दशरथस्य प्रियः पुत्रः ज्येष्ठः, यः स्वस्य ज्येष्ठत्वस्य योग्यैः गुणैः सम्पन्नः, सर्वदा जनहिते निष्ठः आसीत्। सः जनान् प्रीत्यै यत्नं कुर्वन् तेषां स्नेहं प्राप्तवान्। तं पुत्रं राज्याभिषेकाय नियुक्तुं राजा दशरथः स्नेहात् इच्छाम् अकरोत्। अभिषेकस्य सर्वे उपायाः दृष्ट्वा, तदा तस्य पत्नी कैकेयी, या पूर्वं वरदानेन लाभिनी अभवत्, स्वं वरं याचितवती—रामस्य वनवासः तथा भरतस्य अभिषेकः। सत्यप्रतिज्ञः धर्मबन्धनैः बद्धः दशरथः, पुत्रं अतिस्नेहयुक्तं अपि, रामं वनवासाय प्रेषितवान्। स वीरः, पितुः आदेशं शिरसा स्वीकृत्य, कैकेय्याः प्रीत्यै च, वनं गतः। तस्य प्रियः भ्राता लक्ष्मणः, प्रेम्णा अनुगतः, विनयसम्पन्नः, सुमित्रायाः हर्षं वर्धयन्। भ्रातृस्नेहं दर्शयन्, रामस्य प्रिया पत्नी, या तस्य जीवितेन तुल्या, तस्य हिते नित्यं निष्ठा, जनकस्य गृहे जाता, मायया निर्मिता इव, सर्वमंगलचिह्नैः युक्ता, स्त्रीणां मध्ये श्रेष्ठा अभवत्। सीता अपि, रोहिण्याः शशिनं यथा, रामं अनुगता। तं नगरवासिनः तथा दशरथः च दीर्घं मार्गं अनुगतः। शृङ्गवेरपुर्यां, रामः गङ्गातीरं रथकारं विससर्ज, निषादानां धर्मिष्ठः प्रियः प्रमुखः गुहं च अपश्यत्। रामः गुहेन सह, लक्ष्मणेन सीतया च, वनं प्रविष्टः, बहून् जलपूर्णान् नद्यः अतिक्रम्य। भरद्वाजस्य उपदेशेन चित्रकूटं प्राप्त्वा, तत्र त्रीणि जनाः सुखं निवासं कृत्वा, वनमध्ये रममाणाः। चित्रकूटे तत्र देवगन्धर्वैः सदृशाः सुखेन वासं कुर्वन्तः, रामः तत्र वसन्, दशरथः पुत्रशोकात् पीडितः अभवत्। दशरथः पुत्रवियोगशोकात् स्वर्गलोकं गतः। तस्य गमनानन्तरं, वसिष्ठप्रमुखैः ब्राह्मणैः प्रेरितः भरतः, राज्ये नियुक्तः अपि, राज्ये न इच्छाम् अकरोत्। स वीरः रामपादानां कृते वनं गतः। महात्मा रामं, सत्यव्रतं, वीर्यसम्पन्नं, द्रष्ट्वा, भ्रातृस्नेहात् विनयेन याचितवान्। भरतः रामं उक्तवान्—"त्वमेव राजा, धर्मज्ञः" इति। रामः, उदारः, प्रसन्नवदनः, कीर्तिमान्, पितुः आदेशं पालयन्, राज्यं न स्वीकृतवान्, किन्तु राज्याय पुनःपुनः पादुके न्यस्तवान्। ततः, रामः भरतं प्रेषयामास, भरतः अपि अप्राप्तकामः रामपादं स्पृष्ट्वा निवृत्तः। नन्दिग्रामे, भरतः, यशस्वी, सत्यवादी, आत्मसंयमितः, रामागमनं प्रतीक्षन्, राज्यं पालयामास। रामः नगरवासिनां आगमनं ज्ञात्वा, एकाग्रचित्तः दण्डकवनं प्रविष्टः। तत्र, कमललोचनः रामः, विराधराक्षसं हत्वा, शरभङ्गं दृष्टवान्। सः सुतिक्ष्णं, अगस्त्यं, अगस्त्यस्य भ्रातृं च अपि अभ्यगच्छत्; अगस्त्यस्य वचनेन, इन्द्रधनुः प्राप्तवान्। सः अत्यन्तं हर्षितः, खड्गं अक्षयशरकोषं च प्राप्तवान्; रामः तत्र वनवासिनां मध्ये वसन्। सर्वे ऋषयः तं उपसंगम्य, राक्षसासुरविनाशं याचितवन्तः। रामः तान् वचनं दत्त्वा, राक्षसान् वनमध्ये हन्तुं प्रतिज्ञां कृतवान्। सः ऋषिणां कृते, यथा अग्निः, दण्डकवनवासीणां रक्षांसि युद्धे हन्तुं प्रतिज्ञां अकरोत्। तत्र रममाणः, रूपवती शूर्पणखा, या यथेष्टं रूपं धारयितुं शक्नोति, विकृतवदना अभवत्; सा जनस्थानवासिनी आसीत्। शूर्पणखायाः वचनेन, सर्वे राक्षसाः, खरः त्रिशिरा दूषणः च सहिताः, युद्धाय प्रेरिताः। रामः तान् सह अनुयायिभिः युद्धे हत्वा, तत्र जनस्थानवासिनां मध्ये वसन्। चतुर्दशसहस्रं राक्षसान् हत्वा, तद्वंशवधं श्रुत्वा, रावणः कोपेन अभिभूतः अभवत्। सः मारीचाख्यं राक्षसं मित्रत्वाय याचितवान्; मारीचः पुनःपुनः वारयन्, रावणः तस्य वचनं न शृणोत्। मारीचः रावणं उक्तवान्—"एवं शक्तिमन्तं तव विरोधं न शक्यं" इति; किन्तु रावणः, दैवेन प्रेरितः, तस्य वचनं उपेक्ष्य, मारीचेन सह तं आश्रमं गतः। मायया, तौ राजपुत्रौ दूरं नीतौ। रावणः, रामस्य पत्नीं अपहरन्, जटायुम् गृध्रं हत्वा। गृध्रं हतं दृष्ट्वा, सीताहरणं श्रुत्वा, रामः शोकात् संतप्तः अभवत्, तद्व्यथया मूढेन्द्रियः, जटायुम् दग्धवान्। सीतायाः अन्वेषणं कुर्वन्, रामः वनमध्ये भयानकं विकृतं राक्षसं कबन्धं अपश्यत्। तं हत्वा, दीर्घबाहुः तस्य शरीरं दग्धवान्; कबन्धः स्वर्गं गत्वा, शबरीं धर्मनिष्ठां तपस्विनीं विषये रामं उक्तवान्। "धर्मनिष्ठां शबरीं गच्छ" इति कबन्धः राघवम् उक्तवान्। ततः तेजस्वी शत्रुनाशनः शबरीं अभ्यगच्छत्। शबरी द्वारा सम्यक् सत्कृतः रामः, दशरथस्य पुत्रः, पम्पातीरं हनुमन्तं वानरं अपश्यत्। हनुमत्-वाक्येन, रामः सुग्रीवम् अपि अभ्यगच्छत्। सः वीरः रामः, सुग्रीवाय सर्वं कथितवान्।