यदा जनकः महर्षिं दृष्ट्वा बहुविधाः गुणाः मयि समुपगताः, तव महत् तपः विस्तारतः कीर्तितम्, इत्येव ब्राह्मणं सस्नेहम् उवाच। रामात् महात्मनः सभायाः च प्रविश्य, तव अनेकान् गुणान् श्रुत्वा, सभायां प्रविश्य, तव गुणान् बहुशः श्रुत्वा, इति सः अवदत्। तव तपः अनन्तम्, तव बलम् अनन्तम्, तव गुणाः अपि अनन्ताः, हे कुशिकस्य पुत्र, सदा एव। एतेषु अद्भुतेषु कथासु मम तृप्तिः अनन्ता, हे प्रभो; किन्तु, हे श्रेष्ठ तपस्विन्, कर्तव्यस्य कालः समीपगच्छति सूर्यः स्वमण्डलं अभितः। श्वः प्रातः, हे महाभाग, पुनः मां पश्य; हे श्रेष्ठ पाठक, त्वं स्वागतः—मम अनुमतिं देहि। एवं उक्तः स महर्षिः, नरश्रेष्ठं प्रशंस्य, जनकं तदा सन्तुष्टं तुष्टं च शीघ्रं विसर्जयामास। जनकः अपि, ऋषिं एवमुक्त्वा, मिथिलाधिपः वैदेहः, गुरुभिः बन्धुभिः सह तं प्रदक्षिणं कृत्वा शीघ्रं निर्जगाम। विश्वामित्रः धर्मात्मा रामलक्ष्मणाभ्यां सह स्वं निवासं प्रतिजग्म, महात्मभिः पूजितः। इदानीं वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे षष्ठ्युत्तरषष्टितमः सर्गः श्रूयताम्। ततः प्रातः शुद्धे दिने राजा, कृतकर्मा, महात्मानं विश्वामित्रं रघुपुत्राभ्यां सह आह्वयामास। वेदविधिना पूज्य तं धर्मात्मा राजा, ततः रघुपुत्रयोः प्रति महात्मनं वाक्यम् उवाच। "भगवन्, त्वं स्वागतः! किं ते करणीं? आदेशय, त्वया आज्ञातव्यम् अहम्।" इत्येव जनकस्य वचः श्रुत्वा, धर्मात्मा ऋषिः, वाक्यकुशलः, प्रत्युवाच। "एतौ दशरथस्य पुत्रौ, कीर्तिमन्तौ क्षत्रियौ; तौ तव उत्तमं धनुः द्रष्टुम् इच्छतः।" "एतत् धनुः, हे राजकुमारयोः, यथाकामं दर्शय; धनुः दृष्ट्वा तौ यथेष्टं गन्तुं शक्नुतः।" इत्युक्तः जनकः महर्षये प्रत्युवाच—"किं हेतोः एतत् धनुः अत्र स्थितम् इति श्रोतुम्।" देवरातः, निमेः ज्येष्ठः, तं महात्मनं धनुः हस्ते निधाय प्राप्तवान्। पूर्वं दक्षयज्ञविनाशे, शक्तिमान् धनुः आकृष्य, देवांश्च क्रुद्धः भग्नवान्, तदनन्तरं वचनम् उवाच। "युष्माकं देवाः, भागार्थं, मम भागं न दत्तवन्तः; अतः, एतेन धनुषा, दिव्याङ्गानि नाशयिष्यामि।" तदा सर्वे देवाः, दुःखिताः, भगवतः शंकरस्य शान्तिं याचन्तः, तं प्रसन्नं कृत्वा। प्रसन्नः सः सर्वेषां महात्मनां, एतत् रत्नरूपं धनुः दत्तवान्। ततः तद् धनुः अस्माकं पूर्वजस्य, महात्मनः, निधाय, अहम् भूमिं कर्षन् सीतां भूम्याः उद्भूतां प्राप्तवान्। कर्षणकाले तां भूम्यां सीतां नाम्ना प्रसिद्धां प्राप्तवान्; सा भूमिजा मम पुत्री अभवत्। मम कन्या, अजज्ञा, वीर्यशुल्का स्थापिताः; भूमिजा सा मम पुत्री रूपेण वर्धिता। राजानः, हे श्रेष्ठ तपस्विन्, तां कन्यां प्रार्थयन्तः, सर्वे पृथिव्याः अधिपतयः मम कन्यां प्राप्तुम् इच्छन्तः। "हे भगवन्, वीर्यशुल्कात् अन्यथा कन्यां न दास्यामि"—इत्युक्त्वा, सर्वे राजानः, मिथिलां आगत्य, बलप्रदर्शनं इच्छन्तः, शिवधनुः दर्शितम्। तैः धनुः न गृहीतम्, नापि उत्थापितम्; तेषां बलं नष्टम् दृष्ट्वा, हे महर्षे, राजानः निरस्ताः। तदनन्तरं, क्रुद्धाः, सर्वे राजानः मिथिलां घेरितवन्तः, अपमानिताः सन्तः। ते क्रोधेन मिथिलां पीडितवन्तः; संवत्सरस्य अन्ते, सर्वे संसाधनानि क्षीणानि। तदा, हे महर्षे, अहम् दुःखितः अभवम्; देवगणान् तपसा सम्पूज्य। देवाः हृष्टाः, चतुरङ्गबलं दत्तवन्तः; तदा राजानः पराजिताः, हताः, दिशः सर्वाः पलायितवन्तः। ते निर्बलाः, संशयितबलाः, मन्त्रिभिः सह, दुष्टाः; हे महर्षे, एतत् तेजस्वि धनुः। हे स्थिरबुद्धे, एतत् रामलक्ष्मणयोः दर्शयिष्यामि; यदि रामः धनुः संधातुं शक्नोति, सीतां अजज्ञां दशरथपुत्राय दास्यामि। इदानीं वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे सप्तषष्टितमः सर्गः श्रूयताम्। जनकवचनं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः राजानं उवाच—"रामाय धनुः दर्शय।" ततः जनकः मन्त्रिणः आदेशयामास—"गन्धमाल्यैः अलङ्कृतं दिव्यं धनुः आनयत।" जनकस्य आज्ञया मन्त्रिणः नगरं प्रविश्य, धनुः पुरतः स्थापयित्वा, बलवन्तः निर्गच्छन्। पञ्चशतं पुरुषाणां, महाबलानां, संयुक्तैः, अष्टचक्रं पेटिकां कष्टेन चलितम्।