यदा लक्ष्मणस्य युक्तयुक्तं सत्यं वचनं श्रुत्वा, अतिकायः कोपात् उत्तमं शरं गृहीत्वा तिष्ठति, तदा विष्णुना बालरूपेण त्रैः पादैः त्रिलोक्यं व्यापितमिति स्मरणं जाता। तस्य युद्धस्य दर्शनार्थं विद्याधराः, भूता: देवाः, दानवाः, महर्षयः, महाबलाः च समागच्छन्। ततः अतिकायः क्रुद्धः शरं धनुषि स्थापयित्वा आकाशं संकुचयन्निव लक्ष्मणं प्रति ससर्ज। स तीक्ष्णः शरः विषधरः सर्पः इव वेगेन अभ्यागतः, लक्ष्मणेन शत्रुनाशेनार्धचन्द्रशरेण छिन्नः। शरं छिन्नं दृष्ट्वा, फणच्छिन्नं सर्पं इव, अतिकायः महाक्रोधेन पञ्च शरान् गृहीत्वा रात्रिचरः लक्ष्मणं प्रति ससर्ज। भरतस्य अनुजः तान् तीक्ष्णैः शरैः स्वयमेव आगच्छन्तः पूर्वमेव छित्वा नाशयामास। शरान् एवं छित्वा, लक्ष्मणः शत्रुनाशः ज्वलन्तं तीक्ष्णं शरं गृहीत्वा, पूर्णदृढेन धनुषा अग्रं राक्षसस्य ललाटे प्रहारं कृतवान्। स शरः राक्षसस्य ललाटे स्थितः, रक्तेन सिक्तः, पर्वते नागराजः इव ददृशे। राक्षसः लक्ष्मणस्य शरैः पीडितः कम्पितः, त्रिपुरदुर्गं रुद्रशरेण आहतं यथा। महाबलः अतिकायः चित्तं स्थिरीकृत्य चिन्तयामास—"धन्यः! एष शरवर्षेण मम शत्रुः प्रशंसनीयः।" ततः आत्मबलं संयम्य, रथस्थले स्थित्वा, रथेन विचरन् अग्रं राक्षसानां पुनः त्रि, पञ्च, सप्त शरान् गृहीत्वा, स्थापयित्वा, ससर्ज। तस्य राक्षसाधिपस्य धनुष्यात् मृत्युच्छायाः शराः सुवर्णपक्षाः सूर्यसदृशाः आकाशं दीप्तिमन्तं कृतवन्तः। राघवस्य अनुजः, अविचलितः, तान् शरवर्षान् बहुभिः तीक्ष्णैः शरैः छित्वा नाशयामास। युद्धे शरान् छिन्नं दृष्ट्वा, रावणस्य पुत्रः, देवद्विषः, क्रुद्धः तीक्ष्णं शरं गृहीत्वा, बलवान् तेजस्वी, धनुषि स्थापयित्वा, शीघ्रं ससर्ज, सौमित्रेः वक्षः अभ्यागतं आहतवान्। युद्धे वक्षः आहतः सौमित्रिः रक्तप्रवाहं मुमोच, मदोन्मत्तगजः इव मदं स्रवत्। तस्मिन्नेव क्षणे, महात्मा सौमित्रिः शीघ्रं शरहीनः भूत्वा, तीक्ष्णं शरं गृहीत्वा, अस्त्रं संप्रयोजयामास। ततः अग्न्यस्त्रेण शरं सञ्चिन्वन्, तस्य शरः महात्मनः धनुषि ज्वलितः। अतिकायः अपि महाबलः, भीष्मं अस्त्रं गृहीत्वा, सुवर्णदण्डं सर्पसदृशं शरं स्थापयित्वा, लक्ष्मणं प्रति ससर्ज। लक्ष्मणः तं ज्वलन्तं भीष्मं अस्त्रयुक्तं शरं अतिकायं प्रति प्रक्षिप्य, मृत्युः कालदण्डं यथा तं आहतवान्। अग्न्यस्त्रयुक्तं शरं दृष्ट्वा, रात्रिचरः सूर्यास्त्रयुक्तं तीक्ष्णं शरं ससर्ज। तौ शरौ आकाशे परस्परं अभिघातौ, उभौ ज्वलन्तौ, क्रुद्धौ द्वौ सर्पौ इव। परस्परं दग्ध्वा, भूमौ पतितौ। ज्वलनहीनौ, भस्मीकृतौ, उत्तमौ शरौ भूमौ न दीप्तिमन्तौ। ततः अतिकायः क्रुद्धः त्वष्टृणः यष्ट्यस्त्रं ससर्ज; सौमित्रिः वीर्यशाली इन्द्रास्त्रेण तं छित्वा नाशयामास। यष्ट्यस्त्रं नष्टं दृष्ट्वा, रावणस्य पुत्रः कोपात् यमास्त्रयुक्तं शरं गृहीत्वा, लक्ष्मणं प्रति ससर्ज। रात्रिचरः तं अस्त्रं प्रक्षिप्य, लक्ष्मणः वातास्त्रेण तं छित्वा नाशयामास। ततः क्रुद्धः लक्ष्मणः रावणस्य पुत्रं शरवर्षेण वर्षमानः, वर्षमाणमेघः जलवर्षेण यथा। तैः शरैः अतिकायस्य वज्रकृतकवचं आभरणं आहतं, तेषां अग्राणि भिन्नानि भूमौ पतितानि। तान् शरान् निष्फलान् दृष्ट्वा, लक्ष्मणः शत्रुनायकनाशकः, कीर्तिमान्, सहस्रशरवर्षं ससर्ज। शरवर्षेण आहतः अपि, महाबलः महाकायः राक्षसः, युद्धे दुर्निवार्यकवचेन रक्षितः, न विचलितः। स विषधराकृतिं शरं लक्ष्मणं प्रति ससर्ज; तेन शरेण सौमित्रिः प्राणास्थाने आहतः। क्षणमात्रं शत्रुनाशकः मूर्च्छितः; ततः चेतनां पुनः प्राप्त्वा, चत्वारः उत्तमाः शराः गृहीत्वा— महाबलः युद्धे अश्वान् सारथिं च आहतवान्; पताकां शरवर्षेण छित्त्वा, शत्रुनाशकः लक्ष्मणः तान् शरान् निशितैः शरैः राक्षसवधाय ससर्ज। परन्तु नरश्रेष्ठः युद्धे तं न हन्तुं शक्नोति। तदा समीपं गत्वा, वायुः इदं वचनं अब्रवीत्— "अयं ब्रह्मदत्तवरः, दुर्निवार्यकवचेन आच्छादितः; ब्रह्मास्त्रेण तं विद्ध, अन्यथा न शक्यः। सर्वास्त्राणि निष्फलानि, कवचवान् महाबलः च।" वायोः वचनं श्रुत्वा, सौमित्रिः, यः वीर्येण इन्द्रसमानः, शीघ्रं महाबलं शरं गृहीत्वा, ततः ब्रह्मास्त्रं तत्र संप्रयोजयामास।