ततः तेषु युद्धभूमिषु राघवस्य समीपे दीप्तमुखाः अग्निवमना विस्तीर्णमुखाः भीमाः नागाः समुत्ततारुः। तेषां दाहवद्वलयैः विषेण च, वासुकिसदृशाः सर्वदिक् दिग्भ्यः नागाः व्याप्य जगत् आसीत्। तान् नागान् युद्धे समागच्छन्तान् दृष्ट्वा रामः भीषणं गरुडास्त्रं सन्दधे। ततः राघवस्य धनुषः निष्क्रान्ताः सुवर्णपक्षाः मयूरवर्णप्रभाः बाणाः सुवर्णसुपर्णरूपम् धृत्वा नागानां शत्रवः समुत्पेतुः। रामस्य ते बाणाः यथेष्टं सुपर्णरूपम् धृत्वा शीघ्रगामिनः नागरूपबाणान् सम्यक् व्यपोहन्ति स्म। तदस्त्रं परास्तं दृष्ट्वा रावणः राक्षसाधिपः कोपाविष्टः रामं भीषणा बाणवृष्ट्या अभ्यवर्षत्। ततः सहस्रैः बाणैः रामं निष्पापकर्माणं च मातलिं बाणवृष्ट्या अभ्याहनत्। रावणः ध्वजं लक्षयित्वा एकेन बाणेन छित्वा सुवर्णध्वजं रथतले पतितम् अकरोत्। इन्द्रस्य अश्वान् अपि रावणः बाणवृष्ट्या हत्वा देवाः, गन्धर्वाः, चारणाः, दानवाः च विषण्णाः अभवन्। रामं क्लेशितम् दृष्ट्वा सिद्धाः महर्षयः वानरयूथपतयः विभीषणः च शोकग्रस्ताः अभवन्। रामं रावणराहुग्रस्तचन्द्रमिव तथा रोहिणीमिव ग्रहग्रस्ताम् अपश्यन्। बुधः प्रजापतिताराम् उपगम्य तिमिरपुंजेन आवृतः समुद्रसदृशदीप्त्या प्राणिनां हानिं जनयन् आसीत्। ततः क्रोधाग्निम् मारः आदित्यं स्पृशन्निव, अस्त्रप्रभया तीक्ष्णः, मंददीप्त्या, सूर्यं दीनम् अकरोत्। कबन्धनक्षत्रम् उपेत्य धूमकेतुना सह संयुक्तम् आसीत्, कोसलानां नक्षत्रम् इन्द्राग्नियुतम् दृष्टम्। विषाखायाम् समीपस्थः मारः आकाशे स्थितः, रावणः दशग्रीवः विंशतिभुजः धनुर् आदत्ते स्म। दशग्रीवः रावणः मैनाकगिरिसदृशः अभवत्, रामः तेन राक्षसेन प्रतिहतः आसीत्। स युद्धमध्ये बाणान् सम्यक् सन्धानम् न शशाक, क्रोधेन भ्रुकुटीमुत्क्षिप्य रक्तदृग् अभवत्। स महाक्रोधम् प्रविश्य राक्षसान् दग्धुमिव, तस्य कोपितस्य रामस्य मुखम् दृष्ट्वा सर्वे प्राणी भयग्रस्ताः भूः कम्पितम् अभवत्। सिंहव्याघ्रनिवासिनः पर्वताः कम्पन्ति स्म, वृक्षाः चलन्ति स्म, समुद्रः सर्वनदीनाथः विक्षिप्तः अभवत्। आकाशे गधाः तीक्ष्णस्वरेण रावन्ति स्म, भीषणाः मेघाः गर्जन्ति स्म, सर्वत्र वयः भयानकनादैः परिभ्रमन्ति स्म। क्रुद्धं रामं तथा भीषणानि निमित्तानि दृष्ट्वा सर्वे प्राणी भयग्रस्ताः रावणस्य च भयम् अभवत्। ततः दिव्यरथस्थाः देवाः, गन्धर्वाः, महानागाः, ऋषयः, दानवाः, दैत्याः, गरुडः, अन्ये च आकाशगामिनः तद् युद्धम् अपश्यन्। तत्र लोकार्थविनाशाय युद्धम् अभवत्, यत्र द्वौ वीरौ भीषणास्त्रैः सम्यक् युद्धम् अकरोत्। सर्वे देवाः दानवाः च तत्र एकत्रिताः महायुद्धम् दृष्ट्वा भक्त्या हर्षपूर्णाः वचांसि ऊचुः। समागताः असुराः “जय दशग्रीवाय” इति उच्चैः घोषयन्ति स्म, देवाः पुनः पुनः रामाय “जयस्ते” इति वदन्ति स्म। तस्मिन्नेव क्रोधाविष्टः रावणः दुष्टचित्तः राघवम् हन्तुम् उत्सुकः महास्त्रम् आदत्ते स्म। तत् अस्त्रम् वज्रसदृशम्, महाशब्दम्, सर्वशत्रुनाशनम्, पर्वतशृङ्गसदृशभीमम्, दृष्ट्या भयम् जनयति स्म। तीक्ष्णाग्रं धूमवेष्टितम्, कल्पान्ताग्निसदृशदीप्तम्, अतिभीष्णम्, दुर्गमम्, कालायापि दुष्प्रापम् आसीत्। सर्वप्राणिनां भयहेतुम्, विदारयितुम्, विच्छेदयितुम् समर्थम्, रावणः क्रोधदीप्तः दह्यमानमिव शूलम् आदत्ते स्म। परमक्रोधेन रावणः तद् शूलम् युद्धे आदत्ते, वीरैः राक्षसैः सेनायाम् परिवृतः आसीत्। महाकायम् उत्तोल्य रणभूमौ भीषणम् नदन्, रक्तदृग्, स्वसेनां प्रमोदितः अभवत्। तद् राक्षसाधिपस्य भीषणनादः पृथिवीं, आकाशम्, दिशः, अन्तरदिशः च कम्पितवान्। अतिकायस्य दुष्टस्य गर्जनात् सर्वे प्राणी भयग्रस्ताः, समुद्रः अपि विक्षिप्तः अभवत्। तद् महाशूलम् आदाय रावणः भीषणनादम् कृत्वा रामम् कठोरैः वचोभिः अभ्यभाषत्। “एष शूलः वज्रसदृशः, राम, मया कोपेन उत्थापितः, त्वं तव भ्रातृसखा च शीघ्रं जीवितं हरेत्।” “त्वां युद्धे वदन्तं हत्वा शीघ्रं पतितवीरराक्षसैः समं आत्मानं करिष्यामि।” “तिष्ठ राघव! एतेन शूलेन त्वां हनिष्यामि।” इत्युक्त्वा राक्षसाधिपः तद् शूलम् प्रक्षिप्तवान्। रावणस्य हस्तात् मुक्तम् विद्युत्प्रभाभिः आवृतम्, अष्टघण्टायुक्तम्, महाशब्दम्, आकाशे दीप्तम्। तं दीप्तं भीषणं शूलम् दृष्ट्वा रामः महाबलः धनुः आदाय बाणान् सन्दधे। राघवः बाणवृष्ट्या आगच्छन्तम् शूलम् वारयामास, यथा इन्द्रः प्रलयाग्निम् वारिवृष्ट्या शमयेत्।