रावणस्य अस्य पुत्रस्य विषये अहं अनेकानि अपशकुनानि पश्यामि, इति उक्त्वा, "त्वं शीघ्रं गच्छ महाबाहो, स हि पराजितः न संशयः," इति वचः अभ्यधात्। ततो सौमित्रिः, घोराः विषधरानिव बाणान् सज्जीकृत्य, तान् शरान् तस्योपरि प्राहरत्, यथा विषयुक्ताः सर्पाः प्रहरन्ति। लक्ष्मणस्य तैः बाणैः, येषां स्पर्शः इन्द्रवज्रसन्निभः, स राक्षसपुत्रः क्षणमात्रं संमूढः अभवत्, सर्वेन्द्रियविक्लवः। क्षणात् चेतनां पुनः प्राप्तः स वीर्यवान् रावणात्मजः रणभूमौ दशरथस्य पुत्रम् उत्तिष्ठन्तम् अपश्यत्। तदा क्रोधविस्फुरितलोचनः स सौमित्रिम् अभ्यधावत्। उपसृत्य पुनः स कठोरं वचनम् उवाच— "किं त्वं मम तं पूर्वयुद्धे वीर्यम् न स्मरस्य्, यत्र त्वं भ्राता च बद्धौ भूमौ पतितौ व्यथमानौ अभूताम्?" "तस्मिन् महायुद्धे त्वं भ्राता च श्रेष्ठयोधैः सह प्रथमं भूमौ निपातितौ, वज्राशनिसमैर् बाणैः मूर्च्छितौ। अहं मन्ये, त्वं वा स्मृतिं नष्टवान्, अथवा यमलोकगमनम् इच्छसि, यतो मां रौषयितुम् इच्छसि। यदि पूर्वयुद्धे मम वीर्यम् न दृष्टम्, अद्य तव पश्यामि, स्थिरः भव।" एवं उक्त्वा स सप्तभिः शरैः लक्ष्मणम्, दशभिः उत्तमशरैः हनूमन्तम्, शतम् सुविशिक्षितैः बाणैः द्विगुणक्रुद्धः विभीषणं च विव्याध। तं कर्मेन्द्रजितः कृतम् दृष्ट्वा, रामस्य अनुजः तद् उपेक्ष्य, सस्मितम् इदं वचनम् उवाच। लक्ष्मणः पुरुषश्रेष्ठः, तीक्ष्णान् बाणान् संग्रह्य, रणभूमौ रावणात्मजम् उद्दिश्य प्राहिणोत्, निर्भयः क्रुद्धमुखः च। "रणभूमौ प्रविशन्ति न एवम् योधाः, निशाचर, तव बाणाः लघवः दुर्बलाः च, मम सुलभाः। न च वीराः युध्यन्ते यथा त्वम्, युद्धकामः।" इत्युक्त्वा स बाणवृष्टिम् अस्य उपरि प्रावर्तयत्। तस्य महद् हेमवर्म, तैः बाणैः भग्नम्, रथतले आकाशस्थ ताराजालमिव विक्षिप्तम्। कवचम् अपहाय, बाणैः विद्धः, इन्द्रजित् वीर्यवान्, प्रातरार्क इव बभूव। तदा क्रुद्धः रावणात्मजः लक्ष्मणम् सहस्रशरैः विव्याध, तस्य विक्रमः भीषणः। लक्ष्मणस्य दिव्यम् महत् कवचम् भग्नम्। परस्परम् आघातान् प्रतिपद्य, उभौ रिपुशत्रू रणभूमौ स्थितौ। उभौ गाढश्वासौ, तीव्रम् युद्धम् आचरन्तौ, सर्वाङ्गेषु बाणैः छिन्नौ, रक्तेन आवृत्तौ। दीर्घकालम् उभौ महाबलौ युद्धकुशलौ, परस्परम् तीक्ष्णैः बाणैः जेष्टुम् प्रयत्नम् आकुर्वताम्। शरधाराभिः आवृतौ, कवचध्वजौ छिन्नौ, उभौ उष्णरक्तम् इव स्रोतः स्रवतौ, द्वौ निर्झराविव। तदा घोरशब्दैः बाणवृष्टिम् मुञ्चन्तौ, द्वौ घनौ आकाशे वर्षन्तौ इव। महती कालावधिः अतीता, न कश्चित् युद्धात् निवृत्तः, न क्लान्तिम् अन्वभवत्। उभौ अस्त्रविदां श्रेष्ठौ, पुनः पुनः विविधरूपाणि अस्त्राणि दर्शयन्तौ, आकाशे बाणजालम् वितन्वन्तौ। नरराक्षसौ, दोषरहितौ, लघुविक्रमौ, घोरम् उत्क्रान्तम् युद्धम् अद्भुतकौशलम् च प्रदर्शयन्तौ। तयोः पृथक् पृथक् ताडितपाणिशब्दः श्रुतः, यः भीषणगर्जितम् इव कम्पां जनयामास। युद्धमदेन प्रमत्तयोः तयोः घोषः आकाशे द्वौ घनाविव गर्जन्तौ आभात्। उभौ महाबलौ, कीर्तिमन्तौ, जयकाङ्क्षिणौ, हेमबाणैः विद्धौ, रक्तधाराः स्रवमाणौ। हेमपक्षिणः बाणाः, तयोः शरीरे पतिताः, रक्तेन सिक्ताः, भूमौ प्रविशन्तः। अन्ये तीक्ष्णास्त्राणि आकाशे संघट्टमाने, सहस्रशः बाणाः भग्नाः, छिन्नाः, विक्षिप्ताश्च। तद् युद्धम् अत्यन्तभीषणम् अभवत्, तयोः मध्ये बाणपुञ्जः, इव द्वयोः वह्न्योः मध्ये कुशपुञ्जः यज्ञे। तयोः शरीराणि विद्धानि, द्वौ किम्शुकशाल्मलीव वृक्षौ, वनान्तरे पत्रहीनौ इव शोभेते। इन्द्रजित् लक्ष्मणश्च, परस्परविजयकाङ्क्षिणौ, पुनः पुनः घोरम् उत्क्रान्तम् युद्धम् अकुर्वताम्। लक्ष्मणः रावणिं विव्याध, रावणिः लक्ष्मणम्, परस्परम् आघातम् आकुर्वताम्, न तु कश्चन श्रान्तिम् अगच्छत्। द्वौ महाबलिनौ, शरीरैः बाणवृष्टिभिः विद्धौ, लतान्वितौ शैलाविव शोभेते। सर्वाङ्गानि रक्तेन सिक्तानि, शरैः आवृतानि, ज्वलदग्निवद् दीप्तिम् आकुर्वताम्। दीर्घकालम् उभौ समरे युध्यमानौ, न कश्चन निवृत्तः, न क्लान्तः। तदा युद्धश्रमपरितप्तस्य लक्ष्मणस्य, योऽपराजितः, शमाय, महात्मा विभीषणः, प्रियजनहितकाम्यया, युद्धमध्यं प्रविश्य, स्थिरः अभवत्। शृणु अद्य नवत्युत्तराशीतितमं सर्गं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते युद्धकाण्डे। तदा नरराक्षसौ, अनिवर्तिनौ, अन्योन्यविजयकाङ्क्षिणौ, द्वाविव मदोन्मत्तगजौ, युद्धे संलग्नौ दृष्टौ।