तदा लक्ष्मणः महाबलवान् इन्द्रजित् च, महेषुधी, परस्परं बाणवर्षेण आक्राम्य, भीषणं वीर्यम् अदर्शयेताम्। तयोः शरीराणि रक्तरागेण लिप्तानि समरे किंशुकवृक्षयोः पुष्पितयोः इव शोभाम् अवापतुः। उभौ धनुर्धरौ समन्तात् परस्परं समीपम् आगत्य, तीक्ष्णैः बाणैः सर्वाङ्गानि विदारयन्तौ, जयलाभाय प्रवृत्तौ आस्ताम्। तत्र युद्धरुषितः रावणात्मजः त्रिभिः बाणैः विभीषणस्य महात्मनः मुखं समारोपयत्। स तु राक्षसेन्द्रं विभीषणं त्रिभिः लौहमुखैः बाणैः विद्ध्वा, कपिसैन्यपतिषु प्रतिमुखं एकैकं बाणं समर्पयत्। तदा कोपसमन्वितः महाबलवान् विभीषणः तस्य दुष्टस्य रावणात्मजस्य अश्वान् गदया महाबलेन प्रहरन् निपातितवान्। ततः रथात् पतितः, हताश्वसारथिः स महाबलः रावणात्मजः, शूलं स्वपित्रे प्रक्षिप्तवान्। तत् शूलं स्वसमीपं पतन्तं दृष्ट्वा, सुमित्रानन्दवर्धनः लक्ष्मणः तीक्ष्णैः बाणैः तं दशधा छित्त्वा भूमौ पातितवान्। विभीषणः अपि, धनुः संधाय, अश्ववधेन कोपितः, वज्रसमानान् पञ्च बाणान् तस्य वक्षसि ससर्ज। ते सुवर्णशिरसः बाणाः तस्य देहं विदार्य, रक्तरागेण लिप्ताः, महाव्यालाः इव ददृशिरे। ततः कोपितः राक्षसेन्द्रः इन्द्रजित्, यमदत्तं परमास्त्रं स्वपित्रे राक्षसानां मध्ये संधाय, व्यसृजत्। तदस्त्रं धनुषि संधाय दृष्ट्वा, महातेजाः भयानकवीर्यः लक्ष्मणः अपि अन्यत् परमास्त्रं समादत्त। तदस्त्रं कुबेरदत्तं स्वप्ने, दुर्जयं, देवासुरैः सह इन्द्रेणापि दुरतिक्रमम् आसीत्। यदा उभौ उत्तमधनुषी आयसदण्डाभ्यां समाकृष्य, तयोः धनुषोः क्रौञ्चनिनादः समजायत। तयोः वीरयोः उत्तमधनुषोः उत्तमबाणयोः संधानात् धनुषी तेजसा दीप्तिमन्तौ बभूताम्। तौ बाणौ धनुष्योः मुक्तौ, दिवं प्रज्वालयन्तौ, अग्रेणाग्रेण महावेगेन समभ्यधावताम्। तयोः भयङ्करयोः बाणयोः संगतिः ज्वलनसम्भूतं वह्निं सह धूमचूर्णैः समुत्पादयत्। तौ महाग्रहसमानौ बाणौ परस्परं समरमध्ये समाघृष्ट्य, शतधा भग्नौ, भूमौ पतितौ। यदा उभौ बाणौ संग्राममध्ये निरुद्धौ, लक्ष्मणः इन्द्रजित् च लज्जितौ कोपसमन्वितौ च अभवताम्। ततः सुमित्रपुत्रः महाक्रुद्धः वारुणास्त्रं समादत्त; तत्र महेन्द्रजित् अपि, युद्धे स्थिरः, घोरमस्त्रं व्यसृजत्। तेन वारुणास्त्रं अद्भुतं तेन अस्त्रेण निरुद्धम्। तदा इन्द्रजित् महाबलः, युद्धविजयी, कोपितः, दीप्तमग्नेयास्त्रं रावणात्मजवधाय समारोपयत्, लोकं दग्धुम् इव। तदस्त्रं शक्रदत्तं लक्ष्मणः स्वमस्त्रेण प्रतिहत्य, तस्य अस्त्रस्य निवारणं दृष्ट्वा, रावणात्मजः क्रोधसमन्वितः अभवत्। स तीक्ष्णं राक्षसं शत्रुघ्नं बाणं समादत्त; तस्य धनुषः ज्वलन्तः, शलाकाः, कण्टकिनः, विषमाः निष्पेतुः। शूलानि, गदाः, मुसलानि, खड्गाः, परशवः च समुत्पेतुः। तं भयङ्करं राक्षसं अस्त्रं युद्धे दृष्ट्वा, लक्ष्मणः निर्भयः अभवत्। तदस्त्रं सर्वभूतदुष्करं, सर्वायुधविधारकं, महेश्वरास्त्रेण दीप्तिमान् लक्ष्मणः प्रतिहत्य, निवारितवान्। तयोः मध्ये अद्भुतं रोमाञ्चनं युद्धं समजायत; दिव्याः भूतगणाः लक्ष्मणं परिवव्रुः। तस्मिन्समरे कपिराक्षसयोर्युद्धे भीषणनिनादे, दिवं नानाभूतैः विस्मितैः पूरितम्। ऋषयः, पितरः, देवाः, गन्धर्वाः, गरुडाः, नागाः, इन्द्रमुख्याः, लक्ष्मणं युद्धे रक्षाम् अकुर्वन्। ततः राघवस्य अनुजः परमास्त्रं संधानम् अकरोत्, यत्स्पर्शे अग्निसमं, रावणात्मजवधाय। स वीरः उत्तमपक्षधरं, सुयोजनं, दृढनाभि, सुवर्णाभरणं, घातकं बाणं समादत्त। तदस्त्रं दुर्जयं, दुर्दम्यं, राक्षसभीषणं, सर्पविषसमं, देवगणैः पूजितम्। तेन, महेन्द्रेण, पुरा देवासुरसंग्रामे दानवान् जित्वा, ऐरावतारूढः विजयी अभवत्। ततः सौमित्रिः इन्द्रास्त्रं, युद्धे अद्भुतविजयी, उत्तमबाणं उत्तमधनुषि संधाय, इदं वचनम् उवाच— "यदि रामो दशरथात्मजः धर्मवान्, सत्यवान्, धर्मिष्ठः, वीर्ये च तुल्यनास्ति, तर्हि बाण, रावणात्मानं पतय।" एवं उक्त्वा, लक्ष्मणः, समरे बाणं कर्णान्तं संधाय, इन्द्रास्त्रेण योजयित्वा, शत्रुसैन्यविनाशनाय इन्द्रजितं प्रति ससर्ज। स बाणः, किरीटी, दिव्यकुण्डलशोभितः, इन्द्रजितः शिरः छित्त्वा, भूमौ अपातयत्। तस्य राक्षसकुमारस्य महच्छिरः, भिन्नभुजम्, सुवर्णसदृशं, रक्तेन सिक्तं, भूमौ दृष्टम्। एवं रावणात्मजः, कवचधारी, किरीटी, धनुः शरांश्च त्यक्त्वा, भूमौ निपपात। ततः सर्वे कपयः, विभीषणः सह, हर्षनिनादं चक्रुः; देवाः तस्य वधेन वृत्रवधसमये यथा, प्रमोदिताः। तदा दिवि देवैः, महर्षिभिः, गन्धर्वाप्सरसां च मध्ये, जयध्वनिः समुत्पन्नः।