ततो महात्मानः ते कुम्भकर्णस्य पुरतः भूतात्मनां प्रीत्यर्थं पर्वतोपमं नैवेद्यनिकरं न्यवेदयन्। राक्षसव्याघ्राः मृगमहिषवराहान् संहृत्य तत्रान्नस्य महद्राशिं चकारुः। ततः सुरारिणं कुम्भकर्णं पुरतः रुधिरपात्राणि विविधानि मांसानि च राक्षसाः स्थापयामासुः। तं रिपूनां तापयितारं दिव्यचन्दनैः अभ्यजिञ्जन्, दिव्यैः माल्यैः सुरभिगन्धैश्च समाश्वासयन्। तत्र गन्धधूपैः सर्वतो व्याघ्राः पूजयन्तः यातुधानाः मेघनिनादवद् गर्जन्तः संप्रदुद्रुवुः। शशिसदृशैः शङ्खैः प्रघोषयन्तः क्रुद्धाः सर्वे समन्तात् तुमुलध्वनिं चक्रुः। ते गर्जन्तः ताडयन्तः शब्दयन्तश्च रजनीचराः कुम्भकर्णस्य बोधनाय महाशब्दं प्राकुर्वन्। शङ्खभेर्यः पटहाः ताडनं छिन्ननिःश्वासाः सिंहनादाश्च समाक्रन्दन्ति स्म; तेन शब्देन विहङ्गमाः दिशः सर्वाः प्रपद्य नभः पतित्वा क्षणेन निपेतुः। तेन भीमेन शब्देन अपि महाकुम्भकर्णः गाढनिद्रया न प्रबुद्धः; तदा राक्षसगणाः मुद्गरगदाप्रहरणानि आदाय तस्थुः। ततो भीमरूपिणः राक्षसाः सुप्तं कुम्भकर्णं भूमौ सुखेन स्थितं पर्वतशृङ्गैः मुसलैः गदाभिः मुद्गरैः पाणिभिश्च वक्षसि ताडयामासुः। कुम्भकर्णस्य प्राणवेगेन तत्र राक्षसाः तस्थातुं न शेकुः। ततः बलिनः भीमाः राक्षसाः भेरीमृदङ्गपटहान् शङ्खान् घटसंघांश्च समाहृत्य समन्ततः सन्नद्धाः। दशसहस्राणि राक्षसाः एकत्र समागम्य तं कालाञ्जनसंकाशं बोधयितुं प्रयत्नं चक्रुः। ताडयन्तः शब्दयन्तश्च तं न प्रबोधयामासुः; यदा तं बोधयितुं न शेकुः। तदा ते अतिशयेन कठिनतरं यत्नं कृत्वा अश्वान् उष्ट्रान् गर्दभान् हस्तीन् च दण्डान् अङ्कुशैश्च ताडयामासुः। सर्वशक्त्या रणभेर्यः शङ्खान् पटहान् च घोषयन्तः दारुप्रहरणैः अङ्गानि तस्य ताडयन्तः। मुसलैः गदाभिश्च सर्वशक्त्या महाशब्दं चक्रुः येन लङ्का पर्वतवनयुक्ता अपि पूर्णा अभवत्, तथापि न प्रबुद्धः। ततः सहस्रं सुवर्णपरिष्कृतानां रणभेर्यः एकस्मिन्क्षणे ताडिताः समन्ततः निनादयन्। एवं चापि, अधिकनिद्रया पीडितः स न प्रबुद्धः; शापवशेन कोपिताः रजनीचराः तत्र आसन्। ततः सर्वे बलिनः भीमरूपिणः राक्षसाः कोपसंयुक्ताः तं राक्षसं बोधयितुं पुनरपि प्रयत्नं चक्रुः। केचिद् रणभेर्यः ताडयन्ति, केचिद् भीमशब्दं कुर्वन्ति; केचिच्छिरांसि आकृष्य, अन्ये कर्णौ दंशन्ति। केचिद् घटशतानि जलपूर्णानि कर्णयोः सिञ्चन्ति स्म, कुम्भकर्णः गाढनिद्रया न चञ्चलः। अन्ये दृढबलिनः लोहमुसलैः शिरः वक्षः अङ्गानि च ताडयन्ति स्म। शतशूलैः रज्जुभिः बद्धैः सर्वत्र ताड्यमानः अपि महाकायः स राक्षसः न प्रबुद्धः। सहस्रं हस्तिनां तस्य शरीरे धावितम्; तदा कुम्भकर्णः तद् स्पर्शनं ज्ञात्वा किंचित् प्रबुद्धः। पर्वतशृङ्गाणि वृक्षांश्चोप्युपक्षिप्यमाणः स तानि गुरुतराणि ताडनानि विचिन्त्य, क्षुधया च भीत्या च निद्रायाः शमनेन जृम्भायमानः सहसा उत्तस्थौ। स सर्पविटपसदृशभुजो वज्रसारद्विभुजः, अश्वमुखसदृशं मुखं प्रसार्य, रजनीचरः भीषणं जृम्भामास। तस्य जृम्भायमानस्य मुखं पातालसदृशं दृश्यते स्म, स च मेरुशिखरस्थस्य सूर्यस्य इव प्रभां ददर्श। स अतिबलवान् रजनीचरः प्रबुद्धः जृम्भमाणः पर्वतवात इव प्राणं विससर्ज। तस्य द्वे लोचने ज्वलनसदृशे विद्युत्संनिभे, दीप्यमाने ग्रहाविव दृश्येते। ततः विविधान्नानि प्रदर्शयन् बलवान् बहून् वराहान् महिषांश्च अश्नोत्। क्षुधितः स मांसं जग्राह, पिपासुः रुधिरं पपौ; इन्द्रशत्रुः तदा पयांसि सुरां च पात्रीणि पपौ। तस्य तृप्तिं ज्ञात्वा रजनीचराः उत्थाय, प्रणम्य शिरसा तं सर्वतोऽवष्टभ्य स्थिताः। तस्य निद्रालसदृशदृष्टिः सन्दिग्धदृष्टिः सर्वतः पश्यन् रजनीचरान् ददर्श। स राक्षसश्रेष्ठः सर्वान् राक्षसान् सान्त्वयन्, विस्मितः बोधनात् इदं वचनं अब्रवीत्— "कस्मात् त्वया मां शीघ्रं बोधितम्? किम् नु राजा कुशलम्? किम् अपि नः किञ्चिद् आपद् अस्ति वा? अथवा किल कोऽपि महद् भयम् अन्यतः आगतम्, येन मां शीघ्रं बोधयथ। अद्य अहम् राक्षसराजस्य भयम् उत्पाटयिष्यामि; महेन्द्रमपि भिन्द्याम्, वह्निं शमयामि वा। नूनं निःस्वल्पकारणेन मम निद्रा न बाध्यते; तस्मात् यथार्थं कारणं बोधनस्य वदध्वम्।" एवं वदति कुम्भकर्णे रिपूनां संनाशके, उद्विग्नः यूपाक्षः मन्त्रिणां श्रेष्ठः कृताञ्जलिः वाक्यम् अब्रवीत्।