एकदा, द्यूतसिद्धौ तौ राजपुत्रौ, यौ सम्पूर्णं शुद्धं धर्मकथां ज्ञात्वा, सर्वं काव्यं निर्दोषं गानं कृतवन्तौ। तौ ऋषीणां, द्विजानां च, सतां सङ्गमे, तत्त्वज्ञाः, मनोयोगेन गानं कृतवन्तौ। महात्मनौ, सौभाग्यशाली च, सर्वमङ्गलचिह्नविभूषितौ, संगृहीतसिद्धबुद्धीनां ऋषीणां समागमे, तौ स्थिता, काव्यं गातुं प्रारभतुः। तस्यां सभा मध्ये तौ गानं कृतवन्तौ, तं श्रुत्वा सर्वे ऋषयः अश्रुपूरितदृष्टयः अभवन्। ते 'उत्तमम्! उत्तमम्!' इति महाविस्मयेन चोदिताः, धर्मसमर्पिताः ऋषयः सन्तोषं प्राप्तवन्तः। ते कुशीलवगायकोऽनुगृह्य, 'आह! एषः गीतस्य मधुरता, विशेषतः श्लोकानां!' इति प्रशंसा कृतवन्तः। यद्यपि एते घटनाः पूर्वं जाताः, तदापि ताः वस्तुतः दृष्टिपथं प्राप्य प्रतिपादिताः, तौ गत्वा गीतं गातुं समर्थिताः, कथा प्रकटितम्। सह, तौ मधुरं गानं कृतवन्तौ, उत्साहेन च पूर्णं, तस्मिन् सभा मध्ये महान् ऋषयः तौ प्रशंसितवन्तः। यदा तौ अधिकं उत्साहं च विशेषं मधुरता समाहितवन्तौ, तदा कश्चित् प्रसन्नः ऋषिः, तौ निकटस्थः, तेषां जलपात्रं दत्वा, अन्यः प्रसिद्धः ऋषिः तेषां छदं दत्वा, अन्यः काले काले काले काले कपिलं च दत्वा, अन्यः पवित्रसूत्रं दत्वा। एकः जलपात्रं ददाति, अन्यः महर्षिः मुञ्जगासं ददाति, अन्यः दण्डं ददाति, तथा अन्यः ऋषिः लङ्गोटं ददाति। अन्यः ऋषिः तेषां कुल्हडं ददाति, अन्यः काश्यपः च तेषां चित्तं ददाति, अन्यः ऋषिः छदं ददाति। एकः, आनन्दितः, तेषां जटाजूटं ददाति, काष्ठदण्डं च ददाति; कश्चित् ऋषिः यज्ञोपवीतं ददाति, तथा अन्यः च ददाति अग्निपताकं। यथा सर्वे सत्यम् वदन्ति ऋषयः तेषां दत्तं ददाति, 'एषः अद्भुतकथा ऋषिना प्रकटिता।' एषः काव्यकाराणां सर्वोच्चः आधारः, यः यथाक्रमं पूर्णः, एषः गीतः, यः सर्वसङ्गीतज्ञैः गीयते। एषः दीर्घायुः प्रददाति, बलं जनयति, च सर्वेभ्यः श्रुतिभ्यः आनन्दं ददाति; सर्वत्र तौ गायकाः प्रशंसिताः यदा ते गाति। मार्गेषु च राजपथेषु, भरतः बृहत्पुत्रः तौ कुशीलवौ दृष्ट्वा, तौ स्वगृहं नीतवान्। रामः, शत्रुघ्नविनाशकः, तौ सम्मानितवान्; दिव्यं सुवर्णसिंहासनं उपविष्टः, प्रभुः तेषां वन्दनं कृतवान्। मन्त्रिणः च भ्रातृणः च पर्यवसिताः, तौ दृष्ट्वा, सौन्दर्येण च शीलवतः। रामः लक्ष्मणं, शत्रुघ्नं च भरतं च उक्तवान्, 'एषः कथा तयोः, देवतासदृशयोः, श्रुतव्या।' तौ गायकानां प्रोत्साहनं ददाति, कथा विविधार्थविभूषितं गन्तव्यं; तौ हृदयेण मधुरं च उत्साहेन गाति, तेषां स्वरः हृदयात् प्रकटितः। तौ तंतुं च तालं च सम्यक् संगतिं गातः, अर्थं स्पष्टं प्रकटयन्तौ; तेषां गीतं सर्वं अंगं, मनं, च हृदयं आनन्दयति, च तस्याः ध्वनिः, श्रवणे प्रियं, जनसङ्गमे प्रकाशते। एते द्वौ तपस्विनौ, राजकुलजातौ, च गायकौ च, महातपस्विनः। एते अद्भुताः मम अपि वदन्ति। इदानीं तेषां महाकर्माणां आरम्भः श्रुतव्यः। ततः रामस्य वाक्यप्रेरणया, तौ गानं आरभतुः, यथाक्रमं विधिना। रामः सभा मध्ये उपविष्टः, श्रवणाय समाहितः अभवत्। इदानीं श्रुत्वा, वैल्मीकिरामायणस्य पञ्चमः अध्यायः, बालकाण्डे। सर्वं पृथिवी तदा तेषां राजानां, युद्धे विजयिनां, प्रजापतिमतः आरम्भः। तेषां मध्ये सागरः नाम, यः समुद्रं खनितवान्; शतसहस्रं पुत्राणां तस्य सह यात्रा कृतवन्। तैः महात्मभिः इक्ष्वाकुवंशस्य राजानां, एषः महाकथा उत्पन्ना, रामायणं नाम। इदानीं सम्पूर्णं कथां आरम्भः, धर्मः, कामः, च अर्थः सह, श्रवणीयम्। आयोद्ध्यां नाम नगरी अस्ति, यः सम्पूर्णजगति प्रसिद्धा, यः मनुः, मनुषाणां प्रभुः, स्वयं निर्मिता। सर्वं महद् दिव्यं नगरं, यः द्वादशयोजनं लम्बः, त्रियोजनं च व्यासितः, सुगठितमुख्यपथैः। सर्वं पुष्पैः शीतलजलैः च सदा सुसंवृत्तं, महाराजपथं च अलङ्कृतम्। राजा दशरथः, यः स्वगणं वृद्धिं ददाति, तस्मिन् नगरे देवतानां प्रभुः स्वर्गे वसति। सर्वं द्वाराणि च तोरणाणि, सुगठितमार्केटप्लेसः, सर्वप्रकाराणां यन्त्राणां च अस्ति, सर्वे कारीणः च वसन्ति। सर्वं रथचालकाः च गायकाः च, अनन्यविभवेन, उन्नतगृहाणां च ध्वजैः च, युध्दयन्त्राणां सह सहस्राणां च संकुलं। सर्वं नृत्यकाः च नर्तकाः च, उपवनैः च आम्रवृक्षैः च अलङ्कृतं, च महाशालवृक्षैः च परिवृत्तं। सर्वं गहरेन किल्बिषेण च परिरक्षितं, अन्येषां समीपं गन्तुं कठिनं, च अश्वैः, गजैः, गोभिः, ऊष्ट्रैः, गोधूमैः च पूर्णं। सर्वं राजगणैः च सन्नद्धं, च व्यापारीणां च विभिन्नदेशात् आगच्छन्ति। सर्वं रत्नैः अलङ्कृतं, पर्वतवत्, च उन्नतगृहाणां च, अमरावतीं इन्द्रस्य नगरीं उपमेयम्।