युद्धभूमौ लक्ष्मणः, शत्रुवीरवधकृत्, तीक्ष्णैः शरैः समागच्छन्तीन् बाणान् छित्त्वा, उत्तमः सारथिः शत्रुसारथिं समाहत्य तं समरे प्रहारं चकार। धर्मात्मा लक्ष्मणः विशालशिरसा शरेण तस्य सारथिनः शिरः छित्त्वा अपि तत्र अश्वाः अचलाः स्थित्वा रथसमीपे तिष्ठन्ति स्म। त एव अश्वाः वृत्तिम् आरभ्य परिक्रमन्तः अद्भुतं दृश्यन्ते स्म। सौमित्रिः क्रोधग्रहणेन धैर्ये स्थिरः युद्धे अभिप्रायं कृतवान्। सः इन्द्रजितः अश्वान् शरैः समाहत्य युद्धे तान् भयभीतान् कृतवान्; तद्विधानेन इन्द्रजित् क्रोधेन अभिप्रायः युद्धभूमौ तिष्ठति स्म। इन्द्रजितः दशभिः शरैः सौमित्रिं कोपितं विद्ध्वा, तेषां शराणां वज्रसर्पसमानानां स्वर्णकवचं गत्वा तत्रैव लीनाः। रावणस्य पुत्रः इन्द्रजित् लक्ष्मणस्य कवचं दुर्गमं मन्यते स्म, ततः त्रिभिः सुपक्षैः शरैः लक्ष्मणस्य ललाटं विद्ध्वा। अतिवेगः इन्द्रजित् कोपात् शस्त्रविद्यां दर्शयन् लक्ष्मणस्य ललाटं विद्ध्वा, रघुनन्दनः तैः शरैः उज्ज्वलः अभवत्। समरस्य अग्रे प्रसिद्धवीरः त्रिपर्वतवत् स्थितः, राक्षसशरैः आक्रम्यमाणः अपि सः सहनशीलः अभवत्। लक्ष्मणः शीघ्रं प्रत्युत्तरं दत्त्वा धनुः सञ्चालयन् इन्द्रजितं मुखे, तस्य कान्तकुण्डलसमीपे, पञ्चभिः शरैः विद्ध्वा। लक्ष्मणः च इन्द्रजितः च, द्वौ महाबलिनौ महाधनुष्मन्तौ, परस्परं शरैः आक्रम्य भीषणवीर्यं दर्शयन्ति स्म। तयोः शरीरौ रक्तलेपितौ युद्धे किम्शुकवृक्षयोः पुष्पितयोः इव शोभायमानौ। द्वौ धनुर्धरौ परस्परं समीपं गत्वा, सर्वाङ्गानि तीक्ष्णैः शरैः आघात्य, विजयाय प्रवृत्तौ। ततः युद्धक्रोधेन रावणस्य पुत्रः विभीषणं त्रिभिः शरैः तस्य शुद्धमुखे विद्ध्वा। तं राक्षसाधिपतिं विभीषणं त्रिभिः लोहशरैः विद्ध्वा, वानरयूथपतिं प्रत्येकं एकेन शरेण आघात्य। कोपितः महाबलिः विभीषणः तस्य रावणात्मजस्य अश्वान् गदया समाहत्य तीक्ष्णं प्रहारं कृतवान्। तस्य अश्वसारथ्योः निधनं दृष्ट्वा, इन्द्रजितः रथात् अवतर्य, महाबलिः तदा शूलं पितृष्वसुः प्रति प्रक्षिप्तवान्। तत् शूलं विभीषणं प्रति पतन्तं दृष्ट्वा, सौमित्रिः, हर्षवर्धनः, तीक्ष्णैः शरैः तद् दशधा छित्त्वा भूमौ पतितं कृतवान्। ततः विभीषणः, दृढधनुः, अश्वनिधनात् कोपितः, पञ्च वज्रसमा शरान् तस्य उरः प्रति प्रक्षिप्तवान्। तैः सुवर्णशिरः शरैः तस्य शरीरं विद्ध्वा, रक्तलेपिताः महाः रक्तसर्पाः इव दृश्यन्ते स्म। ततः क्रुद्धः इन्द्रजित्, राक्षसश्रेष्ठः, यमदत्तं परमं शरं गृहीत्वा, राक्षससमूहे पितृष्वसुः प्रति प्रक्षिप्तुम् उद्यतः। तं महाशरं धनुषि निष्क्रान्तं दृष्ट्वा, लक्ष्मणः, महातेजाः, भीषणवीर्यः, अन्यं शरं गृहीत्वा। सः शरः, यं कुबेरः स्वप्ने असीमाय दत्तवान्, देवदानवैरपि सह इन्द्रेण अजेयः अनिवार्यः च। यदा द्वौ उत्तमधनुष्मन्तौ बाहुभिः लोहमुष्टिसमानैः धनुः सञ्चालयन्तौ, तौ क्रौञ्चध्वनिसदृशं शब्दं वितन्वन्तौ। उत्तमधनुष्मन्तौ उत्तमशरं सञ्चालयन्तौ, धनुः तेजसा उज्ज्वलम्। द्वौ शरौ धनुष्याम् निष्क्रान्तौ, आकाशं दीप्त्वा, अग्रे अग्रे महान् वेगेन परस्परं अभिघातौ। तयोः भीषणयोः शरयोः सङ्घर्षेण ज्वलनः, धूमः च, स्फुलिङ्गः च जातः। द्वौ शरौ महाग्रहसमौ युद्धे परस्परं आघात्य, शतधा भङ्क्त्वा भूमौ पतितौ। तयोः शरयोः युद्धे निवारणं दृष्ट्वा, लक्ष्मणः च इन्द्रजितः च लज्जितौ, क्रोधेन पूर्णौ। ततः सौमित्रिः महाक्रोधात् वारुणास्त्रं गृहीत्वा; भीषणः महेन्द्रजित् युद्धे स्थिरः, घोरं शस्त्रं प्रक्षिप्तवान्। तत् अद्भुतं वारुणास्त्रं प्रत्यस्त्रं जातम्। ततः इन्द्रजित्, युद्धे विजयी, क्रुद्धः, दीप्तं अग्नेयास्त्रं प्रक्षिप्तवान्, लोकं दग्धुम् इच्छन्। सः वीरः लक्ष्मणः तद् शक्रास्त्रं स्वेन अस्त्रेण प्रत्यस्त्रं कृतवान्। तस्य अस्त्रस्य निवारणं दृष्ट्वा, रावणस्य पुत्रः क्रोधेन पूर्णः अभवत्। सः तीक्ष्णं राक्षसास्त्रं, शत्रुनाशनं, गृहीत्वा, धनुष्याम् दीप्तान्, शूलशिरः, त्रिशूलशिरः शरान् प्रक्षिप्तवान्। शूलानि, गदाः, मुसलानि, खड्गाः, परशवः च प्रकटिताः। तद् घोरं राक्षसास्त्रं युद्धे दृष्ट्वा, लक्ष्मणः निर्भयः तिष्ठति स्म। तद् अस्त्रं सर्वभूतानाम् अनिवार्यम्, सर्वायुधविच्छेदकम्, दीप्तः लक्ष्मणः महेश्वरास्त्रेण प्रत्यस्त्रं कृतवान्। तयोः मध्ये अद्भुतं रोमाञ्चनं युद्धं जातम्; आकाशस्थाः भूतानि लक्ष्मणं परिवृत्य स्थितानि। तस्मिन् घोरयुद्धे वानरराक्षसयोः, घोरनादैः गुञ्जिते, आकाशः अनेकेन विस्मितैः भूतैः पूर्णः अभवत्। ऋषयः, पितरः, देवाः, गन्धर्वाः, गरुडाः, नागाः च, इन्द्रप्रमुखाः, लक्ष्मणं युद्धे रक्षितवन्तः। ततः राघवस्य अनुजः अन्यं परमं शरं सञ्चालयन्, अग्निस्पर्शसमं, रावणस्य पुत्रवधाय समर्पितवान्। सः वीरः उत्तमपक्षयुक्तं, सुगन्धिसन्धानं, दृढनिबद्धं, सुवर्णभूषितं, शरीरनाशनं शरं गृहीत्वा। तद् अनिवार्यं, असह्यं, राक्षसभीषणं, सर्पविषसदृशं, देवसंघैः पूजितं च शरं गृहीत्वा, लक्ष्मणः युद्धे अग्रे स्थितः।