तदानीं सर्वे राक्षसाः तं दृश्य परमाश्चर्येण समाकुलाः अभवन्। राक्षसेश्वरः रावणः अपि तं दृश्य त्वरया उत्थाय स्थितः। सः स्वतेजसा दीप्तं महद्रथं, यः कोटिसूर्यसमप्रभं अग्निसमदीप्तं अष्टाश्वयुक्तं सारथिसंयुक्तं च, आरोहत्। ततः रावणः सह बहुभिः राक्षसैः परिवृतः, महता गम्भीरभावेन, भूमिं विदारयन्निव, त्वरया निर्गतः। तदा मृदङ्गपणवशङ्खनिनादैः पुनः पुनः महान् शब्दः अभवत्, राक्षसानां कोलाहलः च समुत्थितः। राक्षसेन्द्रः, यः सीताहरणकर्ता, दुष्टाचारः, ब्राह्मणघ्नः, देवपीडनः च, छत्रचामरसंवृतः समागतः। तत्र महान् शब्दः श्रुतः—"सः रघूत्तमेन सह युद्धाय आगच्छति!" तेन महता निनादेन पृथिवी कम्पिता। तं शब्दं आकर्ण्य वानराः भीताः त्वरया पलायिताः। किन्तु रावणः, महाबाहुः, मन्त्रिभिः परिवृतः, दीप्ततेजाः, युद्धविजयकाङ्क्षी, निर्गतः। तस्याज्ञया महापार्श्वः महोदरः च भीमबलः विरूपाक्षः च स्वस्वरथान् आरोहन्। ते उत्साहिताः गर्जन्तः भूमिं विदारयन्त इव, भीषणनिनादं कुर्वन्तः, विजयकाङ्क्षिणः निर्गताः। सः दीप्तमानः, राक्षसबलैः परिवृतः, धनुः उत्तोल्य, यमसदृशः युद्धाय निर्गतः। ततः सः महारथी शीघ्रगैः अश्वैः यत्र रामलक्ष्मणौ स्तः तं द्वारदेशं निर्गतः। तदा सूर्यः प्रभां न जहात्, दिशः तमसा आवृताः, द्विजातयः अपशब्दम् ऊचुः, पृथिवी च कम्पिता। द्युलोकात् रक्तवृष्टिः अभवत्, अश्वाः स्खलिताः, गृध्रः पताकायाः शिखरे पतितः, श्वगालाः च अपशकुनं हृष्यन्ति स्म। तस्य वामनेत्रम् आकम्पत, वामबाहुः अपि कंपितः, मुखं विवर्णम् अभवत्, स्वरः च क्षुद्रः अभवत्। दशग्रीवः युद्धाय निर्गच्छन्, तदा एते अपशकुनाः मृत्युसूचकाः दृष्टाः। तदा उल्कापातः भृशं शब्देन द्युलोकात् पतितः, गृध्राः काकैः सहिताः अपशब्दम् ऊचुः। तान् सर्वान् भयङ्करान् अपशकुनान् उपेक्ष्य, रावणः मोहितः, कालप्रेरितः, मृत्यवे निर्गतः। तेषां महात्मनां राक्षसानां रथनिनादेन वानरसैन्यम् अपि युद्धाय अग्रे प्रस्थितम्। तदा वानरराक्षसयोः कोलाहलयुद्धम् अभवत्, ते क्रुद्धाः विजयलुब्धाः परस्परं समाह्वयन्तः। तदा दशग्रीवः क्रुद्धः, सुवर्णभूषितैः बाणैः वानराणां महतीं हिंसां चकार। केचन तस्य बाणैः शिरश्छिन्नाः अग्रेषु पतिताः, केचन हृदयविदारिताः, केचन कर्णच्छिन्नाः। केचन मृताः, प्राणैः विहीनाः, केचन पार्श्वच्छिन्नाः, केचन शिरोभेदिताः, केचन नेत्रविहीनाः। यत्र यत्र दशग्रीवः क्रुद्धलोचनः रथेन रणभूमौ प्रस्थितः, तत्र वानरयूथपाः तस्य बाणवेगं न शेकुः सहितुम्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे षण्णवतितमः सर्गः प्रवक्ष्यते। तदा दशग्रीवबाणैः विदारिताङ्गानि वानरशरीराणि भूमौ विसृस्तानि। वानराः तस्य तीव्रं दुर्निवारं बाणवर्षं क्षणमपि न शेकुः सहितुम्, यथा पतङ्गाः दह्यमानं वह्निं न सहन्ते। तीक्ष्णैः बाणैः अभिहताः ते सर्वदिशं प्रधावन्तः, दग्धहस्तिनः इव शब्दं कुर्वन्तः। रावणः तैः बाणैः वानरसैन्यानि विक्षिपन्, मेघान् वात इव, तेषु विचचार। सः शीघ्रं वनौकसां महद्वधं कृत्वा, राक्षसेश्वरः, राघवस्य समीपं युद्धाय त्वरया जगाम। वानराणां भग्नानां पलायमानानां च दृष्ट्वा, सुग्रीवः सुषेणं सैन्यस्य मुख्यतां दत्तवान्, स्वयम् अपि युद्धाय निश्चितः। सः वीर्यसम्पन्नं सुषेणं नियुज्य, स्वयम् द्रुमहस्तः शत्रोः प्रति अग्रे गतः। तस्य पार्श्वयोः पृष्ठतः च सर्वे वानरयूथपाः महाशिलाद्रुमहस्ताः अन्वयुः। सुग्रीवः रणभूमौ भीमस्वनं कृत्वा, बहून् राक्षसान् निपात्य, प्रमुख्यान् अपि चूर्णयामास। सः महाबलिः वानरपतिः राक्षसान् चूर्णयन्, यथा युगान्ते वातः महावृक्षान् अपि उपरुन्ध्यते। राक्षसबलमधि शिलावृष्टिं वर्षन्, वनमधि विहङ्गगणे मेघः इव, वानरपतिः शिलापर्वतान् क्षिपन्। तैः पर्वतवर्षैः राक्षसाः भग्नशिरसः पतिताः, पर्वताश्मनः विदारिताः इव। सर्वतो राक्षसाः सुग्रीवेण भग्नाः, निःस्वनन्तः पतन्तः च, न्यपतन्। तदा विरूपाक्षः धनुर्धरः स्वनाम घोषयन् रथात् अवप्लुत्य गजं समारुह्य त्वरया वानराणां मध्ये प्रविवेश। सः वीर्यवान् विरूपाक्षः गजमारुह्य भीमस्वनं कृत्वा, वानरसंघं प्रति अभ्यधावत्। तदा सः सुग्रीवम् उद्दिश्य घोरान् बाणान् मुमोच, येन वानराः सन्त्रस्ताः, राक्षसाः तुष्टाः च।