मैन्दः वानरश्रेष्ठः, युपाक्षं प्रति क्रुद्धः, बाहुभ्यां तं दृढमाक्रत्य भूमौ पतितं हत्वा न्यपतयत्। तस्य वीरस्य निधनं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रसेना संतप्ताभवत्, सा कुम्भकर्णसुतं प्रति समुपावर्तत। तदा कुम्भः सेनां शीघ्रं समुपागतां दृष्ट्वा तान् समाश्वास्य, लक्षितविक्रमान् वानरान् पुरस्कृत्य अग्रे निनयत्। राक्षससेनायाः महावीरान् पतितान् दृष्ट्वा, तेजस्वी कुम्भः युद्धे अत्यन्तदुष्करं कर्म चकार। स धनुर्धरश्रेष्ठः, मनःसंयम्य, धनुः समादाय, शरीरविदारिणः विषधरानिव बाणान् संप्रमुमोच। तस्य सुमहत् धनुः, शरैः समलंकृतं, इन्द्रधनुष इव विद्युत्प्रभया ऐरावतवर्णेन चमक्कृतमिव बभौ। स सुवर्णपक्षधरं शरं सम्यक् सञ्चालयन् द्विविदं तत्रैव विव्याध। तेन शरेण सहसा विद्धः द्विविदः कम्पमानः, शैलशिखरमिव, भूमौ पतितः। भ्रातरं तथा पतितं युद्धे दृष्ट्वा मैन्दः शीघ्रं प्रधाव्य, महाशिलां समादत्त। स महाबलः शिलां राक्षसाय प्रक्षिप्य, कुम्भः पञ्चभिः सुप्रयुक्तैः बाणैः तां शिलां चूर्णीकृतवान्। अन्यं तीक्ष्णं विषधरकल्पं बाणं संधाय, तेजस्वी कुम्भः द्विविदस्य ज्येष्ठं वक्षसि विव्याध। तेन बाणेन प्राणस्थानि विदारितानि, तेन हतवन् वानरश्रेष्ठः मैन्दः भूमौ मूर्च्छितः पतितः। तौ च महाबलौ मातुलौ पतितौ दृष्ट्वा, अङ्गदः शीघ्रं कुम्भं प्रति, उद्धृतधन्वानं, अभ्यधावत्। कुम्भः समागच्छन्तमङ्गदं पञ्च लौहबाणैः विव्याध, अन्यैः तीक्ष्णैः त्रिभिः गजप्रतिमं तं तुदन्, बहुभिः बाणैः वीरः कुम्भः अङ्गदं विव्याध। तस्याङ्गानि तीक्ष्णैः सुवर्णभूषितैः बाणैः विदारितानि, तथापि वालिसुतः अङ्गदः न व्यथितः। स शिलावृक्षवृष्टिं कुम्भस्य मूर्धनि ववर्ष, कुम्भः तान् सर्वान् छित्त्वा पुनः शिलाः चूर्णीकृतवान्। कुम्भकर्णसुतः कुम्भः, वालिसुतं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, वानराधिपेन प्रक्षिप्तं, समीपगं तं निरीक्ष्य, द्वाभ्यां शराभ्यां ज्वलद्भ्यामङ्गदस्य भ्रूयुग्मं विव्याध, रक्तप्रवाहः प्रवहन्, तस्य नेत्रे आवृत्य गतः। अङ्गदः रक्तपूर्णे नेत्रे हस्तेन आवृत्य, अन्येन हस्तेन समीपस्थं शालवृक्षं गृहीत्वा, तं वक्षसा स्कन्धेन च संधार्य, किंचित् नमित्वा, महायुद्धे समूलं समुत्पाट्य, इन्द्रध्वजमिव मन्दरशिखरमिव तं वृक्षं सकलराक्षसाणां पुरतः प्रक्षिप्तवान्। कुम्भः सप्तभिः तीक्ष्णैः शरीरविदारिभिः बाणैः तं वृक्षं छित्वा, अङ्गदः पुनः पुनः विदारितः, भूमौ मूर्च्छितः पतितः। अङ्गदं पतितं, सागरमिव निमज्जन्तं, दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठाः दुष्प्राप्याः अपि राघवं निवेदयामासुः। राघवः वालिसुतं युद्धे विद्धं श्रुत्वा, जाम्बवत्प्रमुखान् वानरश्रेष्ठान् आज्ञापयत्। रामस्य आज्ञां श्रुत्वा, ते व्याघ्रबलाः वानराः, क्रोधसंरक्तलोचनाः, धनुर्धरं कुम्भं प्रति भीमवेगेन अभ्यधावन्। ते तरवः शिलाः च गृह्य, अङ्गदस्य रक्षणाय शीघ्रं कुम्भं प्रति प्रधावन्। जाम्बवान्, सुषेणः, वेगदर्शी च, क्रुद्धाः कुम्भकर्णसुतं प्रति अभ्यधावन्। तान् वानरश्रेष्ठान् पतन्तः दृष्ट्वा, कुम्भः बाणवर्षेण तान् वारयामास, यथा पर्वतः सरः वारयेत्। बाणपथं प्रविष्टाः ते महात्मनः वानरश्रेष्ठाः दृष्टुं न शेकुः, यथा सागरः तीरं न अतिक्रामति। वानरसेनां बाणवर्षेण पीडितां दृष्ट्वा, वानराधिपः अङ्गदं भ्रातृपुत्रं पृष्ठतः स्थापयामास। स सुग्रीवः कुम्भकर्णसुतं प्रति युद्धे व्याघ्रवेगेन अभ्यधावत्, यथा सिंहः गजं पर्वतशिखरचरं अभ्येति। स अश्वकर्णादीन् बहून् महावृक्षान् समूलं समुत्पाट्य, अन्यांश्च विविधवृक्षान् चिक्षेप। सा वृक्षवृष्टिः व्योम व्याप्य, दुष्प्रतिहता, कुम्भकर्णसुतेन तीक्ष्णैः बाणैः छिन्ना। स कुम्भः तीक्ष्णैः बाणैः तान् वृक्षान् कम्पयामास, यथा भीमयन्त्राणि कम्पयेत्; वृक्षवृष्टिं तेन छिन्नां दृष्ट्वा, स वीरः— वानराधिपः महात्मा न व्यथितः, सहसा विद्धः अपि, बाणान् सह्यत। स कुम्भस्य धनुः, इन्द्रधनुष इव चमच्च, आकृष्य चिच्छेद; ततः शीघ्रं प्लुत्वा, दुष्करं कर्म चकार। स क्रुद्धः कुम्भं प्रति, गजं दन्तभङ्गमिव, वचनम् उवाच— "हे निकुम्भस्य ज्येष्ठ भ्रातः, तव बलं बाणप्रभावश्च अद्भुतमेव। त्वदीयं तेजः, बलं च, तव वा, रावणस्य वा, प्रह्लादबलिवज्रघ्नकुबेरवरुणानां सदृशम्। त्वमेव पितुः श्रेयांसः पुत्रः जातः; त्वमेव महाबाहुः शूलधारी रिपुघ्नः। त्वां सुराः न अतिवर्तन्ते, यथा इन्द्रियजयिनं दुःखानि न अतिवर्तन्ति; अतः बुद्ध्या युक्तः भव, मम कर्माणि पश्य।