रावणेन राहुणा हृतचन्द्रमिव रामं दृष्ट्वा, रोहिण्याः प्रिया तारा तेनापि गृहीता इव बभूव। ततः बुधः प्रजापतितारकां तमसा छादयन्, धूमाभः समुद्रवद् दीप्तिमान्, प्राणिनां विनाशाय समुत्तस्थौ। क्रोधेन रक्तमङ्गलोऽपि तदा सूर्यं स्पृशन्निवोत्थितः, तस्य दीप्तिः शस्त्रसन्निभा, किरणाः सन्निवृत्ताः, सूर्यः स्वयमपि निस्तेजाः बभूव। कबन्धनक्षत्रं धूमकेतुना सह दृष्टं, इन्द्राग्निनियन्त्रितं कोशलानां नक्षत्रमपि प्रकाशमयमासीत्। मार्गशीर्षे विषाखासमीपे स्थित्वा मङ्गलः ताडयामास, रावणः दशमुखः विंशतिभुजः धनुः समादत्त। स दशग्रीवो रावणः, मेघगिरिमैनाकमिव, रामं प्रतिरुध्य तस्थौ। स युद्धमध्यगतो बाणान् संधातुं न शशाक, क्रोधेन भ्रुकुटीमाकृष्य रक्तपिङ्गलोक्षणः। स महाक्रोधं प्रविश्य राक्षसान् दग्धुमिव, तस्य कोपात् सर्वाणि भूतानि भयाकुलानि बभूवुः, पृथिव्यपि कम्पिता। सिंहव्याघ्रनिविष्टाः पर्वताः कम्पिताः, वृक्षाः चलिताः, सरित्पतिः सागरः चापि विवेश। गगने खराः कठोरं रुरुवुः, घनाः अपशकुनाः निनदन्ति स्म, सर्वतः भीषणाः शब्दाः समुत्पेतुः। क्रुद्धरामं दृष्ट्वा, तानि भीषणानि निमित्तानि च, सर्वाणि भूतानि भयाकुलानि, रावणस्यापि हृदि भयम् उत्पन्नम्। तदा दिव्ययानैः देवाः, गन्धर्वाः, महोरगाः, मुनयः, दानवाः, दैत्याः, गरुडः, खगाः च, सर्वे दिविस्थाः, तं महायुद्धं दृष्टवन्तः। तत्र लोकोपघाताय समुत्पन्ने भीषणास्त्रयोर्युद्धे, सर्वे देवा दानवाश्च सन्निपत्य भक्त्या हर्षेण च वाक्यं वदन्ति स्म। असुरा विजयं दशग्रीवाय घोषयन्ति, देवाः पुनः पुनः रामाय जयमिति घोषयन्ति। एवं क्रोधाभिभूतः पापबुद्धिः रावणः, राघवं जिघांसुः, महास्त्रं समादत्त। तत् अस्त्रं वज्रसन्निभं, महाशब्दयुक्तं, सर्वशत्रुनाशनं, पर्वतशृङ्गनिभैः शूलैः भीषणम्, मनसि भयजनकम्। तीक्ष्णाग्रं धूममण्डितं, युगान्ताग्निसमप्रभम्, अतिदुर्जयं, कालायापि दुष्प्रापम्। सर्वभूतभयावहम्, विदारणविभेदनक्षमम्, क्रोधदीप्तः रावणः तदस्त्रमग्निसदृशं समादत्त। परमक्रोधेन महाबलः रावणः तदस्त्रं समरे समादाय, वीरराक्षसैः परिवृतः तस्थौ। स महाकायः रणभूमौ भीषणं निनदन्, रक्तपिङ्गलोक्षणः, स्वान्यनीकानि प्रमोदितवान्। तस्य राक्षसराजस्य भीषणः शब्दः पृथिवीं, गगनं, दिशः, विदिशश्च कम्पितवान्। तस्य दुरात्मनः अतिकायस्य निनदेन सर्वाणि भूतानि भयभीतानि बभूवुः, सागरश्चापि विवेश। महास्त्रं गृह्य महाबलः रावणः भीमं निनदन् रामं प्र harshतिवचनम् अवदत्— "एतदस्त्रं वज्रसन्निभं राम, मया क्रोधात् उत्तोलनं, त्वां च तव भ्रातृमित्रांश्च क्षणेन प्राणान् हरिष्यति।" "त्वां युद्धे वदन्तं हत्वा, अद्याहं वीरराक्षसैः समं शीघ्रं भविष्यामि।" "तिष्ठ राघव! एनैनास्त्रेण त्वां हनिष्यामि।" इत्युक्त्वा राक्षसराजः तदस्त्रं प्राक्षिपत्। रावणकरात् मुक्तं, विद्युद्भूषितं, अष्टघण्टायुतं, महाशब्दयुक्तं, गगने दीप्तिमान् व्योम्नि स्फुरन् प्रज्वलितम्। तदस्त्रं दीप्तं भीषणं दृष्ट्वा, रामः महाबलः धनुषं संधाय बाणान् मुमोच। राघवः बाणवर्षेण तदागतमस्त्रं वारयामास, यथा इन्द्रः जलवर्षेण युगान्ताग्निं शमयेत्। रावणस्य महास्त्रं रामधनुष्कृतान् बाणान् पतङ्गानिव वह्निना दग्ध्वा भस्मसात्कृतवान्। स्वबाणान् गगने भस्मीकृतान्, शूलस्पर्शात् चूर्णीकृतान् दृष्ट्वा, राघवः क्रोधेन समाक्रान्तः। तदा रघुकुलानन्दनः राघवः, मातलिना प्रदत्तं, इन्द्रपूजितं शूलं समादत्त, परमक्रोधेन। तत् शूलं महाबलप्रयुक्तं, घंटानिनादमिव, गगने स्वदीप्त्या ज्वलन्तं, युगान्तकेतुनिव बभूव। राक्षसाधिपतौ प्रक्षिप्तं तत् शूलं तस्य त्रिशूलं ताडितम्; शूलेन विदारितं त्रिशूलं निस्तेजस्कं भूमौ पतितम्। ततः रामः वज्रसन्निभैः, वेगेन पतद्भिः, सुष्ठु सायकैः रावणस्य रथस्य तुरगान् विव्याध। तस्मिन्क्षणे राघवः सम्यग्विनिश्चित्य, तीक्ष्णैः त्रिभिः शरैः रावणं वक्षसि विव्याध, ललाटे च त्रिभिः बाणैः ताडितवान्। तस्य सर्वाङ्गं बाणैः विदारितं, रक्तेन स्रवताङ्गं, राक्षसाधिपः सैन्यमध्ये अशोकवृक्षमिव पुष्पितं बभूव। रामस्य बाणैः गाढव्रणितः, रजनीचराधिपः, रक्तसिक्ताङ्गः, सैन्यमध्ये श्रान्तः, तस्मिन्क्षणे परमक्रोधेन ग्रस्तः। इति श्रीवाल्मीकि रामायणे युद्धकाण्डे शतत्रयं तृतीयं सर्गं शृणु।