यः गन्धर्वर्षिसुरेषु युद्धे भयम् उत्पादितवान्, सः अद्य रणभूमौ निहतः शयितः अस्ति। यः असुरदेवभुजगेषु भयम अजानन्, सः अद्य मर्त्येन भीतः इति भयम् प्राप्तवान्। यः देवैः, श्रेष्ठैः असुरैः राक्षसैः च अवध्यः अभवत्, सः मानवपदातिना समरे निहतः अस्ति। यः देवयक्षासुरैः न हन्तुं शक्यः अभवत्, सः भाग्येन मर्त्यहस्तेन मृत्युम् उपगतः। एवं वदन्त्यः ताः शोकातुराः स्त्रियः तं पुनः पुनः विलप्य दुःखेन अभिभूताः अश्रूयन्त। सः सततं मित्राणां हितवाक्यानि न शृण्वन्, सीता तस्य मृत्याय आनीता, राक्षसाः विनष्टाः, वयं च सः स्वयम् च अधः पतिताः। प्रियः भ्राता विभीषणः हितं वदन्, तं त्वं मोहात् कठोरं इति मन्यसे, स्वविनाशम् इच्छन्। यदि जनकनन्दिनी सीता रामाय प्रत्यर्पिता अभविष्यत्, तदा एष भीषणः मूलनाशकः व्यसनः न अभविष्यत्। भ्राता तृप्तः अभविष्यत्, रामः मित्रम् अभविष्यत्, वयं विधवाः न अभविष्याम, इच्छाः पूर्णाः अभविष्यन्, शत्रवः न अभविष्यन्। परन्तु त्वया, सीता बलात् अक्रूरतया धृतः, राक्षसाः, वयं, त्वं च—त्रयः समानतः विनष्टाः। न तव कामः, न तव कामसिद्धिः, हे राक्षसश्रेष्ठ; भाग्येन सर्वाणि कर्माणि नियन्ति, यत् विनष्टम्, तत् भाग्येन एव विनष्टम्। वानरराक्षसयोः युद्धे विनाशः, तव च, हे महाबाहो, भाग्यप्रभावेन जातः। न वित्तेन, न कामेन, न वीर्येण, न आज्ञया, भाग्यगतिः कदाचित् प्रवृत्ता अस्मिन् लोके न प्रतिहन्तुं शक्या। एवं राक्षसपत्न्यः दुःखिताः, अश्रुपूरितनेत्राः, शोकातुराः, विलपन्त्यः, श्येन्याः इव अभवन्। शृणु वाल्मीकिरामायणे युद्धकाण्डे एकादशशततमं सर्गम्। तासु राक्षसीषु विलपन्तीषु, ज्येष्ठा प्रियपत्नी दुःखेन पतिम् अपश्यत्। दशग्रीवम् रामेण निहतम् दृष्ट्वा, मन्दोदरी दुःखिता तत्र पतिम् विलप्य अवदत्। हे महाबाहो, इन्द्रः अपि कोपितम् त्वाम् पुरतः स्थातुं कम्पते, वैश्रवणस्य भ्राता त्वम्। तव कोपात् महर्षयः, प्रसिद्धगन्धर्वाः, देवगायका अपि दिशः सर्वाः पलायन्ति। तथापि त्वं रामेण, पुरुषेण, युद्धे अभिभूतः; न किम् लज्जसे, हे राक्षसराज? त्रैलोक्यविजयी, तेजस्वी, महाबलः, वनवासिनां पुरुषेण निहतः, इदं कatham? यः मनुष्याणां पारं गतः, इच्छया रूपाणि धारयति, सः रामहस्तेन समरे विनष्टः, इदं अचिन्त्यम्। न अहम् मन्ये इदं रामस्य कर्म, यः सर्वतः परिवृतः, सेनायां मध्ये त्वाम् हन्तुं शक्ष्यात्। अथवा रामरूपेण मृत्युः स्वयम् आगतः, तव विनाशाय अगम्यां मायां रचयन्। अथवा वासवेन त्वम् अभिभूतः, हे महाबल, किन्तु वासवस्य किं बलम् यः त्वां युद्धे पश्येत्? एष बलवान्, वीर्यवान्, सुरशत्रुः, महाशक्तिः, स्पष्टम् महायोगी, परमात्मा, शाश्वतः। अनादिः, अमध्यः, अनन्तः, महताम् उत्तमः, तमः अतीतः, स्रष्टा, शङ्खचक्रगदाधरः। श्रीवत्सलक्षणः, नित्यश्रीः, अजितः, शाश्वतः, स्थिरः, सत्यवीर्यः विष्णुः मानववपुषा आगतः। सर्वदेवैः वानररूपधारिभिः परिवृतः, लोकहिताय, श्रीमान् लोकनाथः। सः पूर्वं इन्द्रियाणि जित्वा, त्वया त्रैलोक्यं जितम्, दैत्यसंघैः परिवृतः, देवशत्रुं प्रचण्डं समागतम्। स्मृत्या इन्द्रियैः शत्रुः जितः इव, एवं त्वं अपि, जनस्थानस्थैः राक्षसैः परिवृतः, अभिभूतः। यदा खरः भ्राता निहतः, तदा रामः न पुरुषः; यदा हनुमान् लङ्कायाम् प्रविष्टः, देवैरपि दुष्प्रवेश्या नगरी, तदा। तस्मिन् काले, हनुमान् वीर्येण प्रविष्टः, वयं दुःखिताः अभवाम; अहम् एव उक्तवती, 'रामेण वैरं न भवतु।' मया एवं उक्ते, त्वम् न शृणोषि; अतः इदं व्यसनम् त्वाम् उपगतम्। हे राक्षसश्रेष्ठ, त्वं सहसा सीतायाः कामम् अकरोत्। तव वित्तनाशाय, देहनाशाय, बन्धुनाशाय, त्वं ताम् इच्छन्, अरुन्धत्याः रोहिण्याः च अतिशयिताम्, हे विमूढ। सीतायाः अनार्यः स्पर्शः कृतः, सा स्त्रीषु भूमिः, श्रीषु श्रीः, पतिसंयुक्ता। सीताम् सर्वाङ्गसंपन्नाम्, शुभाम्, वनान्तरे एकाकिनीम्, दुःखिताम्, मायया आनयन्, त्वं केवलम् आत्मानम् कलुषितवान्। मैथिल्याः संगमम् न प्राप्तः, त्वं तपसा पतिव्रत्याः दग्धः, न संशयः। तस्यााः तन्व्यााः स्पर्शे त्वरितम् न दग्धः, केवलम् सर्वदेवाः, इन्द्राग्निप्रमुखाः, त्वाम् बिभ्युः। नूनम् पापकर्मणः फलं कर्तव्यम्; यदा कालः आगच्छति, कर्ता तत् लभते—नात्र संशयः।