श्रुत्वा तु तेन समये रामः तं दिव्यं अस्त्रं स्मरत्, यं भगवतः अगस्त्यस्य महर्षेः करात् प्राप्तवान्, यः ब्रह्मणा दत्तः, युद्धे महाबलपराक्रमेण चापलब्धः, नित्यं विजयी, न कदापि विफलः। स हि ब्रह्मणा पुरा देवेन्द्राय निर्मितः, अत्यन्तबलसम्पन्नः, त्रैलोक्यविजयकाङ्क्षिणे देवराजाय प्रदत्तः। तस्य शले वायुः संस्थितः, अग्रे अग्निश्च सूर्यश्च, शरीरं व्योममयं, भारः मेरुमन्दरसमः। स अस्त्रः तेजस्वी, पूर्णपक्षधारी, सुवर्णमण्डितः, स्वतेजसा सूर्यसमानः, सर्वभूतविर्यसम्भूतः। कालाग्निसदृशदीप्तिः, धूमायमानः, विषधराभसः, मनुष्यगजाश्वसैन्यविनाशनदक्षः। द्वारकटकगिरिविघातकः, नानारक्तमज्जासिक्ततनुः, अतिभीषणः। वज्रसारदृढः, महाशब्दयुक्तः, नानाविधोपलक्ष्यः, सर्वान् कम्पयन्, सर्पवत् फुफ्फुसमानः। युद्धे स मृत्युदायकः, भीषणः, नित्यं काकवयांसारसशृगालराक्षसभोजनः। कपिसैन्यपतिनन्दनवनं, राक्षसानां निधानं, विविधरत्नभूषितं, गरुडसमानवेगाश्वयुक्तं च शोभायमानम्। स एव परमास्त्रः, इक्ष्वाकुकुलभीतिनाशकः, रिपुकीर्तिहन्ता, स्वयमेव महोत्सवदायकः। ततः रामः महाबलः तं दिव्यमस्त्रं वेदविद्यया संस्कृत्य, नियमानुसारं धनुषि सन्धानं चकार। तस्य उत्तमास्त्रस्य सन्धानकाले, सर्वाणि भूतानि भयभीतानि अभवन्, पृथिवी च कम्पमानाभूत्। रावणं प्रति महाक्रुद्धः रामः धनुषं पराकाष्ठायाम् आकृष्य, प्राणहरं तं शरं लक्ष्यम् उपादाय ससृजत्। स तु अपरिहार्यः शरः, इन्द्रवज्रसदृशवेगः, कालसमाननिरोध्यः, रावणस्य उरसि सन्निपातितः। स शरः, महावेगेन विसृष्टः, प्राणहरः, तं दुष्टचित्तं रावणं हृदि विव्याध। रक्तरञ्जितः, शीघ्रवेगः, प्राणहरः स शरः, रावणस्य प्राणान् आदाय, भूमौ प्रविष्टः। रावणं हत्वा, रक्तसिक्ततनुः स शरः, कार्यसिद्धिं कृत्वा, शान्तः क्विवरे पुनरुपाविशत्। हतस्य रावणस्य हस्तात्, धनुः सशरं भूमौ त्वरया पतितम्, प्राणैः सह गच्छद्भिः। महातेजाः स राक्षसेन्द्रः, प्राणैर् विहीनः, भीमबलः, रथात् भूमौ पतितः, वज्राहतः वृत्र इव। तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा, शेषाः निशाचराः, अधिपतिहीनाः, भीताः, सर्वतो दिशः पलायिताः। कपयः द्रुमायुधाः, गर्जन्तः, विजितदशग्रीवमृत्युं दृष्ट्वा, गर्विताः तेषां प्रति धावन्तः। कपिभिः प्रहृष्टैः अभिहताः, ते लङ्कां प्रति भयभीताः, अश्रुपूर्णमुखाः, अनाथाः पलायन्ते। ततो विजिताः कपयः, प्रमुदिताः, रामस्य जयम्, रावणस्य च निधनम् उच्चैः घोषयन्तः। तदा दिवि देवदुन्दुभयः मधुरं निनदन्ति, सुरभिगन्धवातः सुमधुरः प्रवाति। दिवः पुष्पवृष्टिः भूमौ पतति, राघवस्य रथं शोभयन्ती, दुर्लभं सुषोभनं च। दिवि च देवमहात्मनां स्वराः श्रूयन्ते—"साधु साधु" इति राघवस्य स्तुतिम्। परमं हर्षं देवा, महर्षयः च, प्राप्नुवन्, यदा सर्वलोकभीषणः भीमः रावणः निहतः। तदा राघवः, राक्षसेन्द्रवधात् प्रहृष्टः, सुग्रीवाङ्गदविभीषणानां कामान् अनुगृह्णन् तुष्टः। ततः वायुदेवगणाः शान्तिम् उपगच्छन्, दिशः प्रशान्ताः, नभः निर्मलम्, पृथिवी अचलं, वायुः शान्तः, सूर्यः स्थिरतेजाः। ततः सुग्रीवः, विभीषणः, अङ्गदः, अन्ये च विशिष्टमित्रगणाः, लक्ष्मणेन सह, रणप्रियं राघवं विजयेण सन्तोष्य, विधिवत् पूजयन्ति। रिपुं हत्वा, व्रतधारः, स्वजनबलसमन्वितः, रणाङ्गणे राघववंशजः महाबलः, देवराज इव देवगणैः परिवृतः तस्थौ। श्रूयतां श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतायां युद्धकाण्डे एकोनशततमः सर्गः। तत्र, भ्रातरं रणाङ्गणे हतं, शयानं दृष्ट्वा, विभीषणः, दुःखवेगेन हृदयम् आकुलीकृत्य, विलपन् इति उवाच— "वीर्यवान्, कीर्तिमान्, बुद्धिमान् च त्वं, रणभूमौ हतः, राजोपविष्टे शय्यायाम् इव भूमौ शयितः। दीर्घबाहुं, स्थिरकङ्कणं, पतितमुकुटं, सूर्यसमानप्रभं त्वां पश्यामि। एष एव परिणामः यः पूर्वं मया उक्तः, यदा त्वं काममोहवशं गतः, मम वचनं न ते रुचिकरम्। न प्रहस्तः गर्वात्, न इन्द्रजित्, न अन्ये योधाः, न कुम्भकर्णः महारथः, न अतिकायः, न नरान्तकः, न त्वमपि मम वचः स्वीकृतवन्तः; इदानीं परिणामः प्राप्तः। बुद्धिसेतुः गतः, धर्ममूर्तिः गतः, पराक्रमस्वरूपः गतः, सुहस्तानां शरणं गतम्। सूर्यः भूमौ पतितः, चन्द्रः तमसि निमग्नः, चित्रभानुः शान्तः, धैर्यं नष्टम्—यदा त्वं शस्त्रधृतां श्रेष्ठः भूमौ पतितः। किम् इदानीं जीविते शेषम्, यदा राक्षसव्याघ्रः रणरेणुषु शयानः इव सुप्तः।" एवं स विभीषणः भ्रातुः निधनं विलपन्, दुःखेन आकुलचित्तः, रणभूमौ तिष्ठति।