रावणस्य सभायां तदा मन्त्रिणः स्वभावं आचरणेन विवेक्तव्यं, ये मित्ररूपिणः सन्तः न तु परमार्थतः हितैषिणः, न च मन्त्रे दत्तचित्ताः इति विज्ञेयम्। यदा कश्चित् चपलः पुरुषः शीघ्रं कर्म आरभते, तदा अन्ये अवसरं लभन्ते, यथा बकस्य अनुपस्थितौ विहङ्गमाः आकाशे विचरन्ति। यः शत्रोः उपेक्षया स्वस्य रक्षणं न करोति, सः निश्चितं दुःखं प्राप्नोति, स्थानाच्च पतति। पूर्वं यत् त्वया, मया प्रियया च, भ्रात्रा चोक्तं, तत् एव अस्माकं हिताय; तदनुसारं यथेष्टं कुरु। कुम्भकर्णस्य वचनं श्रुत्वा रावणः कोपसमायुक्तः भ्रुकुटिं कृत्वा तम् उवाच। "गुरुवत् पूजितः सन् किमर्थं मां शिक्षयसि? किमर्थं परिश्रम्य भाषसे? यथोचितं कुरु। मोहात्, प्रमादात्, वा बलपराक्रमाश्रयात् यत् पूर्वं न स्वीकृतं, तस्य पुनः भाषणं व्यर्थम्। अद्य यद् उचितं तद् विचार्यताम्; अतीते न शोच्यं, यतः गतम् एव गतम्। मम दोषं पराक्रमेण अपाकुरु; यदि सत्यं मयि स्नेहः अस्ति, तदा स्वबलं दर्शय। यदि मम कार्यं तव हृदि परमं धर्मरूपं मन्यसे, दुःखितस्य क्लिष्टस्य च सहायः सः एव सखा। बन्धुश्च सः, यः परेषु नष्टेषु सहाय्याय आगच्छति। एवं कठोरं निश्चयं च वचनं ब्रुवाणं भ्रातरं कुम्भकर्णः क्रुद्धं विज्ञाय, सौम्यं मृदुं च भाषां सन्दधे, यतः भ्रातुः मनः अतिविक्षिप्तं दृष्ट्वा। तदा कुम्भकर्णः शनैः सान्त्वयन् इदं वचनं उवाच—"शृणु राजन्, रिपूनां निग्रहे दक्ष, यद् अहम् वदामि तत्तव ध्यानपूर्वकं श्रोतव्यं। पर्याप्तं दुःखस्य, राक्षसराज, क्रोधं त्यक्त्वा आत्मानं समाहितुम् अर्हसि। मम जीविते त्वं मां चिन्तां न कर्तुमर्हसि; यस्य हेतोः त्वं विक्लवः, तम् अहं विनाशयिष्यामि। सर्वदा त्वत्संबन्धात् भ्रातृस्नेहान्नित्यं हितं वक्तव्यम्, राजन्। यद् बन्धुना स्नेहेन कर्तव्यं तस्मिन्काले, तत् अहं करिष्यामि; मम रिपुवधं युद्धे पश्य। अद्य महाबाहो, युद्धभूमौ रामं लक्ष्मणं च मया हतौ दृष्ट्वा वानरसेना पलायिष्यति। अद्य युद्धात् मया नीतं रामस्य शिरः दृष्ट्वा त्वं प्रमोदं गमिष्यसि, जानकी च शोकसमाविष्टा भविष्यति। अद्य लङ्कायां ये राक्षसाः स्वजननाशेन शोकाकुलाः, ते रामस्य प्रियं निधनं द्रक्ष्यन्ति। अद्य शत्रुविनाशेन ये शोकविह्वलाः स्वबन्धुवधेन रुदन्ति, तेषां अश्रूणि अहं पिबामि। अद्य युद्धे गिरिप्रख्यं वानराधिपतिं सुग्रीवं, सूर्येण मेघमिव विकीर्णं पश्य। हे दोषरहित, राक्षसैः मया च परिवृतः सन्, दशरथात्मजवधाय उत्सुकैः, त्वं किमर्थं संतप्यसे? नूनं मां हत्वा राघवः त्वां हनिष्यति; राक्षसराज, मम आत्मनि कोऽपि शोकः न स्यात्। यदि इच्छसि, अद्यापि मां आज्ञापय, रिपूनां निग्रहे त्वत्समो नान्यः दृश्यते, अप्रतिमपराक्रम। इन्द्रं यमं वाय्वग्निं वा, तव महाशत्रून् अहं विनाशयिष्यामि। कुबेरं वरुणं चापि तीक्ष्णशूलधरो गिरीव देहम् आस्थाय युद्धे समरिष्यामि। तीक्ष्णदंष्ट्रः गर्जन् अहं इन्द्रमपि कम्पयामि; अथवा शत्रून् शीघ्रं द्रुत्य परिधाय शस्त्राणि, अहं निःसंशयं नाशयामि। न कोऽपि जीवितुकामः मयि प्रत्यक्षे स्थितुं शक्नोति—न शूलेन, न गदया, न खड्गेन, न तीक्ष्णशरैः। यदि अद्य राघवः मम भुजवेगं सहते, अहं स्वहस्ताभ्यां तं वज्रधरमपि हनिष्यामि। ततः मम बाणधाराः राघवस्य रुधिरं पिबिष्यन्ति; राजन्, मम सन्निधौ किं त्वं चिन्तयसि? एवं ते रिपुविनाशाय अहं प्रस्थितः अस्मि; रामस्य भीषणं भयम् उत्सृज्य, तं युद्धे अहं हनिष्यामि। राघवः लक्ष्मणः बलवान् सुग्रीवः, राक्षसवधकः हनुमांश्च, येन लङ्का दग्धा—ते वानराश्च, युद्धे अहं खादिष्यामि; तुभ्यं अनुपमं महद् यशः दातुम् इच्छामि। यदि त्वं इन्द्रात् भीतः, अथवा स्वयम्भुवः अपि, तदा तमः यथा सूर्यः, एवं तान् अहं नाशयिष्यामि। देवाः अपि मम कोपेन भूमौ पतिष्यन्ति; यमं निगृह्य वह्निं खादिष्यामि। सूर्यं तारागणं च भूमौ क्षिप्त्वा, शतक्रतुम् हत्वा वरुणालयं पिबामि। पर्वतान् चूर्णयिष्यामि, पृथिवीं विदारयिष्यामि; एष कुम्भकर्णस्य दीर्घनिद्रया संनिहितः बलप्रभावः। अद्य सर्वे प्राणी मया सम्पूर्णतया खाद्यमानाः दृश्यन्तु; तथापि स्वर्गः अपि मम तृष्णां न पूरयेत्। दशरथात्मजं हत्वा अहं महत् सुखं प्राप्स्यामि; रामं लक्ष्मणं च हत्वा सर्वान् वानरश्रेष्ठान् खादिष्यामि।