रामः सर्ववित्तत्यागे सत्यधर्मसमन्वितः, धर्मस्य मूर्तिरिव बभूव। स सर्वगुणसम्पन्नः सत्यपराक्रमसम्पन्नश्च स्थितः। स राजा दशरथस्य प्रियतमः ज्येष्ठपुत्रः, ज्येष्ठानुरूपगुणैः युक्तः, प्रजाहिते रतः, प्रजानां प्रियैषी चाभवत्। तं राजा स्नेहात् युवराजे अभिषेचयितुमिच्छन्, तस्याभिषेकस्य सर्वव्यवस्थां दृष्ट्वा, तदा कैकेयी स्वपत्नी—या पूर्वं वरदानेन समनुज्ञाता आसीत्—रामस्य वनवासं भरतस्य च राज्याभिषेकं वरयामास। सत्यप्रतिज्ञः धर्मबन्धनैश्च बद्धः स राजा दशरथः, पुत्रे स्नेहमन्वितोऽपि, रामं वनं प्रति प्रेषयामास। स वीरः रामः पितुः शासनं पूरयन्, कैकेय्याः प्रीत्यर्थं, स्वं व्रतं च पालयन्, वनं जगाम। तं स्नेहसमन्वितः प्रियभ्राता लक्ष्मणः, विनीतः सुमित्रानन्दवर्धनः, अनुससार। भ्रातृस्नेहं दर्शयन्ती, रामस्य प्राणा इव नित्यं प्रियभार्या, तस्य हिते नित्ययुक्ता—जन्मना जनककुले, मायया सृष्टेव, सर्वलक्षणसमन्विता, स्त्रीणां श्रेष्ठा सीता—अपि रामं चन्द्रमिव रोहिणी अनुजगाम। दूरमागतैः नागरिकैः पितृणा च दशरथेन सह, रामः संगतः। श्रृङ्गवेरपुर्यां गङ्गातटे सारथिं विसृज्य, निषादाधिपं धर्मात्मानं गुहम् अभ्यगच्छत्। ततो रामः गुहेन सह लक्ष्मणसीतया च, बहून् सलिलयुक्तान् नद्यः अतिक्रम्य, वनं प्रविवेश। भरद्वाजस्य निर्देशेन चित्रकूटं गत्वा, त्रयोऽपि तत्र सुखमावसन्, वनवासे रममाणाः। तत्र देवगन्धर्वसमानाः सुखेन वासं कृतवन्तः। चित्रकूटे वसति रामे, पितरं पुत्रशोकात् संतप्तं ददर्श। राजा दशरथः पुत्रवियोगदुःखेन स्वर्गं गतः। तस्य गच्छतः, वसिष्ठप्रमुखैः द्विजातिभिः प्रेरितः भरतः— राज्ये नियुक्तः स महाबलः भरतः न राज्ये रतिम् अकरोत्; स वीरः रामपादप्रसादकामः वनं जगाम। सत्यपराक्रमसमन्वितं महात्मानं रामं गत्वा, धर्म्यया विनययुक्तया च वृत्त्या, भ्रातरं प्रार्थयामास। तमुवाच—"त्वमेव राजा, धर्मवित्"—इति। स तु रामः महादानः, सौम्यमुखः, महाकीर्तिः, पितुः शासनं पालयन्, राज्यं न प्रतिजग्राह; पादुकां राज्ये नियुक्त्वा पुनः पुनः भरतम् उपदिदेश। ततो ज्येष्ठः भ्राता भरतं प्रत्याजहौ; स तु कामनिरासः भरतः रामपादौ स्पृष्ट्वा, नन्दिग्रामे धर्मात्मा सत्यपरः संयतः भरतः रामप्रतिक्षणं राज्यं कृतवान्। रामस्तु नगरजनागमनं विज्ञाय, मनःसमाधाय, दण्डकवनं प्रविवेश। महद्वनं प्रविश्य, पद्मलोचनः रामः विराधराक्षसं निहत्य, शरभङ्गमपि ददर्श। स सुतिक्ष्णं, अगस्त्यं, अगस्त्यस्य भ्रातरं च अपश्यत्; अगस्त्यस्य वचसा, इन्द्रधनुः प्राप्तवान्। महता हर्षेण, खड्गं चाक्षय्ये च तूणी च प्राप्य, वनवासे वनेचरैः सह वासं कृतवान्। सर्वे मुनयः तं समागत्य, राक्षसासुरवधाय प्रार्थयन्तः, रामः तेषां रक्षःसंहारं प्रतिजज्ञे। दण्डकावने अग्निसमानान् मुनीनां कृते, राक्षसानां वधं संग्रामे प्रतिजग्राह। तत्र वसतः तस्य, रूपिण्यः राक्षसी शूर्पणखा विकृताङ्गी, जनस्थाननिवासिनी, विकृतमना अभवत्। तस्याः वचनेन, खरत्रिशिरदूषणादयः सर्वे राक्षसाः उद्युक्ताः। रामः तान् अनुचरैः सह युद्धे निहत्य, जनस्थाननिवासिनां मध्ये वसन्, चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानाम् अपि निहन्ति। तदा तेषां वधं श्रुत्वा, रावणः कोपेनाभिभूतः, मारीचं नाम राक्षसं सहायं कर्तुम् उपागमत्। मारीचः वारयित्वा अपि, रावणः तद्वचनं न शृणोत्, दैववशात्। तौ मारीचेन सह तदाश्रमं गतौ; मायया तौ राजपुत्रौ दूरं नीतौ। रावणः, जटायुषं गृध्रं हत्वा, रामपत्नीं जहार। गृध्रं हतम् आलोक्य, सीताहरणं च श्रुत्वा, राघवः शोकाभिभूतः विललाप, तं गृध्रं जटायूं दुःखेन दग्धवान्। वनं सीतां विचिन्वन्, भीमदर्शनं कबंधं नाम राक्षसं ददर्श। तं निहत्य, महाबाहुः तस्य शरीरं दग्ध्वा, दिवं यातस्य कबंधस्य वचनेन, शबरीं धर्मचारिणीं मुनिं ज्ञातवान्। "शबरीं गच्छ," इति कबंधवचः शृत्वा, राघवः शत्रुसूदनः तां धर्मनिष्ठां शबरीं प्रति जगाम। तत्र शबरीणा सम्यक् पूजितः, दशरथात्मजः रामः, पम्पातीरवने हनूमन्तं नाम वानरं समभ्यगच्छत्।