अथ बलवान् तेजस्वी चाङ्गदः, वानरश्रेष्ठः, महाबलिना राक्षसेन भ्रुवि ताडितः क्षणमात्रं स कम्पितः। चेतनां पुनः प्राप्त्वा स वीर्यवान् वालिसुतः प्रजङ्घस्य शिरः पाणिना प्राहरत्, तत् तु धरण्यां पपात। तस्मिन्नेव क्षणे प्रजङ्घस्य निधनं दृष्ट्वा, Yupakṣaḥ शोकविलीननयनः स्वचकारात् रथात् सस्राव, खड्गं च समादत्त। Yupakṣam् अभिपतन्तं दृष्ट्वा, द्विविदः शीघ्रः क्रुद्धश्च, तं वक्षसि ताडयित्वा बलात् गृहीतवान्। भ्रातृग्रहणं दृष्ट्वा, शोनिताक्षः महाबलः, तेजस्विनं द्विविदं वक्षसि प्राहरत्। तेन ताडितः द्विविदः सशङ्कमणः पुनः प्रतिपन्नः, प्रतिद्विपक्षस्य गदां समुत्क्षिप्य पुनरपि हरति स्म। एतेन समयेन, मैन्दः द्विविदस्य समीपं समुपेत्य, Yupakṣam् वक्षसि पाणिना प्राहरत्। ततः शोनिताक्षः Yupakṣश्च वानरशार्दूलौ, युद्धे परस्परं समाकृष्य समाकर्षणं च चक्रतुः। द्विविदः शोनिताक्षस्य मुखं नखैः विदार्य, बलात् तं चूर्णयित्वा भूमौ प्राक्षिपत्। मैन्दः वानरश्रेष्ठः, Yupakṣे क्रुद्धः, तम् बाहुभ्यां पीडयामास, स च भूमौ निहतः पतितः। तयोः प्रमुखयोः पतितयोः, राक्षसाधिपतेः सैन्यं शोकसंतप्तं, कुम्भकर्णसुतं प्रति अभिमुखं जातम्। कुम्भः तद् सैन्यं शीघ्रं समागतम् आलोक्य, तान् समाश्वास्य, महाबलान् वानरान् स्वयम् अग्रे नयन् प्रस्थितः। राक्षससैन्यं वीरशिरांसि पतितानि दृष्ट्वा, कुम्भः तेजसा दीप्तः युद्धे दुष्करं कर्म चकार। स धनुर्धरः, एकाग्रचित्तः, धनुः समादाय, सर्पविषोपमाः शरीरविदारणक्षमाः शरान् विससर्ज। तस्य उत्तमं धनुः शरैः शोभितं, इन्द्रधनुषः सदृशं, वज्रदीप्त्या ऐरावतप्रभया च दीप्तम् आसीत्। स सुवर्णपक्षं शरं सन्दधत्, तेनैव द्विविदं तदा ताडयामास। तेन शरेण सहसा ताडितः द्विविदः, पादविक्षिप्तः, कम्पमानः, पर्वतशिखरवत् भूमौ निपपात। मैन्दः भ्रातरं युद्धे भग्नं दृष्ट्वा, शीघ्रगामित्वेन, महाशिलां गृहीत्वा कुम्भस्याभिमुखं प्रधावितः। तां शिलां महाबलः कुम्भः, पञ्चभिः सुयोजितैः शरैः विदार्य, चूर्णीकृतवान्। ततः कुम्भः, तीक्ष्णतरं सर्पविषोपमं शरं सन्धान्य, द्विविदस्य ज्येष्ठं वक्षसि ताडयामास। तेन प्रहारविषये ताडितः मैन्दः वानरयूथपः भूमौ मूर्च्छितः पतितः। तयोः महाबलिनोः भ्रातृभ्यां पतितयोः, अङ्गदः कुम्भं धनुः उद्धृत्य स्थितं दृष्ट्वा, शीघ्रगमनः तस्याभिमुखं प्रधावितः। कुम्भः अङ्गदं पञ्चभिः लौहशरैः विद्ध्वा, अन्यैः त्रिभिः तीक्ष्णैः शरैः, गजप्रोतैः इव, बहुशः ताडयामास। स वानरश्रेष्ठः, सुवर्णपरिष्कृतैः तीक्ष्णैः शरैः विद्धोऽपि, न व्यथितः। अङ्गदः शिलावृक्षवर्षं कुम्भस्य मूर्ध्नि वर्षयामास; कुम्भः तान् सर्वान् छित्त्वा, पुनः शिलाः चूर्णीकृतवान्। कुम्भकर्णसुतः कुम्भः, वालिसुतं समभिद्रवतं दृष्ट्वा, तम् निरीक्ष्य स्थितवान्। स कुम्भः, द्वाभ्यां दीप्तिमन्तौ शराभ्यां, गजमिव, अङ्गदस्य भ्रूभ्यां ताडयामास; रक्तं स्रवमाणं, नेत्रे चावृतम्। अङ्गदः, रक्तपूरिते नेत्रे हस्तेन आच्छाद्य, अन्येन हस्तेन समीपस्थं शालवृक्षं जग्राह। तम् वृक्षं हस्तेन गृहीत्वा, वक्षसा स्कन्धेन च आरोप्य, किंचित् नमित्वा, महायुद्धे समुत्क्षिप्य क्षिप्तवान्। स वृक्षः इन्द्रध्वजसदृशः, मन्दरशिखरप्रतिमः, सर्वराक्षसानां पश्यतां बलात् क्षिप्तः। कुम्भः सप्तभिः तीक्ष्णैः शरीरविदारणैः शरैः तं छित्त्वा, अङ्गदः पुनः पुनः विद्धः, मूर्च्छितः पतितः। अङ्गदं पतितं, समुद्रे निमज्जन्तमिव, दृष्ट्वा, दुर्धर्षा वानरश्रेष्ठाः राघवाय निवेदयामासुः। राघवः वालिसुतं महायुद्धे भग्नं श्रुत्वा, जाम्बवत्प्रमुखान् वानरश्रेष्ठान् निर्देशयामास। रामस्य आज्ञां श्रुत्वा, ते वानरसिंहाः क्रोधसंयुक्ताः, धनुः उद्धृत्य स्थितं कुम्भं प्रति प्रधावन्तः। तदा वृक्षशिलापाणयः, रक्तलोचनाः, वानरश्रेष्ठाः अङ्गदस्य रक्षायै त्वरिताः। जाम्बवान्, सुषेणः, वेगदर्शिनः च शीघ्रवान्, कुम्भकर्णस्य वीरपुत्रं प्रति क्रुद्धाः प्रधावन्तः। तान् वानरयूथपतीन् पतन्तः दृष्ट्वा, कुम्भः शरवर्षेण तान् निरोधयामास, यथा पर्वतः सरः प्रतिबन्धयेत्। कुम्भस्य शरपथं प्रविष्टाः महात्मानः वानरयूथपाः तदा न अपि पश्यन्ति स्म, यथा समुद्रः तीरं न अतिक्रामति। तान् वानरसैन्यानि शरवर्षपीडितानि दृष्ट्वा, वानरपतिः सुग्रीवः अङ्गदं भ्रातृपुत्रं पृष्ठतः स्थापयामास। स सुग्रीवः कुम्भकर्णसुतं युद्धे अभिप्रयातः, यथा शीघ्रगामी सिंहः पर्वतशिखरं विचरन्तं गजं प्रति धावेत्।