राक्षसराजस्य वचनानि श्रुत्वा ते राक्षसाः अत्यन्तं कम्पितचित्ताः कुम्भकर्णनिवासं प्रति जग्मुः। रावणेन आज्ञापिताः ते मांसशोणितभक्षकाः राक्षसाः शीघ्रं सुरभिग्रथितमाल्यं महान्ति च भोज्यानि आदाय प्रस्थिताः। ततो हर्षजनकं तं गुहागृहं प्रविश्य, यत्र महद्द्वारं, योजनपरिमितं च व्याप्नोति, पुष्पगन्धेन च परिपूर्णं, ते राक्षसाः कुम्भकर्णस्य श्वासवेगेन कम्पमानाः, महाबलिनः सन्तः, प्रयासेन तां गुहां प्रविशन्ति स्म। तां रत्नस्वर्णविचित्रतलां दिव्यां गुहां प्रविश्य, राक्षसव्याघ्राः तं शयानं दृष्टवन्तः—भयानकबलसमन्वितं कुम्भकर्णं। ततः ते सर्वे संयुक्ताः तम् अतिभयानकं निद्राभिभूतं पर्वतकल्पं विकृतमूर्तिं कुम्भकर्णं बोधयितुं प्रवृत्ताः। रोमाञ्चिततनुं, नागश्वासमिव निष्वसन्तं, श्वासवेगेन वातं विक्षिपन्तं, वीर्येण भीषणं तं शयानं दृष्टवन्तः। तस्य भीमघ्राणं, पातालसमानं विशालमुखं, शय्यायां विततानं, वसा-शोणितगन्धयुक्तं च शरीरं दृष्टवन्तः। सुवर्णकङ्कणैः भूषितं, मणिमुकुटप्रभया सूर्यसमप्रभं, रिपुसूदनं राक्षसव्याघ्रं तं कुम्भकर्णं दृष्टवन्तः। ततो महात्मानः राक्षसाः कुम्भकर्णस्य पुरतः पर्वतसमूहसमानं बलिपुष्पसमूहं समर्पयामासुः, यः पिशाचानां परमप्रियः। राक्षसव्याघ्राः मृगमहिषवराहान् च भोज्यसमूहं च चितां कृतवन्तः। देवानां शत्रवः कुम्भकर्णस्य पुरतः शोणितपूर्णघटान् नानाविधानि च मांसानि स्थापयामासुः। ते रिपुतापिनं दिव्यचन्दनैः अभ्यक्तवन्तः, दिव्यैः माल्यैः सुरभिगन्धैः च तं प्रबोधयामासुः। गन्धधूपैः व्याप्तमाकाशं कृत्वा, रिपुतापिनं स्तुत्वा, यातुधानाः मेघनिनादवत् सर्वतः गर्जन्ति स्म। शशिप्रभैः शङ्खैः नादयन्तः, सर्वे कोपसमन्विताः महाशब्दं चक्रुः। गर्जनकर्षणनादैः रात्रिचराः कुम्भकर्णस्य बोधनाय महाशब्दं चक्रुः। शङ्खदुन्दुभिपणवानां घोषेण, ताडननिष्कूजननर्दनैः, खगाः दिशः सर्वाः प्रपद्य, व्योम्नि क्षिप्यमाणाः, तं शब्दं श्रुत्वा सहसा पतिताः। तस्य महाशब्दस्य मध्ये अपि महाबलः कुम्भकर्णः गम्भीरनिद्रया न प्रबुद्धः; तदा राक्षसगणाः मुसलदण्डगदादीन् आदाय तिष्ठन्ति स्म। ततः भीमकायाः राक्षसाः पर्वतशृङ्गैः, मुसलैः, गदैः, दण्डैः, भुजपातैः च तस्य उरसि सुप्तं कुम्भकर्णं प्रहारयामासुः। कुम्भकर्णस्य श्वासवेगेन राक्षसाः तस्य समीपे स्थातुं न शेकुः। ततः भीमबलिनः राक्षसाः, भीषणरूपिणः, मृदङ्गदुन्दुभिपणवान् शङ्खघटसमूहांश्च सम्यक् संहृत्य समुपविविशुः। दशसहस्रराक्षसाः कज्जलसंकाशं तं परिवृत्य बोधयितुं प्रयत्नं कुर्वन्ति स्म। तं ताडयन्तः, गर्जन्तः, न प्रबोधयन्ति; तं बोधयितुं अशक्ताः सन्तः, अतः परं तीव्रतरं प्रयासं चक्रुः। ते तुरगोष्ट्रकरिहयान् दण्डान् अंकुशांश्च ताडयामासुः। सर्वशक्त्या रणदुन्दुभिशङ्खपणवान् नादयन्तः, दृढकाष्ठदण्डैः तस्याङ्गानि ताडयन्ति। मुसलदण्डैः सर्वशक्त्या तादयन्तः, येन लङ्का पर्वतवनसमेता अपि महाशब्देन व्याप्ता, तथापि स न प्रबुद्धः। सहस्रं सुवर्णपरिष्कृतदुन्दुभीनां एकत्र निनादं चक्रुः। एवं महती निद्रा तं न प्रबोधयति स्म; शापवशेन कोपितरात्रिचराः। ततो बलिनः भीमकायाः राक्षसाः कोपसमन्विताः तं राक्षसं बोधयितुं पुनः प्रयत्नं चक्रुः। केचित् रणदुन्दुभीन् ताडयन्ति, केचित् महाशब्दं कुर्वन्ति, केचित् केशान् आकृष्य, अन्ये कर्णौ दंशन्ति। केचित् शतशः जलघटान् तस्य कर्णयोः अपसिञ्चन्ति, निद्राभिभूतः कुम्भकर्णः न चेष्टते स्म। अन्ये लौहमुसलधारिणः तस्य शीर्षोरःपार्श्वाङ्गेषु तानि गुरुदण्डानि ताडयन्ति। शतान्तकैरपि सर्वाङ्गेषु बद्धैः ताड्यमानः महाकायः राक्षसः न प्रबुद्धः। सहस्रगजाः तस्य शरीरे समुत्पत्य धावन्ति स्म; तदा कुम्भकर्णः तद्स्पर्शं ज्ञात्वा किंचित् चेतनः अभवत्। पर्वतशृङ्गाणि वृक्षांश्च तस्योपरीक्षिप्यमाणानि, तानि गुरुप्रहारान् विचिन्त्य, निद्रानिवृत्त्या क्षुधया भीतश्च स विस्मितः जृम्भमाणः सहसा उत्थितः। तस्य भुजौ नागपाशसमौ पर्वतशृङ्गसमौ च, वज्रसमानदृढौ, प्रसार्य, तमिस्राननसदृशं मुखं प्रसारयन्, रात्रिचरः स भीषणं जृम्भितवान्। तस्य जृम्भमाणस्य मुखं पातालगह्वरसदृशं बभौ, मेरुशिखरस्थसूर्यवत् स दृश्यते स्म। स महाबलः रात्रिचरः, जृम्भमाणः, उत्थितः, तस्य श्वासः पर्वतसमुत्थितवातवत् समुत्पन्नः। तस्य द्वे नेत्रे ज्वलन्नलसदृशे, विद्युत्प्रभासमौ, तेजस्विनौ ग्रहौ इव बभूवतुः। ततः स महाबलः कुम्भकर्णः, नानाविधानि भोज्यानि प्रदर्शयन्, बहून् वराहान् महिषांश्च अदत्त।