राजन्, यज्ञार्थं नीतः पशुः तव प्रमादेन नष्टः। नराधिप, दोषाः तं न रक्षन्तं राजानं विनाशयन्ति। एषा महान् प्रायश्चित्तविधिः, नरश्रेष्ठ, शीघ्रं पशुं यज्ञपूर्वे आनय। गुरोः वचनं श्रुत्वा बुद्धिमान् कीर्तिमान् अम्बरीषः सहस्रशः गवां मध्ये पशुं अन्वेषयत्। स राजा विविधेषु प्रदेशेषु नगराणि, वनानि, आश्रमस्थानानि च अन्वेषयामास। पुत्रपत्नीसमेतः रघुवंशजः ऋचीकं भृगुपर्वते उपविष्टं ददर्श। अनन्ततेजाः राजा महर्षेः तपसा दीप्तस्य प्रसादं लब्ध्वा प्रणम्य तं अभ्यभाषत्। सर्वत्र ऋचीकस्य कुशलं पृष्ट्वा, स अब्रवीत्—यदि इच्छसि, शतसहस्रगवां मूल्येन तव पुत्रं विक्रीणु। भगवन् भर्गव, यज्ञपशोः हेतोः कर्तव्यं कृतवान्, सर्वे प्रदेशाः अन्वेषिताः, किं तु यज्ञार्थं योग्यः पशुः न लभ्यते। एकं पुत्रं मूल्येन दातव्यं, इति उक्ते, बलवान् ऋचीकः प्रत्युवाच। नरश्रेष्ठ, ज्येष्ठं पुत्रं कदापि न विक्रीणीयम्, ऋचीकस्य वचनं श्रुत्वा तेषां जननी महात्मनाम् अम्बरीषं अभ्यभाषत्—नरशार्दूल, भगवन् भर्गवः ज्येष्ठं न विक्रीणीयम् इति उक्तवान्। नृपते, मम कनिष्ठः शुनकः अपि मे प्रियः, तस्मात् कनिष्ठं न दास्यामि। सामान्यतः, नरश्रेष्ठ, ज्येष्ठः पितृणां प्रियः भवति, कनिष्ठः मातृणां; तस्मात् कनिष्ठं रक्ष्यामि। ऋषिः पत्न्या च एवं उक्त्वा, शुनःशेपः, मध्ये स्थितः पुत्रः, तान् अभ्यभाषत्—पिता ज्येष्ठं न विक्रीणीयम् इति, माता कनिष्ठं; तस्मात् मध्ये स्थितः विक्रीणीयः भवति, राजन्, अतः मां गृह्णीयात्। तदनन्तरं बलवान् राजा ब्राह्मणं प्रति अब्रवीत्—कोटिशः सुवर्णं, रत्नानां समूहेन च। राजा हृष्टः शुनःशेपं शतसहस्रगवां मूल्येन गृहित्वा रघुवंशजः प्रस्थितः। तेजस्वी कीर्तिमान् अम्बरीषः शीघ्रं शुनःशेपं रथे स्थापयित्वा तत्क्षणं निर्गतः। ततः शुनःशेपं गृहित्वा, कीर्तिमान् नरश्रेष्ठः राजा मध्याह्ने पुष्करे विश्रान्तिम् अगच्छत्, रघुवंशज। विश्राम्यन् शुनःशेपः, प्रसिद्धः कीर्तिमान्, पुण्ये पुष्करे विश्वामित्रं ददर्श। तृष्णा-श्रम-शोक-परिश्रान्तः, मुखं नतं कृत्वा, स मातुलं विश्वामित्रं तपः-निष्ठं मुनिभिः सह ददर्श। स ऋषेः अङ्के पतित्वा इदं वचनम् उवाच—मम न माता, न पिता, न बन्धवः। साधो, तपस्विन्, धर्मेण मां रक्षेत्; त्वं, नरश्रेष्ठ, सर्वस्य शरणं कर्ता च। राजा स्वकार्यं साधयेत्, अहं दीर्घायुषी भवामि; तपः कृत्वा स्वर्गं प्राप्नुयाम्। रक्षिता भव, अनाथस्य कृपया; पितेव पुत्रं, धर्मज्ञ, पापात् मां रक्षेत्। तस्य वचनं श्रुत्वा महातपाः विश्वामित्रः तं बहुधा सान्त्वयित्वा पुत्रान् अभ्यभाषत्। येन हेतोः पितरः पुत्रान् इच्छन्ति, शुभं कामयन्ति, परलोकस्य लाभाय—स कालः आगतः। एषः ऋषिपुत्रः मम शरणं प्राप्तः; पुत्राः, प्रियं कुरुत, जीवितं तस्य दत्त्वा। सर्वे पुण्यकर्मणः धर्मनिष्ठाः, यज्ञपशुः भूत्वा राजा यज्ञं पूरयन्तु, अग्निं तुष्ट्वा। शुनःशेपः रक्षां प्राप्नुयात्, यज्ञः विघ्नरहितः स्यात्, देवाः तुष्टाः स्युः, मम वचनं सिद्धं स्यात्। मुनिवचनं श्रुत्वा, तस्य पुत्राः मधुच्छन्दः आद्याः गर्विताः अश्रुबिन्दुभिः उत्तरं ददुः, नरश्रेष्ठ। कथं स्वपुत्रान् त्यक्त्वा अन्यस्य पुत्रं रक्षसि, प्रभो? एतत् अशस्तं पश्यामः, श्वपचमांसभक्षणवत्। तेषां वचनं श्रुत्वा, महर्षिः, क्रोधात् नेत्रे रक्ते कृत्वा, भाषितुम् आरब्धवान्। एषा निर्भयता उक्ता, धर्मेण निन्दिता; मम वचनं अवमान्य, कठोरं रोमाञ्चजनकं च। सर्वे वसिष्ठवंशवत् श्वपचमांसभक्षका जात्या भविष्यथ; सहस्रवर्षाणि भूमौ स्थास्यथ। ततः महर्षिः शापं दत्त्वा, शुनःशेपं शरणं कृत्वा, तस्य रक्षां कल्याणं च सुनिश्चित्य अभ्यभाषत्। यज्ञसूत्रैः बद्धः, रक्तमाल्य-चन्दनैः अलङ्कृतः, विष्णुपदं गत्वा, वचनेन अग्निं प्रार्थय। ऋषिपुत्र, अम्बरीषस्य यज्ञे द्वे दिव्ये मन्त्रे गायेत्; ततः सिद्धिं प्राप्स्यसि। शुनःशेपः तौ मन्त्रौ सम्यक् गृहित्वा शीघ्रं तं नरसिंहं अम्बरीषं अभ्यभाषत्।