जम्बुमाली महामाली च वज्रसन्निभवेगवेगौ, सुप्तघ्नः यज्ञकोपः वज्रदंष्ट्रश्च राक्षसः, संह्रादी विकटः अरिघ्नः तपनः मन्दश्च, प्रघासः प्रघसः प्रजङ्घः जङ्घश्च—एते सर्वे बलवन्तो राक्षसाः संगृहीता आसन्। अग्निकेतुः दुर्धर्षः रश्मिकेतुः महाबलः, विद्युज्जिह्वा द्विजिह्वः सूर्यशत्रुश्च राक्षसः, अकम्पनः सुपार्श्वः चक्रमाली च राक्षसः, कम्पनः देवान्तकः नरान्तकश्च महोत्साहवन्तौ—एवं बहवः बलशालिनः श्रेष्ठराक्षसाः हन्यन्ते स्म। एवमेतान् बहून् महाबलिनः प्रधानराक्षसान् हत्वा, वानराः स्वबाहुभ्यां सागरमिव खुरचरणचिह्नवत् सुकरम् अतिक्रम्य यायुः। वानराः, इदानीं केवलं एष एव विजयशेषः—सर्वे राक्षसाः स्वबलगर्विताः संगृहीता हता च। अहं तु तस्य राक्षसस्य पितृष्वसा, न उचितं भ्रातुः पुत्रवधं कर्तुम्; तथापि रामस्य कृते दयां परित्यज्य भ्रातुः पुत्रं हन्यां यदि इच्छेयम्। किं तु तं हन्तुम् इच्छन् मम नेत्रयोः अश्रूणि उत्पद्य दृष्टिं निरोद्धन्ति; परन्तु लक्ष्मणः महाबाहुः तम् अवश्यं नयिष्यति। वानराः, यूयं सम्यक् आघात्य तस्य समीपस्थान् अनुचरान् आक्रमध्वम्—इति तेन विश्रुतराक्षसेन वानरसेना प्रेरिता। ततः वानरयूथपाः प्रमोदिता लाङ्गूलानि चालयन्तः, गजराजसदृशा वानराः पुनः पुनः शब्दं कुर्वन्तः, मेघाः मयूरदर्शनकाले इव नानाविधैः शब्दैः गर्जन्ति स्म। जाम्बवानपि स्वयूथैः परिवृतः शिलाभिः नखैः दन्तैश्च राक्षसान् प्राहरत्। तम् आक्रमन्तं भयरहिताः बलवन्तो राक्षसाः विविधायुधधारिणः भल्लैः परिघैः शूलैः मुसलैः च जाम्बवतः सैन्यं व्यधमतुः। वानरराक्षसयोः सशब्दं महद् युद्धमुत्पन्नम्, यथा कोपितैः देवासुरैः घोरघनगर्जितं संग्राममिव। हनूमानपि कोपसंरक्तः पर्वतशिखरात् शालवृक्षं समुत्पाट्य, दृढनिश्चयः स्वपीठात् लक्ष्मणं स्थापयित्वा, सहस्रशः राक्षसान् निघ्नन्, बलवान् हनूमान् इन्द्रजितं पितृष्वसुसुतं घोरयुद्धे अभ्ययात्। लक्ष्मणः रिपुसैन्यविनाशनः पुनः प्रचक्रमे; तदा लक्ष्मणः राक्षसश्च युद्धे समसज्जेताम्। उभौ शरवृष्टिं वर्षन्तौ पुनः पुनः परस्परं ताडयन्तौ, घननिशितैः बाणैः नित्यं आच्छाद्यन्तः, यथा संध्याकाले मेघैः छन्ने चन्द्रसूर्यौ, न तयोः धनुषो विकर्षणं न चापधारणं न लक्ष्यवेक्षणं दृश्यते। नात्र निष्क्रमणं न विकर्षणं न चेष्टनं न पुनः गृहीतिः न लक्ष्यनिवेशनं किञ्चिदपि दृश्यते। तयोः युद्धमानयोः हस्तचापशरवेगेन सर्वतोऽपि दृष्टिः न शक्या, केवलं शरवृष्टिरेव दृश्यते। यदा तौ नभसि युद्धं कृत्वा न दृश्येते स्म, लक्ष्मणः रावणिं प्राप, रावणिश्च लक्ष्मणं समुपजगाम। तयोः समागमे घोरसंमोहः जातः, उभाभ्यां शीघ्रनिष्क्रान्तैः तीक्ष्णशरैः संग्रामः संप्रवृत्तः। उभयोः शरशतैः आकाशः सन्ध्ये इव निरन्तरतमसाच्छन्नः, सर्वदिशः सर्वतोऽपि शरैः पूर्णाः, तमसाच्छन्नं जगत्, महाभयमुत्पन्नम्। सहस्रांशुना सूर्ये अस्तं गते, तमसि व्यापन्ने, तदा सहस्रशः रक्तनद्यः प्रवहन्ति स्म। घोराः पिशाचाः भीमस्वरेण भीषणं शब्दं कुर्वन्ति, तस्मिन्काले न वातः प्रवाति, न च अग्निः प्रज्वलति। महर्षयः "शुभं भूयात् लोकानां" इति जपन्तः, खिन्नाः गन्धर्वाः चारणाश्च समागताः। ततः सौमित्रिः चत्वारः कृष्णवर्णान् सुवर्णभूषितान् राक्षसस्य सिंहोपमस्य अश्वान् चतुर्भिः शरैः विव्याध। ततः अपरं शरं पीतवर्णं तीक्ष्णं, सम्यगुत्सृष्टं, उत्तमपक्षयुक्तं दीप्तवर्णं, इन्द्रवज्रसदृशं, सारथौ संचरति, स शरः वज्रनिस्वनसदृशेन शब्देन युक्तः, राघवेन वेगवान् कृत्स्नं शरीरात् शिरश्चिच्छेद। महाबलवान् सारथिः, मन्दोदरीपुत्रः, निहतः। स्वयं च रश्मीन् गृहित्वा पुनः धनुः स्पृष्टवान्, तस्य सारथ्यं युद्धदर्शिभिः अद्भुतं दृष्टम्। लक्ष्मणः तं हस्तयोः अश्वेषु च व्यग्रं तीक्ष्णैः शरैः विव्याध। पुनः स धनुषि व्यग्रः सन् अश्वेषु शरान् ससर्ज। सौमित्रिः शीघ्रकर्मा युद्धे तं निर्भयं विचरन्तं शरवृष्ट्या पीडयामास। सारथिं युद्धे निहतम् दृष्ट्वा रावणिः युद्धे उत्साहं जहौ शोकसंतप्तः। तस्य राक्षसस्य क्लिष्टवदनं दृष्ट्वा वानरयूथपाः परमं हृष्टाः सञ्जज्ञुः लक्ष्मणं च पूजयामासुः। ततः प्रमाथी रभसः शरभः गन्धमादनश्च, न सहमाणाः, शीघ्रं प्रधाव्य, त्वरिताः वानरश्रेष्ठाः अग्र्येषु अश्वेषु उत्पत्य पतिताः। तेषु पर्वतसदृशेषु वानरेषु उपविष्टेषु, अश्वानां मुखेभ्यः रक्तं स्रवति स्म।