तत् इन्द्रः Rambhāṃ कम्पमानां भीतां च दृष्ट्वा, तया प्रार्थितः, “देव, अहं भीता अस्मि, त्वं मम अनुग्रहं कुरु,” इत्युक्तः। ततोऽथ सहस्राक्षः तां कराभ्यां संनतां कम्पमानां च उवाच, “मा भीरु Rambhe, शुभं ते अस्तु; मम आज्ञां पूरय।” वसन्तकाले रम्यवृक्षमध्ये अहं कामेन सह तव समीपे स्थित्वा, कोकिलः तस्य हृदयं मोहयिष्यति। त्वं, गुणैरन्विते रम्यरूपे सौम्ये, तपस्याभ्यतिष्ठे कौशिकं ऋषिं विचेतय। इन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा, Rambhā अतुल्यं सौन्दर्यं धारयामास; सा रम्या, शुद्धस्मिता, Viśvāmitram आकर्षयितुं आरभत। Viśvāmitrah कोकिलस्य मधुरं गीतं श्रुत्वा, हृष्टचित्तः तां Rambhām अपश्यत्। तदा तस्य गीतशब्देन, अतुल्यगानस्य मोहनेन, Rambhāयाः रूपेण च, ऋषिः संशयं प्राप। सर्वं इन्द्रकृतं इति विज्ञाय, श्रेष्ठः ऋषिः कौशिकपुत्रः, क्रोधेन अभिभूतः, Rambhām शशाप। “यत् त्वं मां कामक्रोधविजयाय यत्नशीलं मोहयसि, तस्मात् दुःखिता त्वं दशसहस्रवर्षाणि शिलारूपे स्थास्यसि। तपोबलसम्पन्नः महातेजस्वी ब्राह्मणः ते शापात् विमोचयिष्यति, Rambhe।” एवं उक्त्वा, Viśvāmitrah महातेजाः, स्वक्रोधम दुःखं च निग्रहीतुं न अशक्नोत्। तत्क्षणं तस्य शक्तिशापेन Rambhā शिलारूपे परिणिता; Viśvāmit्रस्य वचनं श्रुत्वा, Kāmah तत्रत्याज। क्रोधेन तपोक्षयेन च अभिभूतः, महात्मा Viśvāmitrah, असंयतेंद्रियः, शान्तिं न प्राप। तपोभङ्गेन मनः व्याकुलः, स निश्चितवान्, “न क्रोधं करिष्यामि, न किञ्चन वदिष्यामि।” अथवा, शतवर्षाणि अपि न श्वासिष्यामि; इंद्रियजयेन आत्मानं शोषयिष्यामि। यावद् ब्राह्मणत्वं तपसा न प्राप्नोमि, तावद् अनश्वस्य अनश्नन् वर्षशतसहस्राणि स्थास्यामि। मम तपस्यन्ति देहाः न नश्यन्ति; एवं, सहस्रवर्षपर्यन्तं, स श्रेष्ठः ऋषिः, अद्भुतं व्रतम् जगति समारभत, हे रघुनन्दन। एषा बालेकाण्डस्य पञ्चषष्टितमः सर्गः श्रीवाल्मीकि रामायणे। ततः, हे राम, Viśvāmitrah महर्षिः, हिमालयं परित्यज्य, पूर्वदिशं गत्वा, अतितीव्रं तपः अकरोत्। सहस्रवर्षपर्यन्तं मौनव्रतम् आस्थाय, अद्वितीयं दुस्तरं तपः अकरोत्, हे राम। सहस्रवर्षे समाप्ते, महान् ऋषिः, काष्ठसदृशः, अनेकविघ्नैः कम्पितः, क्रोधं हृदये न प्रवेशयामास। एवं निश्चित्य, अन Exhaustible तपस्यं अकरोत्; सहस्रव्रतस्य समाप्तौ, स महातपस्वी— तस्मिन्नेव काले, भोजनं कर्तुं आरभत्, हे रघुकुलश्रेष्ठ; इन्द्रः ब्राह्मणरूपेण आगत्य, तस्य सिद्धं भोजनं याचितवान्। स ब्राह्मणाय सर्वं भोजनं दत्तवान्, यथानिश्चितम्; सर्वं भोजनं गतं सति, महातपस्वी स्वयम् न खादितवान्। ब्राह्मणं प्रति किञ्चन न अब्रवीत्, मौनव्रतम् धारयन्; तेन पुनः मौनं आस्थाय, न श्वासितवान्। ततः, अन्यसहस्रवर्षपर्यन्तं, श्रेष्ठः ऋषिः न श्वासितवान्; श्वासरहितः स्थितः, तस्य शिरसः धूमः उत्पन्नः। तेन धूमेन त्रिलोकाः विक्षिप्ताः अभवन्; देवाः, ऋषयः, गन्धर्वाः, सर्पाः, राक्षसाः— तपसा, तेजसा च तस्य मोहिताः, सर्वे कष्टेन पीडिताः, पितामहम् उपगच्छन्। “देव, Viśvāmit्रः महर्षिः, कामक्रोधादिभिः उपप्लुतः, अतिशयेन तपोबलं वर्धयति। तस्य किञ्चित् दोषः न दृश्यते; यदि तस्य इच्छितं न दत्तं भवेत्, तपसा त्रिलोकं चराचरं विनाशयिष्यति; सर्वदिशाः विक्षिप्ताः, किञ्चन न दृश्यते। सर्वे समुद्राः क्षुभिताः, पर्वताः भग्नाः, पृथिवी कम्पिताः, वातः तीव्रं वात्यति, सर्वत्र भ्रमं जनयति। हे ब्रह्मन्, वयं किम् कर्तुं न जानिमः; कश्चन नास्तिकः न भवति, किन्तु त्रिलोकाः मोहिताः, अत्यन्तं व्याकुलचित्ताः। आदित्यः अपि तेजः हरणं प्राप्तः, महर्षेः तेजसा; यावत् महर्षिः तुष्टः न भवति, हे देव, कश्चित् स्पष्टं चिन्तयितुं न शक्नोति। तावत्, हे भगवन्, अग्निसदृशः महातेजस्वी ऋषिः, त्रिलोकं समूलं दग्ध्वा, यथा प्रलयाग्निः पूर्वं। तस्मै देवराज्यं दत्तव्यं; यद् मनसि तस्य, तत् दातव्यम्। ततः सर्वे देवाः, पितामहपुरस्कृताः, मधुरं वचनं Viśvāmit्राय महात्मने ऊचुः— “हे ब्रह्मर्षे, स्वागतम्! तपसा तव वयं तुष्टाः। तपोबलात्, हे कौशिक, ब्राह्मणत्वं प्राप्तवान्; अहं, मरुद्भिः सह, दीर्घायुष्यम् ददामि। शुभं ते अस्तु, सौभाग्यं ते अस्तु, गच्छ सौम्य यथेष्टम्। पितामहस्य वचनं, सर्वे दिव्यवासिनः उक्तं, श्रुत्वा, स हर्षपूर्णः प्रणम्य, महर्षिः उवाच— “यदि ब्राह्मणत्वं दीर्घायुष्यम् च प्राप्तवान् अहम्...