ततः देवगन्धर्वसिद्धमहर्षयः सर्वे समागताः, रणाङ्गणे तस्य महान्युद्धस्य साक्षात्कारार्थं, रावणवधकामनया, तत्र समवेताः। तस्मिन्नेव काले, रावणस्य विनाशाय रामस्य चाभ्युदयाय, भीषणा रोमाञ्चकारिण्यः प्रतिकूलाश्च निमित्तानि समुत्पेदिरे। तस्य रावणस्य रथे रक्तवृष्टिः दिवः पतित्वा समपातत्; तीव्राः प्रतिलोमवाताः सव्यतः प्रववुः। महती गृध्रयूतिः तस्य रथस्योपरि व्योम्नि परिभ्रमन्ती, यत्र यत्र रथः गच्छति तत्र तत्र अन्वगच्छत्। लङ्का तमसा संवृता, बन्धूकरजितवर्णा बभूव; भूमिः दिवसेऽपि दह्यमानेव दृश्यते स्म। तत्र रावणप्रेषितैः राक्षसैः सह, भयंकरमहत्स्वनयुक्ता विद्युत्पाताश्च महाशिलाः पतन्त्यः, सर्वान् राक्षसान् भीतिमाविशत्। यत्र यत्र रावणः प्रतिपद्यते, भूमिः कम्पते स्म; युद्धरतानां राक्षसानां बाहवः ग्रहीतबाह्विव बभूवुः। तस्य रावणस्य पुरतः सूर्यस्य ताम्राः, पीताः, शुक्लाः, पाण्डुरवर्णाश्च रश्मयः पर्वतस्य धातव इव पतन्ति स्म। गृध्राः तं अनुगच्छन्तः, मुखात् ज्वलनं विसृजन्तः, भीमाः प्रतिकूललक्षणयुक्ताश्च, तस्य मुखं निरीक्षन्तः, व्योम्नि परिवव्रुः। रणभूमौ प्रतिलोमवायुः प्रवव, धूलिं क्षिपन्, राक्षसेन्द्रस्य दृष्टिं तमसा व्याप्नुवन्। तस्य सैन्यस्य सर्वतो भयंकराः दुर्वार्यशब्दयुक्ताश्च विद्युत्पाताः पतन्ति स्म, मेघानां सन्निपातः विना। दिशः सर्वाः चान्तरदिशश्च तमसा संवृत्ताः; महती धूलिवृष्टिः आकाशं दुरदृश्यं चकार। शतशः क्रौञ्चाः, भीषणनादयुक्ताः, तस्य रथं समुपेत्य, घोरं शब्दं कुर्वन्तः, तत्रापतन्। तस्य अश्वानां पार्श्वयोः ज्वलनस्फुलिङ्गाः निर्गच्छन्ति स्म, नेत्रयोः च निरन्तरं जलं प्रवहति स्म—अग्निश्च जलं च समं निर्गच्छन्ति स्म। एवं तत्रान्येऽपि बहवो घोराः भीषणाश्च निमित्तानि समुत्पेदिरे, रावणस्य विनाशाय। रामस्य तु सर्वत्र शुभानि सौम्यानि च निमित्तानि सञ्जज्ञिरे, जयस्य सूचनाय। स्वस्य विजयाय तानि शुभलक्षणानि दृष्ट्वा, राघवः परमं हृष्टः, रावणं हतमेव मनसाऽचिन्तयत्। तदा राघवः, लक्षणविशारदः, स्वशरीरसम्बद्धानि शुभलक्षणानि रणभूमौ निरीक्ष्य, अत्यन्तं हर्षं प्राप, परमं तुष्टिं च, युद्धे च अधिकं पराक्रमं प्रकाशयामास। शृणु अधुना श्रीवाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे सप्तोत्तरशततमः सर्गः। ततो रामरावणयोः मध्ये परमात्यन्तघोरं द्वन्द्वयुद्धं प्रववृते, यत् सर्वलोकान् कम्पयामास। महाबलिनां राक्षसानां सेना, महाबलिनां वानराणां च बलम्, शस्त्रगृहीतकराः, स्थिराः तत्र तिष्ठन्ति स्म, युद्धदर्शनाय। तौ च रामरावणौ, नरराक्षसेषु महाबलिनौ, युद्धे प्रवृत्तौ दृष्ट्वा, सर्वे जनाः अत्यन्तं विस्मयमगच्छन्, हृदयेषु कम्पनं च प्राप्तवन्तः। ते सर्वे, समुत्सुकचित्ताः, युद्धं पश्यन्तः, परस्परं न प्रहारयन्तः, तिष्ठन्ति स्म। सेनायोः जनाः, विस्फारितलोचनाः, राक्षसेषु रावणं, वानरेषु राघवं, अद्भुतदर्शनमिव पश्यन्ति स्म। तत्रैव, निमित्तानि दृष्ट्वा, राघवः रावणश्च, क्रोधे दृढनिश्चयौ, निर्भयौ युद्धं कृत्वा स्थितौ। काकुत्स्थः जयाय युद्धमकरोत्, रावणः तु विनाशाय; उभौ अपि सर्वबलं धैर्यं च प्रदर्शयामासतुः। अथ दशग्रीवः, क्रोधसंरक्तः, शरान् धनुषि सज्जीकृत्य, राघवस्य रथध्वजं लक्ष्यीकृत्य, तान् शरान् समुत्ससर्ज। ते शराः, लक्ष्यं न प्राप्ताः, इन्द्रस्य रथध्वजं स्पृशन्तः, रथाङ्गं प्रहृत्य, भूमौ पतिताः। ततः रामोऽपि, क्रोधबलसमन्वितः, रावणस्य प्रत्युत्तरणाय, धनुषि बाणं संधाय, मनसा निश्चय्य, रावणस्य ध्वजं लक्ष्यीकृत्य, तेजस्विना बाणेन, महाविषधर इव, तं ध्वजं छित्त्वा, भूमौ पातयामास। एवं रावणस्य रथध्वजः छिन्नः भूमौ पतितः; ध्वजं नष्टं दृष्ट्वा, स महाबलः रावणः, क्रोधेन समार्तः, ज्वलन्निव बभूव; कोपाविष्टः, शरवृष्टिं समुत्ससर्ज। रावणः, दीप्यमानैः शरैः, रामस्य अश्वान् ताडयामास; ते तु दिव्याश्वाः न चचालुः, न व्यथिताः, नापि प्रत्यागच्छन्। ते च अश्वाः, पद्मदलैः ताडिताः इव, स्थिरचित्ताः बभूवुः; अश्वेषु न विकारं दृष्ट्वा, रावणः पुनः—क्रुद्धतरः सन्, शरवृष्टिं, गदाः, मुद्गरान्, चक्राणि, मुषलानि च समुत्ससर्ज। स पर्वतान्, वृक्षान्, शूलान्, परशून् च अपि क्षिपन्, मायया सहस्रशः शस्त्रवृष्टिं वर्षयामास, तस्य चित्तं न विश्रान्तम्। तस्य युद्धे तया शस्त्रवृष्ट्या, महती कलकलयुक्ता, भीषणा, भयानका च, शब्देन व्याप्ता बभूव। स रावणः, राघवरथं वानरसेनां च, सर्वतः शरैः परिवृत्य, आकाशं घनं कृतवान्। दशग्रीवः, निःसंशयं, सर्वबलं समास्थाय, रामं युद्धे युध्यमानं दृष्ट्वा, स्वशस्त्राणि प्रेषयामास।