लक्ष्मणः रावणं राक्षसाधिपतिं प्राज्ञया प्रार्थयन्, "जानामि ते बलं, वीर्यं, तेजश्च, राक्षसाधिपते! अहं धनुष्काण्डधारी समागतः अस्मिन्युद्धभूमौ स्थितः। किं वृथा शब्दैः? आगच्छ, युद्धेन प्रामाण्यं दर्शय," इत्युक्तवान्। तस्य वचनेन क्रुद्धो रावणः सप्त सुपर्णितान् बाणान् मुक्तवान्; तान् लक्ष्मणः स्वर्णभूषितैः तीक्ष्णैः स्वबाणैः छित्त्वा निष्प्रभान् चकार। सः राक्षसराजः, स्वबाणान् सहसा छिन्नान् महान् फणिन इव छिन्नफणान् दृष्ट्वा, कोपेन संकुप्य पुनः तीक्ष्णान् बाणान् प्रेषयामास। तदा रामानुजः लक्ष्मणः स्वधनुषः संहत्या तीक्ष्णान् कर्षण, अर्धचन्द्र, विषाणिप्रमुखान् बाणान् वृष्टिवत् सन्दधे, तैः सर्वैः रावणस्य बाणान् छित्त्वा न चचाल। राक्षसराजः पुनः पुनः स्वबाणवर्षं निष्फलम् दृष्ट्वा, लक्ष्मणस्य वेगेन विस्मितः, पुनः तीक्ष्णबाणान् सन्दधे। महेन्द्रसमबलः लक्ष्मणः अपि ज्वलन्तान् तीक्ष्णाग्रान् वज्रसमानवेगान् बाणान् राक्षसाधिपतिवधाय धनुषि सन्दधे। किन्तु रावणः तान् बाणान् छित्त्वा, स्वयम् स्वर्णदीप्तेन ब्रह्मदत्तेन बाणेन लक्ष्मणस्य ललाटे प्राहरत्। रावणबाणाभिहतः लक्ष्मणः कम्पमानः धनुः मन्दीकृत्य स्थितः, चेतनां संज्ञां च संहरन्, शत्रोः धनुः छित्त्वा निष्क्रम्य तस्य प्रत्युत्तरं दत्तवान्। ततः दशरथात्मजः त्रिभिः तीक्ष्णैः बाणैः शत्रुं विव्याध; तैः बाणैः आहतः रावणः सः विकम्पमानः चेतनां कठिनेन पुनः प्राप। अस्य धनुः छिन्नम्, बाणैः आहतः शरीरं रक्तस्वेदसिक्तम्, सः राक्षसराजः स्वतेजसा ज्वलन्न् ब्रह्मदत्तं शूलं युद्धभूमौ जग्राह। रावणः, कपिभिः भीतिं निर्माय, धूमज्वलितं दीप्तिशूलं सुमहत् सौमित्रेः प्रति प्रास्य, लक्ष्मणमभ्यपतत्। तत्स्य शूलं लक्ष्मणः शस्त्रैः बाणैश्च हुताशनसदृशैः प्रहारयन् अपि, तत् शूलं दशरथात्मनः उरः प्रविवेश। शूलेन आहतः सः रघुनन्दनः भूमौ ज्वलन्निव पतितः; पीडया विक्रन्दमानं लक्ष्मणं रावणः शीघ्रं बाहुभ्यां जग्राह। तस्य बाहुबलात् हिमवतः, मन्दरः, मेरुः वा, त्रिलोका देवैः सहिताः वा, उत्थाप्यन्ते; लक्ष्मणस्तु नोत्थाप्यते। दैवेन शूलेन छिन्नोऽपि सौमित्रिः स्वं विष्णुत्वं स्मरन् स्थितः। रावणः देवद्विषां मर्दनं सौमित्रिं बाहुभ्यां पीडयन् अपि, तं नोत्थापयामास। तदा वायुपुत्रः हनुमान् कोपसमाविष्टः रावणमभ्यधावत्, वज्रसमानघनपाणिना तस्य वक्षसि प्रहारमकरोत्। तेन पाणिप्रहारात् रावणः भूमौ निपत्य कम्पमानः मूर्च्छितः पपात्। तस्य मुखात्, नेत्राभ्यां, कर्णाभ्यां च बहु रक्तं निर्गतम्; सः विकम्पमानः, स्थाणुरिव, रथे उपाविशत्। रावणः चेतनाहीनः मूर्च्छितः, आत्मानं न पुनः प्राप्नोत्; तं युद्धभूमौ विक्रान्तं रावणं मूर्च्छितं दृष्ट्वा, मुनयः, कपयः, देवाः, असुरैः सहिताः, जयध्वनिं प्राकुर्वन्। हनुमान् अपि लक्ष्मणं रावणबाणाभिहतम् दृष्ट्वा, भक्तिप्रेम्णा बाहुभ्यां गृहीत्वा रामस्य समीपं नीतवान्; लक्ष्मणः शत्रुभिः अपि न चल्यते, किन्तु हनुमतः कृते लघुत्वमुपगतः। शस्त्रं तत् सौमित्रिं हत्वा पुनः रावणरथं प्रत्युपावर्तत। रावणः महातेजाः चेतनां पुनः प्राप्तः, तीक्ष्णान् बाणान् गृहीत्वा महद्धनुः समादत्त। लक्ष्मणः शत्रुनाशनः शस्त्रविमुक्तः, स्वं विष्णुत्वांशं स्मरन्, आत्मानं पुनः संज्ञापयत्। रामः महाकपिसैन्यं बलवीर्ययुक्तं युद्धे निपातितं दृष्ट्वा, रावणमभ्यधावत्। तदा हनुमान् समीपमागत्य रामं वचोऽब्रवीत्, "मम पृष्ठे आरोह; त्वं राक्षसं जय," इति। "यथा विष्णुः गरुडमारोह्य शत्रुं निर्जघान," इत्युक्त्वा, रामः हनूमतः पृष्ठे शीघ्रमारोहत्, युद्धभूमौ रथस्थं रावणं ददर्श। तम् अपश्यन् महाबलः रामः रावणमभ्यधावद्, विष्णुरिव वैरोचनमायुधधारः कोपसमन्वितः। सः धनुष्काण्डेन भीमस्वनं चकार, वज्रपातवद् घोरम्; तदा गम्भीरया वाचा राक्षसराजानं रामः संबोधितवान्— "तिष्ठ, तिष्ठ! मयि घोरं कृतं पापं कृत्वा, क्व गमिष्यसि राक्षसशार्दूल? मोक्षं प्राप्स्यसि कुतः?" "इन्द्रं, यमं, सूर्यं, ब्रह्माणं, अग्निं, शिवं वा, दश दिशो वा गच्छसि, अद्य त्वं मत्तः न मोक्ष्यसे।" "यः त्वया शस्त्रेण अद्य निपातितः, निराशः जातः, सः राक्षसराज, अस्मिन्युद्धे त्वत्तः पुत्रपौत्राणां मृत्युः।" "एष एव, विचित्रवपुः, जनस्थाने बाणैः, तव दुर्गाणि विनाशयन्, चतुर्दशसहस्राणि राक्षसान् शस्त्रपाणीन् निहन्ति।" एवं राघवस्य वचनं श्रुत्वा, बलवान् राक्षसराजः युद्धे शीघ्रगामिनं हनूमन्तं राघवं वहन्तं दृष्ट्वा, तीव्रेण कोपेन, पूर्ववैरेण च, ज्वलद्भिः मृत्युअग्निसदृशैः बाणैः प्राहरत्। तैः राक्षसबाणैः आहतः अपि, हनूमतः तेजः अधिकमेव जातम्। तदा महातेजाः रामः, रावणेन आहतः, हनूमन्तं प्रथमतमं कपीन्द्रं दृष्ट्वा, कोपेन परिपूर्णः अभवत्। सः रावणस्य रथस्य चक्राणि, अश्वान्, ध्वजम्, छत्रं, महापताकां, सारथिं, वज्रं, शूलम्, खड्गं च तीक्ष्णैः बाणाग्रैः छित्त्वा विनाशयत्।