तदा शुनःशेपः विनयपूर्वकं महर्षिं विश्वामित्रं प्रणम्य उवाच— "भो भगवन्, धर्मेण मां रक्षितुमर्हसि। त्वं हि सर्वस्य शरण्यः सर्वस्य च कर्ता, पुरुषर्षभः। राज्ञोऽर्थः सम्पद्येत, मम च दीर्घमायुः निरन्तरं स्यात्। परमं तपः कृत्वा स्वर्गं प्राप्नुयाम्। अनाथस्य मे त्वमेव नाथो दयालुचित्तः; पितेव पुत्रं पापात् मां त्रातुमर्हसि, धर्मज्ञ।" एवं वचः श्रुत्वा महातपाः विश्वामित्रः तं बहुविधं सान्त्वयामास, ततः स्वपुत्रानिदं वचनमब्रवीत्— "यस्य हेतोः पितरः पुत्रान् कामयन्ते, शुभमिच्छन्तः परत्रार्थं, स एव कालः सम्प्राप्तः। अयं मुनिपुत्रः मम शरणागतः; पुत्राः, प्रियं कुरुत, आत्मनः प्राणानपि दत्त्वा। सर्वे यूयं पुण्यशीलाः धर्मनिष्ठाश्च, राज्ञः पशुर्भूत्वा वह्निं तर्पयत। शुनःशेपस्य रक्षिता भविष्यति, यज्ञः निर्विघ्नः स्यात्, देवाः तुष्यन्ति, मम वाक्यं च सफलं भविष्यति।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, तस्य पुत्राः मधुच्छन्दसादयः गर्विताः अश्रुपूर्णलोचनाः प्रत्युवाचुः— "कथं स्वपुत्रान् परित्यज्य अन्यस्य पुत्रं त्रातुमर्हसि, भगवन्? अयं दोषः दृश्यते, श्वमांसस्य भक्षणवत्।" पुत्राणां वचः श्रुत्वा, स महर्षिः क्रोधात् रक्तलोचनः वाक्यमुवाच— "अभयमिदं वचः उक्तं, धर्मेणापि निन्दितम्; मम वाक्यं अवज्ञाय, कठोरं रोमाञ्चकारणं च। सर्वे यूयं वसिष्ठवंशवत् श्वमांसभक्षिणः जन्मना भविष्यथ; सहस्रसंवत्सरं पृथिव्याम् स्थास्यथ।" एवं शापं दत्त्वा, महर्षिः शोकाकुलं शुनःशेपं सान्त्व्य तस्य रक्षां कल्याणं च समाश्वास्य उवाच— "मौञ्जीपाशैः बद्धः रक्तमाल्याङ्गरागधारी, विष्णुपदं गच्छ त्वं, वाचः वह्निं प्रार्थय। द्वे दिव्ये सूक्ते अम्बरीषस्य यज्ञे गायस्व; ततः सिद्धिं प्राप्स्यसि।" शुनःशेपः तौ सूक्ते आदाय शीघ्रं राजानं अम्बरीषं प्राह— "राजेन्द्र, बुद्धिसम्पन्न, शीघ्रं गच्छाम; व्रतं समाप्य, यज्ञसमाप्तिं घोषय।" तस्य वचः श्रुत्वा, राजा हृष्टः यज्ञवाटं शीघ्रं जगाम। ऋत्विजामनुज्ञया, राजा शुनःशेपं रक्तवस्त्रधारीणं, लक्षणं कृत्वा, यूपे बद्ध्वा स्थापयामास। ततः बद्धः शुनःशेपः उत्तमश्लोकैः इन्द्रं तस्य चानुजं स्तौत्स्म। तदा सहस्राक्षः इन्द्रः, रहस्येन स्तुत्या तुष्टः, शुनःशेपाय दीर्घमायुः दत्तवान्। राजा अपि स यज्ञं पूर्णं कृत्वा, सहस्राक्षस्य प्रसादात् बहुफलं प्राप। विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा, महातपाः, पुष्करे शतम् वर्षाणि पुनः तपः अचरत्। ततः सहस्रसंवत्सरेषु पूर्णेषु, सर्वे देवाः व्रतस्नातं महर्षिं विश्वामित्रं फलं दातुं समुपाजग्मुः। ब्रह्मा तेजस्वी तं प्रहृष्टवदनः उवाच— "मुनिस्त्वं, पुण्यकर्मणा स्वयमेव, भाग्यवान्।" इत्युक्त्वा देवराजः स्वं लोकं प्रत्यपद्यत। विश्वामित्रोऽपि महातेजाः, अतितीव्रं तपः पुनरपि उपचकार। कालेन महता, मेनका अप्सरसां श्रेष्ठा पुष्करे स्नातुं प्रवव्रे। तत्र कुशिकात्मजः महातेजाः विश्वामित्रः तां मेनकां ददर्श, या मेघे विद्युतमिव शोभायमानां। स कामगर्वेण अभिभूतः तामुवाच— "स्वागतम् अप्सरः! मम आश्रमे निवस। मम काममोहितस्य प्रसादं कुरु।" एवं तया सुकुमार्या आमन्त्रितया, सा तत्र निवसन्ती सञ्जाता। तस्यां तत्र वसन्त्यां, विश्वामित्रस्य महत् विघ्नः तपसि अभवत्, पञ्च वर्षाणि पञ्च चान्यानि। तस्याः आश्रमे तानि वर्षाणि सुखेन व्यतीयुः। तदा संवत्सरान्ते, महर्षिः विश्वामित्रः लज्जाविषण्णः, चिन्तासंतप्तः, क्रोधदुःखसमन्वितः चिन्तयामास— "एष देवकृतः कार्यः, मम तपसः महदपहरणम्; दश वर्षाणि क्षणवत् व्यतीतानि। काममोहाभिभूतस्य ममायं विघ्नः जातः।" इति शोकाकुलः स महर्षिः दीर्घं निश्वस्य, भीता मेनकां प्रणमन्तीं दृष्ट्वा, सौम्यैः वाक्यैः ताम् मुक्त्वा, उत्तरं पर्वतमगमत्। तत्र कौंशिकीतीरं गत्वा, दृढनिश्चयः, आत्मविजयकाङ्क्षी, महातपाः विश्वामित्रः, सहस्रसंवत्सराणि घोरं तपः कर्तुं प्रवृत्तः।