तदा महातपाः विश्वामित्रः क्रोधेन ताम्रनयनः “स्थ, स्थ” इति गर्जन् ऋषिसंघेषु प्रजापतेरिव तेजसा विराजमानः अभवत्। दक्षिणदिशि स्थितान सप्तर्षीन् पुनः सृज्य, क्रोधपारायणः तारागणं च नवम् उत्पादयामास। तेन ऋषिसंघेन परिवृतः, दक्षिणदिशं प्रत्यनम्य, तारागणं सृजति स्म, तस्य मनः कोपेन आविलम् अभवत्। तदाऽसौ क्रुद्धः “अहम् अन्यम् इन्द्रम् करिष्यामि, अथवा लोकः इन्द्ररहितः भवतु” इति घोषयन्, नवान् देवतान् अपि सृजितुम् आरभत। तस्मिन्नेव क्षणे, सर्वे ऋषयः, देवाः, असुराः च, भयात् महात्मनं विश्वामित्रं समुपेत्य, सान्त्वनवचनैः सादरम् अभ्यधुः— “एष राजा, भाग्यशाली, गुरोः शापेन पीडितः, तपोबलसम्पन्न विश्वामित्र, सः देहेन स्वर्गारोहणं न अर्हति।” एतान् देववचनानि श्रुत्वा, विश्रुतः कौशिकः सर्वान् देवतान् बलवान् वाक्येन सम्बोधितवान्— “त्रिशङ्को राज्ञः देहेन स्वर्गारोहणस्य प्रतिज्ञा कृताऽस्ति; मया मिथ्या कर्तुं न शक्यते। त्रिशङ्कुः देहयुक्तः स्वर्गे नित्यं स्थातुं अर्हति; मम एते तारागणाः स्थिराः सन्तु। यावत् लोकाः तिष्ठन्ति, एते तारागणाः स्थिराः सन्तु; देवैः यद् कृतं, तद् अनुमोदितव्यम्।” एवं उक्त्वा, सर्वे देवाः विश्वामित्रं प्रत्युवाचुः— “एवमस्तु; सर्वे एते स्थिराः सन्तु, तव शुभं भवतु।” तदा आकाशे, अग्निपथात् बहिः, ताः बहवः ताराः दिव्यदीप्तिषु प्रज्वलिताः। त्रिशङ्कुः शिरसा अधः स्थितः, अमरवत् तिष्ठतु; एते दिव्यप्रकाशाः तं राजानं अनुवर्तिष्यन्ति। एवं, कार्यसिद्धिः, कीर्तिः, स्वर्गलाभः च प्राप्तः, धर्मात्मा विश्वामित्रः सर्वैः देवैः स्तुतः अभवत्। ऋषिसंघमध्ये, महाबलाः तपस्विनः च स्थिताः, देवाः “एवमस्तु” इति उक्त्वा, यज्ञसमाप्तौ, महात्मानः देवाः तपस्विनः च यथागतं निर्जग्मुः। शृणु, राघव, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे एकषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। विश्वामित्रः, महातेजाः, तान् ऋषीन् गच्छतः दृष्ट्वा, सर्वान् वनवासिनः तपस्विनः संबोधितवान्— “दक्षिणदिशि महद् विघ्नः उत्पन्नः; अन्यां दिशं गत्वा तत्र तपः कुर्मः। पश्चिमदिशि, पुष्करे, सुखेन तपः कुर्मः; तत्र वनं तपस्यैः रम्यं अस्ति।” एवं उक्त्वा, महातपाः विश्वामित्रः, पुष्करे, मूलफलाहारः, तीव्रं दुस्तरं तपः अकरोत्। तस्मिन्नेव समये, अयोध्याधिपः अम्बरीषः, महातेजाः, यज्ञाय सम्प्रवृत्तः। तस्य यजमानस्य यज्ञपशुं इन्द्रः हरति स्म; पशुं लब्ध्वा, पुरोहितः राजानं उवाच— “राजन्, तव प्रमादेन यज्ञपशुः नष्टः; नृपते, दोषाः रक्षाम् अकरोतः राज्ञः विनाशयन्ति। एषा महाप्रायश्चित्तिः, शीघ्रं यज्ञपशुं आनय, यज्ञस्य प्रवृत्तेः पूर्वम्।” गुरुवचनं श्रुत्वा, राजा, बुद्धिमान्, महातेजाः, सहस्रशः गोषु यज्ञपशुं अन्वेषयन्, नगरेषु, वनान्तरेषु, आश्रमेषु च विचरन्। तदा, पुत्रपत्नीसमेतः, रघुवंशसम्भवः, भृगुपर्वते ऋचीकं उपविष्टं ददर्श। राजा, अनन्ततेजाः, तं महातपसः ऋचीकं प्रणम्य, तस्य प्रीतिं प्राप्य, उवाच— “सर्वत्र कुशलं पृच्छित्वा, यदि इच्छसि, शतसहस्रगोमयं मूल्यं दत्त्वा तव पुत्रं विक्रीणीहि। भगवन् भार्गव, यज्ञपशोः कृते, धर्मः कृतः; सर्वेषु स्थलेषु अन्वेषितम्, किंतु यज्ञपशुः न लभ्यते। एकं पुत्रं मूल्येन दत्तुम् अर्हसि।” एवं उक्त्वा, महाबलः ऋचीकः उवाच— “न कदापि ज्येष्ठं पुत्रं विक्रीणी्यामि।” ऋचीकस्य वचनं श्रुत्वा, तेषां मातरः, महात्मनां माताऽम्बरीषं उवाच— “भगवन् भार्गवः ज्येष्ठं न विक्रीणीति इति उक्तवान्। राजन्, मे कनिष्ठः शुनकः अपि प्रियः; तस्मात् कनिष्ठं न दास्यामि। सामान्यतः, पितृभिः ज्येष्ठः प्रियः, मातृभिः कनिष्ठः; तस्मात् कनिष्ठं रक्षिष्यामि।” ऋषिपत्नी वदति स्म, तदा शुनःशेपः, मध्यपुत्रः, तान् उवाच— “पिता ज्येष्ठं न विक्रीणीति, माता कनिष्ठं न विक्रीणीति; मध्यः विक्रीणीयते इति मे मन्ये, राजन्, मां गृहीत्वा गच्छ।” तदन्ते, राजा महाबलः, ब्राह्मणं प्रति उवाच— “कोटिभिः सुवर्णैः, रत्नगणैः, मणिभिः च—” राजा प्रसन्नः, शतसहस्रगोमयं मूल्यं दत्त्वा, शुनःशेपं गृहीत्वा निर्जगाम। राजर्षिः अम्बरीषः, महातेजाः, महाकीर्तिः, शीघ्रं शुनःशेपं रथारूढं कृत्वा, त्वरितं प्रस्थितः।