तत्रैव तदा राक्षसान् बहून् समरे निहन्यन्तं बलिनां प्रमुखं दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठः सुतरां वेगेन सारथिम् आजुहाव—“शीघ्रं रथं प्रापय,” इत्युक्त्वा तस्य वीर्यशालिनां वानराणां वृन्दं पुरतः स्थितम् अपश्यम्। त एव वानराः कोपसंरक्ताः, वृक्षपर्वतायुधधारिणः, मम पुरतः स्थिताः। तेषां युद्धशौर्येण गर्वितान् हन्तुम् इच्छामि, यतो हि राक्षसानां सर्वबलं तैः विनष्टमिव दृश्यते। ततः तेषां मध्यात् आशुयातैः अश्वैः युक्तेन रथेन रथिनां श्रेष्ठः अकम्पनः दूरात् वानरान् शरवृष्ट्या अभिद्रवत्। तदा वानराः तस्य शरैः भग्नाः न स्थातुं न च प्रतियुद्धुं शेकुः, सर्वे दिशः प्राद्रवन्। अकम्पनस्य शरैः निपातितान्, मृत्युवशं गतान् स्वबान्धवान् दृष्ट्वा महाबलः हनुमान् तेषां समीपं समुपेत्य स्थितः। तं महाकपिं समागतम् अवलोक्य सर्वे वानरश्रेष्ठाः रणभूमौ हर्षिताः तत्र समवेत्य तस्य समीपं न्यवसन्। हनूमतः स्थितिं दृष्ट्वा ते वानरपुङ्गवाः स्वयम् अपि बलवन्तो अभवन्, बलिनः सह सङ्गम्य। अकम्पनः तं पर्वतसमनिभं हनूमन्तं दृष्ट्वा, मेघेन्द्र इव वर्षाणि वृष्ट्वा, शरवृष्ट्या समन्तात् पातयामास। स तु महाकपिः शरीरमुपरि पतन्तीं शरवृष्टिं अवज्ञाय, अकम्पनवधाय मनो न्यधत्त। हनुमान् पवनपुत्रः तेजस्वी सस्मितं तं राक्षसं प्रति भूमिं कम्पयन् अभिद्रवत्। तस्य शब्देन, तेजसा दीप्तेन, रूपं भीषणं दुर्दर्शं च बभूव, ज्वलन इव प्रज्वलितः। स्वयम् निरायुधः, कोपसंरक्तः स कपिश्रेष्ठः वेगेन पर्वतमुत्पाट्य एकेनेव करे जग्राह। पवनसुतः तं महापर्वतं हस्तेन गृहीत्वा महाशब्दं कृत्वा चक्रवात इव भ्रमयामास। ततः स यथा पुरन्दरः नमुचिं वज्रायुधेन समरे अभिद्रवत्, तथा हनुमान् वेगेन अकम्पनं राक्षसपतिं प्रति धावन्। अकम्पनः तु तं पर्वतशृङ्गं हनुमता उत्थापितं दृष्ट्वा, दूरात् चन्द्रार्धसन्निभैः महाशरैः तद्भेदयामास। पर्वतशृङ्गं तु राक्षसशरैः विदारितं, नभः पतन्तं विकीर्णं दृष्ट्वा हनुमान् कोपेन समाक्रान्तः। ततः स कोपगर्वसमन्वितः हनुमान् अश्वकर्णं प्रति गत्वा वेगेन महापर्वतमुत्पाटयत्। तं महाकायं अश्वकर्णं हर्षेण तेजसा च संपन्नः हनुमान् युद्धे भ्रमयामास। महावेगेन धावन् हनुमान् क्रोधात् वृक्षान् भग्नवान्, भूमिं पादैः विदारयामास। तदा हनुमान् प्राज्ञः प्रबलश्च गजान् गजारोहैः सह, रथान् रथिसंयुक्तान्, पदातीन् च राक्षसान् निहन्ति स्म। तं वृक्षधारिणं कालसदृशं प्रजाघ्नन्तं हनूमन्तं दृष्ट्वा राक्षसाः भयार्ताः प्राद्रवन्। राक्षसवीरः अकम्पनः, हनूमन्तं क्रुद्धं राक्षसभीषणं दृष्ट्वा कम्पितः उच्चैः ननाद। तदा महावीर्यः अकम्पनः चतुर्दश तीक्ष्णान् शरीरविदारणशक्तीन् शरान् हनूमन्तं प्रति सन्धाय विव्याध। तैः पत्रिभिः तीक्ष्णाग्रैः शरैः विदारितः हनुमान् वीर्यवान् वनवृक्षैः समावृतः पर्वत इव बभूव। स महाबलः प्रलम्बगात्रः हनुमान् पुष्पिताशोकवृक्ष इव, धूमरहितज्वलन इव च शोभाम् अवहत्। अन्यं वृक्षं समुत्पाट्य, महावेगेन स हनुमान् शीघ्रं राक्षसपतिं अकम्पनं मूर्ध्नि तेन वृक्षेण ताडयामास। महात्मना हनुमता क्रोधात् तेन वृक्षेण ताडितः राक्षसः अकम्पनः भूमौ पतितः कपिश्रेष्ठेन हतः मृत्युम् अपद्यत। तं राक्षसपतिं अकम्पनं भूमौ निहतम् दृष्ट्वा सर्वे राक्षसाः कम्पितवृक्षाः इव शोकाकुलाः अभवन्। ते पराजिताः राक्षसाः शस्त्राणि परित्यज्य, भीताः लङ्कां प्रति प्राद्रवन्, वानरैः अनुयाताः। केशविकिरणाः, विमूढचेतसः, दर्पभङ्गिताः, भग्नाः, श्रमेण च भीतेन च स्वेदजलैः सिञ्यमानाङ्गाः, ते प्राद्रवन्। परस्परं ताडयन्तः, पुनः पुनः पृष्ठतः पश्यन्तः, भयात् लङ्काम् प्रविविशुः, मूढदृष्टयः। यदा ते महाबलाः राक्षसाः लङ्कां प्रविविशुः, तदा सर्वे वानराः हनूमन्तम् उपगम्य पूजयामासुः। स च धर्मसम्पन्नः हनुमान् तान् सर्वान् वानरान् यथार्हं स्नेहपूर्वकं पूजयामास। विजितारः वानराः स्वबलम् उल्लास्य पुनः तत्र राक्षसान् जीवतः इव दृष्टवन्तः। स महाकपिः मारुतिः राक्षसान् निहत्य, रणभूमौ शत्रुसूदनः विष्णुरिव, पराक्रममण्डितः वीरतेजसा समन्वितः बभूव। ततः सुरगणाः, रामश्च, अतिबलवान् लक्ष्मणः, सुग्रीवः अन्ये वानराः, महाबलः विभीषणश्च, सर्वे तं कपिं सत्कृत्य पूजयामासुः। इत्येवं हनूमतः पराक्रमं श्रुत्वा, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना विरचिते युद्धकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः प्रवक्ष्यते। अकम्पनस्य निधनं श्रुत्वा, राक्षसाधिपः रावणः क्रुद्धः, किंचित् शोकसंविष्टमुखः मन्त्रिणः अपश्यत्। क्षणं विचिन्त्य मन्त्रिभिः सह मन्त्रं कृत्वा, स रावणः राक्षसाधिपः प्रातःकाले लङ्कापुर्याः सर्वाणि चटानि निरीक्षणाय पर्यटन् निर्गतः।