ततः कोपसंरक्तो रजनीचरः महोदरः सूर्यसङ्काशं दीप्तमुद्यतगदां सुग्रीवाय प्राक्षिपत्। तं प्रति, सुग्रीवः क्रोधसंरक्तनेत्रः महायुद्धे स्वदण्डमुत्पाट्य तस्य भीमायाः महाबलायाः गदायाः समागमने ताम् आजघान। कपिराजः तस्य गदां दण्डेन समाहत्य, स बलवता दण्डेन भग्ना गदा भूमौ निपपात। ततः प्रभावान् सुग्रीवः भूमौ संस्थितं घोरं लोहमुसलं सुवर्णमयभूषणं समादत्त। तदुत्पाट्य, स तदाकाशे प्रक्षिप्य, अपरः अपि स्वां गदां प्राहिणोत्; तयोः शस्त्रयोः परस्परमाक्रान्तयोः, उभे भूमौ पतिते। शस्त्रभङ्गे तु, उभौ समबलसमुत्साहौ वीर्यशालिनौ, क्रोधाग्निसमप्रभौ, पाणिभिः समुपजग्मतुः। तत्र, पुनः पुनः परस्परं प्रहारयन्तौ, गर्जन्तौ, पाणिप्रहारैः, उभौ भूमौ निपेततुः। तेजस्विनौ तौ वीरौ शीघ्रं समुत्तस्थतुः, परस्परं बाहुभिः प्रहारयन्तौ, अन्योन्यं समुत्क्षिप्य क्षिप्तवन्तौ। बाहुयुद्धेन श्रान्तौ शत्रुसूदनौ, समीपस्थे खड्गे गृहीत्वा तौ प्रवृत्तौ। महोदरः राक्षसः वातवेगसमः, स्वखड्गं च छत्रं च समादत्त; तद्वत् कपिश्रेष्ठः अतिशीघ्रगामी सुग्रीवः अपि स्वखड्गं गृहीत्वा स्थितः। तदा, क्रोधसंयुक्तौ, गर्जन्तौ, युद्धे परस्परं प्रवृत्तौ, उत्तमखड्गौ उद्धृत्य, युद्धकौशलसम्पन्नौ हृष्टमनसौ। विजयकाङ्क्षिणौ, क्रोधसंयुक्तौ, त्वरया दक्षिणं प्रदक्षिणीकृत्य, अवसरं विचिन्वन्तौ। तत्र, महोदरः बलवांश्चपलः पापबुद्ध्या मोहितः, स्वखड्गेन महद्वर्म आहतवान्। कपिवीरः स्वखड्गमुत्क्षिप्य, तेनैव खड्गेन परस्य खड्गं गृहित्वा, शिरः शिरोभूषणकुण्डलयुक्तं छित्त्वा पातितवान्। तस्य शिरः पथि पतिते, राक्षसाधिपतेः सेना तद्विलोक्य अदृश्यत। तं हत्वा, हृष्टः कपिराजः वानरैः सह निनादं चकार; रावणः क्रोधमाप, रामः प्रमुदितः बभौ। राक्षसाः सर्वे, शोकसंतप्तमुखाः, भयभीतचित्ताः, पलायितवन्तः। महोदरं भूमौ निपात्य, महान्गिरिशिलाखण्डमिव विक्षिप्य, सूर्यतनयः तत्र तेजसा स्फुरन्, स्वतेजसा दुर्दर्शः, सूर्य इव बभौ। तदा, विजयं प्राप्य, कपिराजः युद्धभूमौ देवगणैः, सिद्धैः, यक्षैः, तथा पृथिव्यां वसुभिः, प्रमुदितैः निरीक्षितः। एवमधिगतविजये कपिश्रेष्ठे, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकि-प्रणीतायां युद्धकाण्डे अष्टनवतितमः सर्ग आरभ्यते। तत्र, महोदरवधे सम्प्राप्ते, महाबलः महापार्श्वः कोपसंरक्तनेत्रः सुग्रीवमवलोकयन् स्थितः। स अंगदस्य महाबलिनः सेनां शरैः विक्षोभयन्, वानरश्रेष्ठानां शीर्षाणि राक्षसः शरैः छित्त्वा क्षिपन् स्थितः। स वातेन शाखायाः फलं यथा पतयति, तथा वानराङ्गेषु फलानि पातयन्, शरैः केषाञ्चित् बाहून् छित्त्वा, अन्येषां पार्श्वयोः प्रहारं कृत्वा, तान् शरवर्षेण पीडितवान्। वानराः सर्वे विषण्णा, मनोभ्रष्टा, निवृत्ताः; तेषां क्लिश्यमानं सैन्यम् आक्रन्दन्तं श्रुत्वा, अंगदः दुःखितः अभवत्। स महावेगः, पूर्णसागरसमः, सूर्यरश्मिसमप्रभं लोहदण्डं समादत्त। तेन वानरश्रेष्ठः महापार्श्वं समरे ताडितवान्। तस्य प्रहारात् महापार्श्वः अचेतनः सञ्जातः, सारथिसहितः रथात् भूमौ निपपात। तदा, श्रीमद्वनरराजः जाम्बवान्, कालाञ्जनसङ्काशः, स्वसेनायाः मेघसमूहादिव, महाबलः निर्गत्य, क्रुद्धः गिरिशिखराकारं शिलाखण्डमादाय, तेन अश्वान् ताडयित्वा रथं च भञ्जयामास; क्षणात् महापार्श्वः चेतनां पुनः प्राप्तवान्। स अंगदं बहुभिः शरैः ताडितवान्, जाम्बवतो वक्षसि त्रिभिः शरैः आहतवान्। वानरराजं जाम्बवन्तं च गवाक्षं च बहुशरैः ताडितवान्; गवाक्षं जाम्बवन्तं च शरपीडितौ दृष्ट्वा, अंगदः क्रोधसंरक्तः अभवत्। स राक्षसस्य भीममुषलं सूर्यरश्मिसमप्रभं द्वाभ्यां हस्ताभ्यां दूरात् गृहीत्वा, वेगेन परिभ्रम्य, महापार्श्वाय प्रक्षिपद्। तद्वानरवीरेण प्रक्षिप्तं मुसलं राक्षसं ताडितवान्। तेन मुसलेन तस्य धनुः शरसमेतं शिरोभूषणं च हस्तात् अपातयत्; ततः वानरवीरः अंगदः क्रुद्धः त्वरया समीपगत्वा, कर्णमूलदेशे तं पाणिना ताडितवान्। महापार्श्वः कोपसमन्वितः, महाबलः, एकेन हस्तेन सुविशुद्धं सुविशालं पर्वतधातुसंयुक्तं युद्धपरशुं गृहीत्वा, अंगदस्य वामस्कन्धे बलवता प्रहारं कृतवान्।