तदा परमं रथं चतुर्भिः हयैः युक्तं तीक्ष्णैः शरैः समलंकृतं महता धनुषा समारूढं दीप्तिमान् बभौ। स रथः सुवर्णभूषणैः शोभितः, मृगचन्द्रार्धचन्द्रचिह्नैः विभूषितः, परमशोभायुतो ददृशे। इन्द्रजितः अपि तस्य सुवर्णध्वजस्तम्भेन, वैडूर्यरत्नैः अलंकृतः, वह्निसमप्रभः ध्वजः प्रकाशमानः आसीत्। ब्रह्मास्त्ररक्षितः तथा सूर्यसमप्रभः, स रावणात्मजः महाबलः दुर्जयः अभवत्। ततः युद्धविजयी इन्द्रजित् नगरात् निर्गत्य राक्षसमन्त्रैः होमं कृत्वा, अदृश्यः भूत्वा इदं वचनं उवाच— "अद्य तौ मुनिवेषधारिणौ मिथ्याचारिणौ वनवासिनौ हत्वा पितरं रावणं युद्धे महत्तरं जयम् दास्यामि।" "अद्य रामलक्ष्मणौ हत्वा शत्रुविहीनां पृथिवीं कृत्वा परमं सुखं प्राप्स्यामि," इति उक्त्वा सः तत्रैव अन्तर्धानं गतः। ततः दशग्रीवप्रेरितः कोपसम्पन्नः इन्द्रजित् तीक्ष्णधनुष्कः शरसम्पन्नः युद्धाय व्यगच्छत्। स तत्र वानरश्रेष्ठेषु स्थितौ द्वौ महाबलिनौ, इव त्रिशिरः सर्पौ, शरप्रवाहरूपेण स्थितौ, दृष्ट्वा चिन्तयामास— "एतावेतौ।" ततः धनुः संधाय, मेघसम्बद्ध इव, शरवृष्टिं समन्ततः ववर्ष। तदा इन्द्रजित् विमानरथस्थः, अदृश्यः सन्, रामलक्ष्मणौ तीक्ष्णैः शरैः आहतवान्। रामलक्ष्मणौ तस्य शरवेगेन अभिभूतौ, धनुषी सज्ये कृत्वा दिव्यास्त्रं सन्दधे। तौ महाबलिनौ शरजालैः आकाशं छादयन्तौ, सूर्यसमप्रभैः आयुधैः, शरैः न स्पृष्टौ। स तदा धूमान्धकारैः दिशः छादयामास, महात्मा तमसा च मेघैः दिशः अचादयत्। न तस्य धनुषः स्वनः न रथचक्रध्वनिः श्रुतः, न तु रूपं दृश्यते स्म। घनान्धकारे स महाबाहुः अद्भुतवृष्टिं शिलानां इव, नाराचवृष्टिं ववर्ष। रावणः कोपसम्पन्नः रामं सूर्यसमप्रभैः वरदत्तैः शरैः सर्वाङ्गेषु तीक्ष्णैः तीव्रं व्यधमत्। तौ नरव्याघ्रौ नाराचवृष्ट्या पर्वताव इव प्रवाहैः अभिहतौ, सुवर्णपक्षैः तीक्ष्णैः शरैः प्रत्यविध्यताम्। ते पक्षिणः शराः रावणं गगने समागत्य छिन्नाः भूमौ पतिताः रक्तेन सिक्ताः। ताव् अग्निसमप्रभे पुरुषश्रेष्ठौ शरवृष्ट्यां पतन्तीं बहुभिः पत्रिभिः छित्वा व्यभासतुः। यत्र यत्र शरः पतन्ति, तत्र तत्र दशरथात्मजौ परमास्त्रं सन्दधतुः। रावणः महारथः सर्वतः रथेन धावन्, दशरथात्मजौ शीघ्रैः तीक्ष्णैः शरैः व्यधमत्। ते सुवर्णपक्षैः सुसन्धितैः शरैः गाढं विद्धौ दशरथात्मजौ किञ्शुकवृक्षौ इव शोभमानौ बभूवतुः। न तस्य वेगः, न रूपं, न धनुः, न शराः ज्ञायत, यथा मेघैः सूर्यः न दृश्यते। तेन आहताः वानराः निपतिताः मृताः, शतशः भूमौ पतिताः। ततः लक्ष्मणः क्रुद्धः भ्रातरं रामं उवाच— "अहं ब्रह्मास्त्रं प्रयोज्य सर्वान् राक्षसान् नाशयिष्यामि।" रामः शुभलक्षणं लक्ष्मणं प्रत्युवाच— "एकस्य हेतोः सर्वान् राक्षसान् भूमौ न हन्तव्याः।" "यो न युद्धति, यो निलीनः, यो शरणागतः, यो पलायमानः, यो मत्तः— तं न हन्तव्यम्।" "तस्यैव तु निधनाय अहं प्रयत्नं करिष्यामि, महाबाहो, वयम् उरगसमवेगं अस्त्रं प्रयोजयिष्यावः।" वानरश्रेष्ठाः तम् मायाविनं राक्षसं रथनिहितम् दृष्ट्वा, बलात् हनिष्यन्ति। स भूमौ प्रविश्य वा, दिवं वा, पातालं वा, अन्तरिक्षं वा, यत्र कुत्रापि निहितः, मम अस्त्रेण आहतः भूमौ मृतः पतिष्यति। इति वचनं उक्त्वा, रघुवंशश्रेष्ठः महाबलः वानरैः परिवृतः, तस्य क्रूरकर्मणः विनाशाय शीघ्रं दृष्टिं न्ययच्छत्। इति श्रीमद्वाल्मीकीयेषु आदिकाव्ये रामायणे युद्धकाण्डे अष्टाशीतितमः सर्गः समाप्तः। अथ एकोनाशीतितमः सर्गः श्रोतव्यः। ततः महात्मनः राघवस्य मनो विज्ञाय, स युद्धात् निवृत्त्य नगरं प्रविवेश। तेषां शीघ्रराक्षसानां वधं स्मृत्वा, रावणस्य वीरसुतः, क्रोधात् रक्तलोचनः, निर्जगाम। इन्द्रजित् महाबलः देवकण्टकः पुलस्त्यवंशसम्भवः, पश्चिमद्वारात् राक्षसैः परिवृतः निस्सृतः। ततः इन्द्रजित् रामलक्ष्मणौ युद्धाय प्रवर्तमानौ दृष्ट्वा, मायां प्रादर्शयत्। ततः इन्द्रजित् मायया सीतां स्वस्य रथे स्थापयित्वा, महता सैन्येन परिवृतः, तस्या वधाय मनः कृतवान्। सर्वान् मोहनाय, मोहयितुम् उपायं कृत्वा, दुष्टबुद्धिः सीतावधाय कृतनिश्चयः वानरान् प्रति अग्रे जगाम।