पयुक्तां लोहमयीं पेटिकां, यस्याम् धनुः स्थितम्, मन्त्रिणः, इव देवाः, राजा जनकं उचुः—“राजन्, एष उत्तमं धनुः, सर्वैः राजभिः पूजितम्; मिथिलाधिप, इच्छसि चेत् पश्य।” तेषां वचनं श्रुत्वा, राजा, अञ्जलिं कृत्वा, महात्मनं विश्वामित्रं, रामं, लक्ष्मणं च, उवाच—“ब्राह्मण, एष उत्तमं धनुः, जनकैः, महाबलिभिः राजभिः पूजितम्; तत्र तद संधातुं न शक्नुवन्।” “न देवगणः, न असुराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महानागाः—” “कः मनुष्यः धनुः संधातुं, तन्तुं योजयितुं, मोडयितुं, उत्तोलयितुं शक्नोति?” “एष उत्तमं धनुः, महर्षे, प्राप्तम्; तौ राजकुमारौ दर्शय।” जनकवचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः रामं उवाच—“राम, पुत्र, धनुः पश्य।” महर्षेः आज्ञया, रामः धनुः स्थितं यत्र, तत्र गच्छन्, पेटिकां उद्घाट्य, धनुः दृष्ट्वा, उक्तवान्—“एतत् उत्तमं दिव्यं धनुः हस्तेन स्पर्शयिष्यामि; उत्तोलयितुं, संधातुं च, प्रयत्नं करिष्यामि।” राजा “एवम् अस्तु” इति प्रत्युवाच, महर्षिः अपि उक्तवान्; तदा रामः, महर्षेः वाक्येन, मध्यभागे धनुः सहजं गृहीत्वा।