रावणः रणभूमौ स्थित्वा, रामं वृक्षं इव चिन्तयन्, यस्य पुष्पफलरूपा सीता, शाखारूपाः सुग्रीवजाम्बवान्कुमुदनलादयः, तम् अहं छित्त्वा विनाशयिष्यामीति मनसि निश्चितवान्। द्विविदमिन्दाङ्गदगन्धमादनहनूमत्सुषेणमुख्यवानरयूथपतिनः अपि तस्य शाखाः सन्ति, इति सः मनसि चिन्तयन्, युद्धोपक्रमाय सज्जः अभवत्। सः महाबलश्चारिोतिरथः, स्वस्य रथनिनादेन दश दिशः कम्पयन्, शीघ्रं रामस्य अभिमुखं प्रस्थितवान्। तस्य रथनिनादेन पृथिवी गिरिवनयुतापि व्यापूरिता, समग्रं भूमण्डलं कम्पितम्, सिंहमृगपक्षिणः भयभीताः अभवन्। तदा सः भीषणं कृष्णं घोरास्त्रं सन्दर्शयन्, सर्वान् वानरान् दहन्, दिशोऽभिमुखं प्रधावयन्, तान् विद्रावयत्। तस्य अस्त्रस्य प्रभावात् वानराः विद्रुताः, भूमौ रजः समुत्पन्नम्; ब्रह्मणा निर्मितं तत् अस्त्रं तैः सहनं न शक्यते स्म। तस्मिन् काले, रामेण स्वेषु उत्तमबाणैः रावणसेनासु शतशः भग्नाः दृष्ट्वा, राघवः स्थिरः अभवत्। तदा राक्षसर्षभः रावणः, वानरबलं भग्नं कृत्वा, रामं युद्धेऽजयम् अवलोकयत्। रामः लक्ष्मणेन सह, यथा विष्णुः इन्द्रेण सह तिष्ठति, आकाशमिव आकृष्य, महद् धनुः गृहीत्वा, तत्र स्थितः। पद्मपत्रनयनः दीर्घबाहुः शत्रुनाशनः, महाबलः महातेजाः रामः सौमित्रिणा सह तिष्ठन्, शोभमानः दृष्टः। वानरान् युद्धे भग्नान् रावणं च समुपागतं दृष्ट्वा, राघवः प्रमुदितः रणमध्यं धनुः गृहीत्वा विवेश। ततः सः उत्तमं धनुः सञ्जयन्, महता शब्देन भुवनं कम्पयन्, भूमिं विदारयन्निव, शब्दयन् स्थितः। रावणबाणवृष्टिभिः रामधनुषः प्रत्यञ्चिनादेन च, तस्मिन् मुहूर्ते राक्षसाः शतशः पतिताः। रावणः तयोः राजपुत्रयोः बाणमार्गं प्राप्य, राहुरिव चन्द्रसूर्ययोः समीपं गच्छन्, शोभाम् अवाप। पूर्वं युद्धं कर्तुम् इच्छन् लक्ष्मणः धनुः सञ्जगाम, तेजस्विनः तीक्ष्णान् बाणान् ज्वलितानिव अग्निशिखाः मोचयामास। लक्ष्मणेन विमुक्ताः ते बाणाः आकाशे पतन्तः, तान् महाबलः रावणः स्वबाणैः प्रत्यविध्यत्। एकेन एकं, त्रिभिः त्रीन्, दशभिः दश लक्ष्मणस्य बाणान् छित्त्वा, हस्तदक्षिण्यं दर्शयन्, तं अतिक्रम्य रावणः रणजित् रामस्य समीपं स्थिरमिव पर्वतम् उपागमत्। राघवस्य अभिमुखं स्थित्वा, रोषात् रक्तलोचनः रावणः, बाणवर्षं सन्दर्शयन्, राक्षसेन्द्रः अभवत्। तदा रामः, रावणधनुषोः विमुक्तं बाणप्रवाहं शीघ्रं पतन्तं दृष्ट्वा, तीक्ष्णान् शरान् गृहीत्वा, प्रत्युत्तरं दत्तवान्। राघवः तैः शरैः, ज्वलितभीषणघोरान् तेषां बाणान्, कालसर्पानिव, छित्त्वा, तान् निवारितवान्। राघवः शीघ्रं रावणं प्रहारयामास, रावणः अपि राघवं तथा एव; उभौ परस्परं नानाविधान् तीक्ष्णबाणवर्षान् वर्षन्तौ। दीर्घकालं तौ अपराजितौ, वामदक्षिणाभ्यां विचरन्तौ, बाणवेगेन उन्नतौ, अद्भुतं चक्राकारं युद्धं कृतवन्तौ। उभौ घोरधनुष्मन्तौ, यमान्तकसमानौ, युगपत् युद्धं कुर्वन्तौ, सर्वाणि भूतानि भयाकुलानि अभवन्। तस्मिन् काले, आकाशं नानाबाणैः निरन्तरं पूरितम्, विद्युद्गुच्छैः मेघसमूहैः इव, सूर्यतेजः तिरस्कृतम्। तानि बाणजालानि शिघ्राणि तीक्ष्णाग्राणि गृध्रपक्षयुक्तानि, सूत्रवत् आकाशं व्याप्य, सूर्यास्तसमये महत् मेघपटलमिव तमः वितन्वन्ति स्म। तयोः मध्ये महद्युद्धम् उत्पन्नम्, परस्परवधसंहितम्, दुर्धर्षं दुर्निरीक्ष्यं च, वृत्रेन्द्रयोरिव। उभौ उत्तमधनुष्मन्तौ, युद्धविशारदौ, शस्त्रेषु अग्रगण्यौ, रणभूमौ विचरतः। यत्र यत्र कश्चित् गच्छति, तत्र तत्र बाणतरङ्गाः वातवेगेन समुद्रतरङ्गानिव स्फुरन्ति स्म। तदा रावणः, लोकभीषणः, हस्ताभ्यां सज्जीकृत्य, लौहबाणमालां रामस्य ललाटे प्राहरत्। तत् अस्त्रं तस्य भीमधनुषः सन्धानात्, नीलोत्पलदलसदृशं दीप्तिमन्तं, रामः शिरसि धारयन्, न च चचाल। ततः रामः, मन्त्रान् जपन्, घोरमस्त्रं सन्दधात्, कोपसंरक्तः पुनः शरान् आदत्त। महाबलः विक्रान्तः रामः, धनुः सञ्जगाम, अकृच्छ्रशरान् राक्षसेन्द्रस्य प्रति ससर्ज। ते बाणाः, मेघसन्निभस्य रावणस्य कवचमुपगम्य, तस्मिन्नेव क्षणे राक्षसेन्द्रस्य अनिर्द्वेष्यत्वात् तं न बाधितवन्तः। पुनः रामः, सर्वास्त्रविद्, रथस्थितं राक्षसाधिपतिं ललाटे परमास्त्रेण प्राहरत्। ते बाणाः, पञ्चमुखसरुपिणः सर्पाः इव, विविशुः भूमिम्, रावणेन प्रतिहताः, स्फुरन्तः निष्पेतुः। राघवस्य अस्त्रं निवार्य, रावणः, क्रोधसंरक्तः, घोरमासुरमस्त्रं सन्दर्शयन्, विमोचयामास। सः सिंहव्याघ्रमुखान्, बकूलगृध्रशकुनिसृगालमुखान्, तीक्ष्णान् बाणान् ससर्ज। मृगमुखान् विवृतास्यान् भीषणदर्शनान्, पञ्चमुखान् जिह्वालिहान् बाणांश्च अपि सः विमोचयत्। एवं तत्र रणभूमौ, रामरावणयोरुभयोरपि, अद्भुतं भयंकरं च युद्धं प्रवृत्तम्।