वज्रदंष्ट्रः, यस्य दंष्ट्राः वज्रसमानाः आसन्, रक्तधारा स्रवमाणः क्षणमेकम् विस्मितः बभूव, गदां परिष्वज्य गभीरं श्वसन् स्थितवान्। ततः चेतनां पुनः प्राप्य, स निशाचरः तीव्रकोपसमाविष्टः वालिपुत्रं पुरतः स्थितम् गदया वक्षसि ताडयामास। ततो हनुमान् राक्षसश्च गदाः परित्यज्य, तत्र परस्परं मुष्टिभिः युद्धं कर्तुं प्रवृत्तौ, अन्योन्यं प्रहारयन्तौ। उभौ रक्तस्राविणौ, प्रहारैः श्रान्तौ, स्थैर्येण वीर्येण च स्थितौ, गगने भासमानौ कुजशुक्रयोरिव आभां ददतुः। तदा वालिसुतः श्रेष्ठवानरः तेजसा दीप्तिमान्, पुष्पफलसमृद्धं वृक्षं समूलं निष्क्षिप्य तत्र स्थितवान्। सः कनकवर्णं विस्तीर्णं खड्गं गोचर्म च शोभनं घंटाजालविभूषितं गृहित्वा तेनात्मानं बबन्ध। तौ वानरराक्षसौ विजिगीषया गर्जन्तौ, शोभायाम् उज्ज्वलमार्गेषु परस्परं ताडयन्तौ रणभूमौ विचेरतुः। रक्तव्रणच्छन्नौ, किंशुकवृक्षयोः स्रवद्रक्तयोरिव शोभमानौ, युद्धक्लान्तौ भूमौ पतित्वा जानूनि न्यधत्ताम्। तस्मिन्नन्तरे वालिसुतः गजसङ्काशः अंगदः, ज्वलद्भिः लोचनैः, दण्डाभिहतो भुजङ्ग इव, निमेषमात्रेण समुत्थितः। ततः निर्मलनिष्कलुषेण सुविशोधितेन खड्गेन, वालिसुतः महाबलः वज्रदंष्ट्रस्य महत् शिरः छित्त्वा पातयामास। तस्य रक्तसिक्तं शरीरम् द्विधा पतितम्, सुन्दरं खड्गच्छिन्नं शिरः विवृतनेत्रं पृथक् न्यपतत्। वज्रदंष्ट्रे निहते दृष्ट्वा, राक्षसाः भयविषण्णचित्ताः लङ्कां प्रति पलायिताः, वानरैः अनुद्यन्तः, पतितमुखाः, शोकविह्वलाः अपमानिताश्च। वज्रदंष्ट्रं हत्वा, यशस्वी महाबलः वालिसुतः वानरसैन्यस्य मध्ये प्रमोदं लेभे, यथा सहस्राक्ष इन्द्रः देवैः परिवृतः। एवं वज्रदंष्ट्रवधं श्रुत्वा, रावणः स्वसैन्यस्य प्रमुखं कृताञ्जलिं स्थितं सेनापतिं संबोधितवान्। सः आज्ञापयत्—"अकाम्पनः सर्वास्त्रविद्, अप्रतिहतबलः, मम शासकः, रक्षकः, संग्रामनायकः, सदा मम हिते रतः, युद्धे च उत्सुकः, शीघ्रं बलाढ्यः राक्षसैः सह निर्गच्छतु। स एव काकुत्स्थान्, महाबलिनं सुग्रीवं, अन्यांश्च भीषणवानरान् निहन्ति।" रावणस्य तां आज्ञां प्राप्य, स महाबलः अकाम्पनः शीघ्रकर्मा, तदा सैन्यं प्रेषयामास। ततः मुख्यराक्षसाः, विकटदृष्टयः भीषणरूपिणः, विविधायुधधारिणः, सेनापतिभिः प्रेरिताः, निर्गताः। अकाम्पनः, महतीं कनकविभूषितां, मेघसंकाशां, मेघस्वनां रथं आरोह्य, भीषणैः राक्षसैः परिवृतः, निर्जित्य देवतानपि दुर्लभः, युद्धाय प्रस्थितवान्। तेषु मध्ये अकाम्पनः सूर्यवत् प्रभया दीप्तिमान्, युद्धोत्सुकः, कोपसमाविष्टः, तत्र प्रायात्। अथ रथशक्तीनां अश्वेषु व्यथावशः उत्पन्नः, तस्य युद्धोत्सुकस्य वामं नेत्रं च स्पन्दितम्। तस्य वर्णः क्षीणः, स्वरः कम्पितः, शुभदिने अपि कठोरः वातः प्रववौ, इव दुष्टदिने। सर्वे पक्षिणः मृगाश्च भीषणं क्रूरं शब्दं कृतवन्तः, तस्य स्कन्धौ सिंहवत् स्थूलौ, शौर्यं व्याघ्रसमानम्। तान्युपशकुनानि उपेक्ष्य, सः राक्षसः सैन्येन सह युद्धभूमिं प्रस्थितवान्। तदा अतिभीषणः शब्दः समुद्रं कम्पयन्निव उत्पन्नः, तेन शब्देन वानरसैन्यं भयाकुलं बभूव। वानराः पर्वतांश्च शस्त्ररूपेण गृह्णन्तः युद्धाय उद्युक्ताः, तदा तेषां वानरराक्षसानां मध्ये घोरं युद्धम् आरब्धम्। रामरावणयोः कृते सर्वे स्वदेहं परित्यज्य, महाबलिनः, शूराः, पर्वतसमा बभूवुः। वानरराक्षसाः परस्परनाशनदृढनिश्चयाः, युद्धे त्वरया शब्दं कुर्वन्तः, भीषणगर्जनम् उत्पादयन्तः। रुष्टाः परस्परं गर्जन्तः, महाशब्दः श्रुतः, तदा धूलिः ताम्रवर्णा, अतीव भीषणवती अभवत्। वानरराक्षसैः उत्पादिता सा धूलिः दशदिक् व्याप्य, तेन शुक्लकपिलेन धूलेन अन्योन्यं न दृष्टवन्तः। युद्धभूमौ न केचन जीवाः, न पताका, न ध्वजः, न कवचं, न अश्वः दृष्टुम् अशक्यः। न शस्त्रं न रथः दृश्यते स्म, केवलं तेषां गर्जनारवः श्रोतव्यः। तस्मिन्समरोद्धते केवलं शब्दः श्रूयते, रूपाणि न दृश्यन्ति। वानराः प्रचण्डयुद्धे राक्षसान् निपातयन्तः। तदा रात्रौ राक्षसैः राक्षसाः अपि निहताः, वानरराक्षसाः शत्रून् हन्तः स्वजनानपि नाशयन्तः। तदा भूमिः रक्तेन सिक्तवती, मृद्विव लेपिता, तेन रक्तप्रवाहेण धूलिः अपि क्षालितवती। भूमिः मृतशरीरैः, वृक्षैः, शूलैः, गदाभिः, तोमरैः, शिलाभिः, मुषलैः, शङ्कुभिश्च आवृता। राक्षसवानराः शीघ्रं परस्परं महाबलिनः पर्वतसमा इव, आयुधरूपेण भुजैः, युद्धे प्रहारयन्तः स्थिताः। एवं तत्र महायुद्धे, वीर्यवंतः वानरराक्षसाः, स्वामिसमर्थ्याय, स्वप्राणान् अपि त्यक्त्वा, परस्परं घोरं संग्रामं कृत्वा, भूमिं वीरशरीरैः, रक्तधाराभिः च सम्पूरितवन्तः।