एवं स्नेहकारुण्यहासरोषभीषणवीर्यादिभावसम्भृतं काव्यं ताभ्यां गीतम्। तौ च भ्रातरौ, सङ्गीतशास्त्रविशारदौ स्वरतालविन्यासनिपुणौ मधुरस्वरसम्पन्नौ, साक्षादिव गन्धर्वावतारौ इव प्रतीयेताम्। सौन्दर्यसम्पन्नौ, शुभलक्षणयुतौ, मधुरभाषिणौ, तौ रामस्यैव शरीरात् उत्पन्नप्रतिमाविव बभूवतुः। तौ राजपुत्रौ, धर्म्यमाख्यानं सम्यगधीत्य, निर्दोषं काव्यं सम्यक् गायन्तौ दृष्टौ। ऋषिसंनिधानमुनिसत्पुरुषसमाजेषु, तौ तत्त्वज्ञौ, यथोपदेशं, एकचित्तेन गीतवन्तौ। महात्मानौ, महाभाग्यसम्पन्नौ, सर्वलक्षणलक्षितौ तौ कदाचित् विशुद्धचित्तैः मुनिसङ्घैः परिवृतौ। सभायाम् उपविष्टौ, समीपस्थौ, काव्यं गायन्तौ दृष्टौ; तदाकर्ण्य सर्वे मुनयः अश्रुपूर्णलोचनाः अभवन्। 'साधु साधु' इति विस्मयपरायणाः, ते धर्मनिष्ठाः मुनयः परमं हर्षं जग्मुः। तौ कुशिलवौ स्तुत्यौ स्तुत्वा, 'किमिदं मधुरं गीतं, विशेषेण श्लोकानां माधुर्यम्' इति ऊचुः। यद्यपि एतानि वृत्तानि पूर्वं जातानि, तथापि प्रत्यक्षवत् प्रस्तूयमानानि ताभ्यां तत्त्वेन गीतानि। तौ हि संयुक्त्या, मधुरं रागसम्पन्नं च गायन्तौ, तपसा ख्याताः मुनयः प्रशशंसुः। तयोः उत्कटतरं रागमधुर्यम् श्रुत्वा, तत्र कश्चन प्रमुदितमुनिः कलशं दत्तवान्। अपरः प्रसीदन्, कीर्तिमान्, वल्कलानि दत्तवान्; अन्यः कृष्णाजिनं, अन्यः यज्ञोपवीतम्। कश्चित् कुम्भम्, अन्यः मुनिवरः मुञ्जसूत्रं दत्तवान्; अपरः दण्डं, अन्यः कौपीनम्। अन्यः प्रमुदितः परशुं दत्तवान्; अन्यः काषायवस्त्रम्, अपरः वल्कलवस्त्रम्। कश्चित् जटाबन्धनं च दारुपाशं च दत्तवान्; कश्चित् पात्राणि, अपरः समिधं दत्तवान्। कश्चित् उदुम्बरदण्डं दत्तवान्, केचिद् तदा आशीर्वादान् ददुः; अन्ये मुनयः हर्षेण दीर्घायुष्यम् उक्तवन्तः। एवं सर्वे सत्यवद्भिः मुनिभिः ताभ्यां दत्तानि दानानि, 'इदं अद्भुतं काव्यं मुनिना प्रवक्तव्यम्' इति उक्त्वा। एषः कवीनां परमं मूलम्, सम्यगनुक्रमेण सम्पूर्णम्; सर्वगीतविशारदैः गीतं इदं गीतम्। आयुष्यम्, बलवर्धनं, सर्वश्रोतॄणां हृदयप्रियम्; यत्र यत्र गायन्ति, सर्वत्र तौ गायकौ प्रशंसां लभेते। राजमार्गेषु च, पथिषु च, भरताग्रजः तौ कुशिलवौ दृष्ट्वा स्वगृहं निन्ये। रामः शत्रुसूदनः तौ पूज्यौ सम्यक् पूजितवान्; दिव्ये सुवर्णसिंहासने उपविष्टः प्रभुः ताभ्यां सन्मानं अकरोत्। मन्त्रिभिः भ्रातृभिश्च परिवृतः, सः तौ सुन्दररूपौ, शीलसम्पन्नौ भ्रातरौ अपश्यत्। रामः लक्ष्मणं, शत्रुघ्नं, भरतं च उक्तवान्—'एषां द्वयोः देवोपमयोः चरितं श्रोतव्यम्' इति। सः गायकौ प्रोत्साह्य, अर्थभावसम्पन्नं चरितं गायितुम् आदेशं दत्तवान्; तौ हृदयसमुत्थितया वाचा मधुरं रागेण च गीतवन्तौ। तौ तन्त्रीतालसमन्वितं, स्पष्टार्थं गीतम्; सर्वाङ्गहृदयं मनोहरं, श्रवणसुखं गीतम्, जनसमाजे विराजमानम्। एते द्वौ तापसौ, राजलक्षणसम्पन्नौ, गीतविशारदौ, महातपस्विनौ, मया अपि अद्भुतौ इति कथ्येते। तेषां महात्मनां कर्मणां पुण्यकथां शृणुत। रामस्य वचनेन प्रेरितौ, तौ गीतं सम्यक् विधिना गायितुम् उपक्रमताम्। रामः सभायाम् उपविष्टः शनैः श्रोतुम् अभिलाषेण प्रविष्टवान्। इदानीं श्रीवाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे पञ्चमः सर्गः श्रोतव्यः। सर्वं खल्वयं भूमण्डलं पूर्वं यः प्रजापतिप्रमुखैः युद्धविजयीभिः नृपतिभिः अधिगतं। तेषु सगरो नाम राजा, येन सागरः खनितः; षष्टिसहस्रपुत्रैः परिवृतः सः राजन्। तेषां महात्मनाम् इक्ष्वाकुवंश्यनां मध्ये एषः रामायणाख्यो महाकाव्यः उत्पन्नः। इदानीं तं चरितं धर्मकामार्थसंयुक्तं आदौ आरभ्य, असूयया रहितं, सर्वं वक्तुम् इच्छामः। अस्ति हि नगरी नामायोध्या, या लोके प्रसिद्धा, या मनुना मनुष्येन्द्रेण स्वयम् निर्मिता। सा नगरी महान् शोभनः, द्वादशयोजनविस्तीर्णा, त्रियोजनविस्तीर्णा, सुविभक्तवर्त्मा। सा नगरी महापथया शोभिता, सम्यक् विन्यस्तया, नित्यं नवपुष्पैः समलङ्कृता, वारिणा च प्रक्षिताऽभवत्। तत्र दशरथो राजा, स्वराज्यसम्पद्वर्धनः, तस्यां नगरीं स्वर्गे देवपतिरिव वासं अकरोत्। सा नगरी द्वारतोरणसम्पन्ना, सुविभक्तविपण्युपेता, सर्वयन्त्रायुधसम्पन्ना, सर्वशिल्पिभिः निवासिता। रथिभिः सूतैः बन्दिभिश्च आकीर्णा, अतुल्यतेजसा, उच्चैः प्रासादपताकाभिः, शतानि यन्त्राणि चाकीर्णा। सा नगरी सर्वतो नर्तकीनाट्यसमूहैः परिवृता, उद्यानैः आम्रवाटिकाभिश्च शोभिता, महान् शालवृक्षपरिवेष्टा च आसीत्।