महास्त्राणि प्रवर्त्यमानानि, धनुषो बाणैः सज्जितानि, माल्यगन्धैः च उन्निमित्तानि, तैलाभ्यक्ताङ्गानि च, तदा महाबलः वातः प्रमुदितः। तस्य राक्षसानां दुर्दान्तस्य सेनायाः, वीरैः समाकीर्णायाः, मेघनिनादवत् भैरवायाः, अजेयबलायाः समीपं गच्छन्त्याः दर्शनं अभवत्। तदा वानरसेना कम्पमाना बभूव, भीमनिनादं चक्रे; ततः शीघ्रं प्लुत्वा पुनः तां महतीं राक्षसेनां प्रत्युद्ययुः। ते शत्रुसैन्यं दीपस्य समीपे पतंगानिव, आयुधानि आयसीं गदां वज्रं च गृह्य, अभिप्रययुः। पुनः राक्षसानां प्रवरबलं महद्विभाति स्म; तदा वानराः प्रमत्तवत् युद्धोत्सुकाः उत्थिताः। वृक्षैः शिलाभिः पाणिभिश्च निशाचरान् ताडयन्तः, वानराः शरवर्षे पतिते अपि, तेषु पतिताः। भीमबलिनः राक्षसाः शीघ्रं शिरांसि गृहीत्वा, केचित् छिन्नहस्ताः, केचित् मुष्टिप्रहारैः भग्नकपालाः, केचित् शिलाप्रहारैः भग्नाङ्गाः, तत्र विचेरुः। एवं वानराणां केचित् तीक्ष्णासिभिः समीपस्थान् भीषणरूपान् निशाचरश्रेष्ठान् अपातयन्। अन्यः अन्यं ताडयति, अन्यः प्रत्युत्तरेण ताड्यते; अपवर्त्यमानः अपि शत्रुं अपवर्तयति; अपमानितः अपि प्रत्यपमानयति, दष्टः अपि प्रत्यदष्टवान्। 'ददामि' इति एकः, 'ददामि' इति अपरः, अन्यः 'दास्यामि' इति, अन्यः 'किं त्वं क्लिश्यसि, तिष्ठ' इति तत्र परस्परं वदन्ति स्म। केचित् निरायुधाः, केचित् निर्युद्धवर्माणः, केचित् महाशूलान् उद्धृत्य, मुष्टिभिः, शूलैः, असिभिः, शक्तिभिश्च तत्र युद्धं कुर्वन्ति। तदा वानरराक्षसयोः भीषणं युद्धं प्रवृत्तमासीत्; तत्र राक्षसाः दश वा सप्त वा वानरान् अपातयन्। वानराः अपि दश वा सप्त वा राक्षसान् अपातयन्; केचित् विदीर्णवस्त्राः, केचित् भग्नकवचध्वजाः, वानराः स्वबलं आश्रित्य राक्षसान् परिवव्रुः। एवं श्रीमद्रामायणस्य आदिकाव्यस्य वाल्मीकिना कृतस्य युद्धकाण्डे पंचसप्ततितमः सर्गः समाप्तः। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे युद्धकाण्डे षट्षष्टितमः सर्गः। तस्मिन् घोरे महातुमुले वीराणां वधसमये, युद्धोत्सुकः अङ्गदः पराक्रान्तं कम्पनं उपससर्प। क्रुद्धः कम्पनः शीघ्रकर्मा अङ्गदं समाहूय प्रथमं गदया ताडितवान्; अङ्गदः तेन प्रहारेण विमूढः अभवत्। पुनः चेतसा प्राप्ते, तेजस्वी अङ्गदः शैलशिखरं प्रक्षिप्य कम्पनं तेन प्रहारेण भूमौ पातयामास। तदा कम्पनं युद्धे निहतम् दृष्ट्वा, शोणिताक्षः शीघ्रं रथेन अङ्गदं अभिमुखं अभ्यधावत्। ततः तीक्ष्णैः शरैः, वेगेन क्षिप्तैः, देहं विदारयद्भिः, कालाग्निसदृशैः, अङ्गदं विव्याध। कार्मुकैः, शरैः, लोहितधाराभिः, शिलामुखैः, तीक्ष्णैः, शल्यान्, शल्यमुखैः च, शस्त्रैः च, तं ताडितवान्। वालीपुत्रः अङ्गदः, विदारिताङ्गः, वीर्यवान्, बलवान् च, वेगेन धनुः, रथं, शरांश्च चूर्णयामास। तदा शोणिताक्षः शीघ्रं खड्गं कवचं च गृह्य, क्रुद्धः अतिवेगेन समरे पर्यवेक्ष्य अग्रे अभ्यधावत्। अङ्गदः तं शीघ्रतरं प्लुत्वा तस्य हस्तात् खड्गं जग्राह, घोषं च निनादयामास। ततः अङ्गदः तं खड्गेन स्कन्धदेशे ताडितवान्; यथा यज्ञोपवीतमिव, वानरश्रेष्ठः तं सम्यक् छित्त्वा अपास्यत्। महतीं खड्गं गृह्य, पुनः पुनः निनादयन्, वालीपुत्रः शत्रुमुख्येषु समरे अभ्यधावत्। तदा प्रजङ्घः, महाबलः यूपाक्षः च, क्रुद्धौ रथेन वालीपुत्रं प्रति अभ्यधावताम्। शोणिताक्षः, सुवर्णकङ्कणधारी वीरः, लोहगदां गृह्य पुनः आत्मानं संहरन्, तत्र शीघ्रं अभ्यधावत्। प्रजङ्घः, महाबलः, यूपाक्षः च, कोपसमन्वितौ, गदया सहितौ वालीपुत्रं प्रति अभ्यधावताम्। शोणिताक्षप्रजङ्घयोर् मध्ये वानरश्रेष्ठः पूर्णचन्द्रमिव विशाखयोः मध्ये बभौ। मैन्दः द्विविदश्च, अङ्गदस्य रक्षार्थम्, तस्य समीपे स्थितौ, परस्परदर्शनाभिलाषिणौ। महाबलिनः, सुसज्जिताः राक्षसाः, शस्त्रशरगदाधराः, कोपेन वानरान् अभ्यधावन्। तत्र त्रयाणां वानरश्रेष्ठानां त्रयाणां च राक्षसश्रेष्ठानां मध्ये, रोमाञ्चनकरं महद् युद्धं समप्रवर्तत। ते वृक्षान् गृह्य समरे प्राक्षिपन्; प्रजङ्घः महाबलः तान् खड्गेन प्रत्यविध्यत्। ते रथान्, अश्वान्, वृक्षान्, शिलाश्च समरे प्राक्षिपन्; यूपाक्षः महाबलः तान् शरवर्षेण छित्त्वा अपास्यत्। वीरः शोणिताक्षः गदया द्विविदमैन्दाभ्यां समुद्धृतान् वृक्षान् समरे मथयामास। प्रजङ्घः, महतीं शस्त्रप्रहारसमर्थां खड्गं उत्थाप्य, शीघ्रं वालीपुत्रं प्रति अभ्यधावत्। तं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, महाबलः वानराध्यक्षः अश्वकर्णनाम्ना वृक्षेण तं महाबलम् अतिक्रुद्धः ताडितवान्। तस्य आयुधधरस्य बाहुं मुष्टिना ताडयामास; वालीपुत्रस्य प्रहारेण सः भूमौ पतितः। तं भूमौ पतितं दृष्ट्वा, महाबलः वालीपुत्रः वज्रसन्निभं मुष्टिं खड्गगदासममिव संकुच्य स्थितवान्।