शुद्धेन सुस्नातखड्गेन वालिसूनुः पराक्रमी वज्रदंष्ट्रस्य महत्तरं शिरः समरभूमौ सम्यक् छित्त्वा पातयामास। तस्य रुधिरसिक्तं शरीरं द्विधा पतितं, सुशोभनं खड्गच्छिन्नं शिरः विहङ्गमिव पृथक् स्थितम्, विस्तीर्णनेत्रं द्युतिमान् बभौ। वज्रदंष्ट्रे हते दृष्ट्वा राक्षसाः भयविषादसमाकुलचित्ताः लङ्कां प्रति पलायमाना वानरैः पराजिताः, ताडिताः, लज्जितमुखाः शोकसंतप्ताः चाभवन्। वज्रदंष्ट्रं हत्वा वालिसुतः तेजस्वी महाबलश्च वानरसैन्यस्य मध्ये इन्द्र इव देवैः परिवृतः प्रमोदं प्राप। एवं पञ्चपञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते। वालिसूनुना वज्रदंष्ट्रे निहते श्रुत्वा रावणः स्वसैन्याधिपतिं प्राञ्जलिं तिष्ठन्तं सम्बोध्य वाक्यम् उवाच। "अकम्पनस्य नेतृत्वे, सर्वशस्त्रास्त्रकुशलस्य, मम शासकस्य, रक्षको युद्धनायकश्च यः सदा मम हिते रतः युद्धे च उत्सुकः, तस्य नेतृत्वे दुरासदाः महाबलपराक्रमयुक्ताः राक्षसाः शीघ्रं निर्गच्छन्तु। सः काकुत्स्थानां वंशजाः, महाबलिनं सुग्रीवं, अन्यांश्च घोरवानरान् निहत्य विजयम् अवाप्स्यति," इति रावणः आज्ञापयत्। तस्य त्वरितकर्मणः रावणस्य आज्ञां प्राप्य स महाबलः अकम्पनः सैन्यं प्रेषयामास। ततः प्रधाना राक्षसाः क्रूरदृष्टयः भीषणरूपधारिणः नानाविधशस्त्रधारिणः सैन्यपतिभिः प्रेरिताः निर्जग्मुः। तत्र अकम्पनः महतीं दिव्यरत्नविभूषितां, सुवर्णदीप्तिमतीं, मेघाभवर्णां मेघनिनादसमुत्कर्षां रथं आरुह्य, भीषणैः राक्षसैः परिवृतः निर्गतः। स देवैरपि महायुद्धे न चालयितुं शक्यः। तेषां मध्ये अकम्पनः सूर्य इव तेजसा बभौ; युद्धोत्सुकः क्रोधेन समाविष्टः सः अग्रे धावत्। तस्य रथस्य अश्वेषु सहसा विषादोऽभवत्; युद्धहर्षितस्य तस्य वामनेत्रम् अपि कम्पितम्। तस्य मुखं वर्णहीनं, स्वरः कम्पितः; शुभदिने अपि तीव्रः प्रतिकूलवातः प्रववौ, दैन्यदिवस इव। सर्वे पक्षिणः मृगाश्च भीषणं क्रूरं च शब्दं प्रचक्रुः। स सिंहवद् विशालभुजः, व्याघ्रतेजाः, तानि अपशकुनानि अवज्ञाय युद्धभूमिं प्रति प्रस्थितः। तस्य राक्षसस्य सैन्येन सह निर्गच्छतः महद् शब्दराशिः समुद्रमिव कम्पयन्नुत्पन्नः; तेन शब्देन वानरसैन्यं भयाकुलं अभवत्। वानराः पर्वतांश्च द्रुमांश्च आयुधानि कृत्वा युद्धाय सज्जाः अभवन्; तत्र वानरराक्षसयोः घोरं समरमभवत्। सर्वे रामरावणयोः कृते आत्मनः परिरक्षणं परित्यज्य अतिबलिनः वीर्यवन्तः पर्वतसमानाः अभवन्। वानरराक्षसाः परस्परवधाय प्रवृत्ताः, युद्धे तेषां घोषः शीघ्रं च भीमं च आसीत्। ते रोषेण परस्परं गर्जन्तः महतीं ध्वनिं जनयन्तः तत्र ताम्रवर्णः धूलिः समुत्पन्नः, स घोरतरः बभूव। वानरराक्षसैः समुत्थापितः स धूलिः दश दिशः आवृत्य, तेन तन्तुना धूसरः धूलिना ते परस्परं न दृष्टवन्तः। युद्धभूमौ न किंचिद् द्रष्टुं शक्यम्—न ध्वजं न पताकां, न कवचं न अश्वं, न शस्त्रं न रथम्। केवलं तेषां घोषः, धावनं च श्रूयते स्म। तस्मिन्समरे शब्द एव श्रूयते, रूपाणि न दृश्यन्ते। वानराः क्रुद्धाः राक्षसान् समरे पतयामासुः। राक्षसाः अपि तमसि राक्षसान् एव निहत्य, वानरराक्षसाः शत्रून् हत्वा स्वजनानपि अवध्यन्। तदा भूमिः रुधिरसिक्तवद् केनचित् पङ्केन लिप्ता इव जाताः, रक्तप्रवाहैः धूलिः क्षालितः। भूमिः शरीरैः मृतदेहैः, द्रुमैः, शूलैः, गदाभिः, शक्तिभिः, पर्वतैः, मुसलैः, तोमरैश्च आच्छादिता। राक्षसवानरौ वेगेन परस्परं प्रहरन्तः, आयुधवत् भुजबलसमन्विताः, पर्वतसदृशाः, समरे युद्धम् अकुर्वन्। घोरकर्माणः वानराः राक्षसान् समरे निपातयामासुः; राक्षसाः अपि क्रुद्धाः शूलतोमरधारिणः, तत्र वानरान् भीषणैः शस्त्रैः निपातयामासुः। तत्र राक्षसेन्द्रसेनापतिः अकम्पनः क्रोधात् समाक्रान्तः सर्वान् राक्षसान् भीमवीर्यान् प्रेरयामास। वानराः अपि महाद्रुमैः, शिलाभिः राक्षसान् अभ्यधावन्, तेषां आयुधानि भुजबलेन भङ्क्त्वा, राक्षसान् विदारयामासुः। एतस्मिन्नन्तरे कुमुदः, नलः, मैन्दः, द्विविदश्च इति वानरवीराः क्रुद्धाः अतुलं वेगं प्रदर्शयन्तः, अग्रे राक्षससैन्यस्य महद् विध्वंसनं चक्रुः। ते सर्वे द्रुमैः क्रीडनवत् राक्षसान् विविधान्यायुधानि प्रयुज्य समरे घोरतया निपातयामासुः। एवं षट्षष्टितमः सर्गः आरभ्यते। वानरश्रेष्ठैः कृतं तद् अद्भुतं कर्म दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रसेनापतिः अकम्पनः युद्धे तीव्रं कोपमवाप। कोपसंयुक्तः सः राक्षसः, महद् धनुः परिगृह्य, शत्रुवीर्यदर्शनात् स्वसारथिं वाक्यम् अब्रवीत्।