तदा महाबलः ऋचीकः, "मम मूल्येन एकं पुत्रं दातव्यः," इति निवेदितः, एवमुक्तः स महर्षिः प्रत्युवाच—"न कदाचित् ज्येष्ठं पुत्रं विक्रेतुम् इच्छामि," इति। तस्य वचः श्रुत्वा, तेषां महात्मनां जननी, अम्बरीषं प्रति, "भगवतः भृगुपुत्रस्य वचनात् ज्येष्ठः न विक्रेयः," इत्युक्त्वा पुनः उवाच—"राजन्, मम कनिष्ठः शुनकः अपि ममातिप्रियः; तस्मात् अहं तमपि न दास्यामि।" सा पुनरुवाच—"सामान्यतः पितॄणां ज्येष्ठः प्रियः, मातॄणां च कनिष्ठः; तस्मात् अहं कनिष्ठं रक्षिष्यामि।" एवं ऋषिपत्नी च ऋषिः च यथोक्तं वदन्तौ, तदा मध्यपुत्रः शुनःशेपः स्वयम् तान् उवाच—"पिता ज्येष्ठं न विक्रेतुम् इच्छति, माता कनिष्ठं न दातुम् इच्छति; तस्मात् मध्ये स्थितः अहम् एव विक्रेयः, राजन्, मां गृहाण।" तदनन्तरं राजा महाबाहुः ब्राह्मणं प्रति उवाच—"कोटिभिः सुवर्णैः, रत्नसमूहैः, मणिभिः सह—" इति। राजा तेन प्रसन्नः, लक्षगवां मूल्येन शुनःशेपं गृहित्वा, राघव, प्रस्थितवान्। ततः स राजर्षिः अम्बरीषः, महातेजाः कीर्तिमान्, शीघ्रं शुनःशेपं रथमारोप्य त्वरितं प्रस्थानं कृतवान्। एवं शुनःशेपं गृहीत्वा, स राजा, नरश्रेष्ठः, राघव, मध्याह्ने पुष्करे विश्राम्य तस्थौ। तत्र विश्राम्यन्, स शुनःशेपः, विश्रुतः, महायशाः, पुण्ये पुष्करे विश्वामित्रं ददर्श। स तृषार्तः क्लान्तः च, शोकदीनमुखः, मातुलं विश्वामित्रं तापसैः सह तपस्यन्तं अपश्यत्। स स महर्षेः अङ्के पतित्वा, "न मम माता, न पिता, न बान्धवः," इत्युक्त्वा, "भवतः धर्मेण रक्षणीयः अस्मि; त्वं सर्वस्य शरणं स्रष्टा च," इत्युवाच। "राज्ञः कार्यं सिध्यतु, मम चायुः दीर्घं चिरस्थायी भवतु; तपसा स्वर्गं प्राप्नुयाम्।" "रक्ष मां, अनाथं, सुहृदयं, पितेव पुत्रं, धर्मज्ञ, पापात् उद्धर," इति। तस्य वचनं श्रुत्वा, महातपाः विश्वामित्रः तं विविधैः प्रकारैः सान्त्वयामास, ततः स्वपुत्रान् उवाच—"यस्य हेतोः पितरः पुत्रान् इच्छन्ति, शुभार्थम्, परत्रहिताय—स कालः प्राप्तः।" "एष ब्राह्मणपुत्रः मम शरणं प्राप्तः; पुत्राः, आत्मनः प्राणैः तस्य प्रियं कुरुत।" "यूयं सर्वे धर्मनिष्ठाः पुण्यकर्मणः, यज्ञपशुर्भूत्वा अग्निं तृप्तिम् आवहध्वम्।" "शुनःशेपस्य रक्षणं भविष्यति, यज्ञः निर्विघ्नः स्यात्, देवाः तृप्ताः, मम वचनं च सिध्येत।" ऋषेः वचनं श्रुत्वा, तस्य पुत्राः मधुच्छन्दः आदयः, गर्विताः अश्रुपूर्णलोचनाः, "कथं स्वपुत्रान् परित्यज्य अन्यस्य पुत्रं रक्षसि, भगवन्? एतद् न उचितं, श्वमांसभक्षणवत्," इति ऊचुः। तेषां वचनं श्रुत्वा, स महर्षिः क्रोधात् रक्तलोचनः उवाच—"निर्भयम् उक्तं, धर्मेणापि गर्हितम्; मम वचनं तिरस्कृत्य, कठोरं रोमाञ्चकरम्।" "यूयं वसिष्ठवंशवत् श्वमांसभक्षका जात्या भविष्यथ; सहस्रवर्षपर्यन्तं पृथिव्याम् वत्स्यथ।" एवं स्वपुत्रान् शप्त्वा, महर्षिः दुःखितं शुनःशेपं सान्त्व्य, तस्य रक्षां कल्याणं च कृत्वा, उवाच—"मङ्गलसूत्रैः बद्धः, रक्तमाल्यगन्धानुलेपनैः भूषितः, विष्णुपदं गत्वा, मन्त्रैः अग्निं प्रार्थयस्व।" "राजर्षेः अम्बरीषस्य यज्ञे, द्वौ दिव्यौ मन्त्रौ गायित्वा, त्वं सिद्धिं प्राप्स्यसि।" शुनःशेपः तौ मन्त्रौ आदाय, शीघ्रं राजर्षिं अम्बरीषं प्रति उवाच—"राजेन्द्र, बुद्धिमन्, शीघ्रं गच्छाव; व्रतम् अन्तं नय, यज्ञसिद्धिं प्रकाशय।" तस्य वचनं श्रुत्वा, राजा हृष्टः, शीघ्रं यज्ञमण्डपं ययौ। ऋत्विजां अनुमत्याः, राजा शुनःशेपं, रक्तवस्त्रधारिणं, लक्षणेन यज्ञपशुं बद्ध्वा, यूपे स्थापयामास। तत्र बद्धः ब्राह्मणपुत्रः इन्द्रं च तस्य अनुजं च उत्तमैः शब्दैः स्तुतवान्। तदा सहस्राक्षः इन्द्रः, तस्य गुह्यस्तोत्रेण तुष्टः, शुनःशेपाय दीर्घायुष्यम् अदात्। स राजा, नरश्रेष्ठः, तेन सहस्राक्षस्य प्रसादेन, यज्ञं समाप्य, महाफलम् अवाप। विश्वामित्रः अपि धर्मात्मा, महातपाः, पुष्करे शतवर्षाणि पुनः तपः अकरोत्। इति श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे द्विषष्टितमः, त्रिषष्टितमश्च सर्गः।