धृष्टः वालिसुतः समरे तेषां सर्वेषां राक्षसानां द्विगुणितकोपसंयुक्तः, प्रलयाग्निरिव, तान् समरे निहत्य महद्वीर्यं प्रादर्शयत्। तस्यैव क्रमेण महाबलः अङ्गदः, रोषात् रक्तलोचनः, वृक्षं समुत्क्षिप्य, तान् राक्षसगणान् मृगपतिरिव स्वल्पपशून् समारोपयत्। अत्रैव, इन्द्रसमतेजाः अङ्गदेन भीमविक्रमैः राक्षसाः घोरसंघर्षे विनिहताः। छिन्नशिरसो राक्षसाः पतिताः, पताकाभिः भूषितरथैः, हयैः, वानरराक्षसदेहैश्च सह, छिन्नवृक्षा इव भूमौ न्यपतन्। तदा भूमिः रक्तनदीभिः व्याप्ता, हारकङ्कणाम्बरायुधैः भूषिता, भयावहः अभवत्। समरे, सा भूमिः शरद्रजनीव शोभाम् अवहत्; अङ्गदबलप्रभावेन राक्षससेना कम्पमाना, वातनुन्नमेखल इव, सञ्जज्ञे। एवं प्रचण्डे समरे प्रवृत्ते, राक्षसवधेन च, चतुश्चत्वारिंशत्तमः सर्गः प्रारभ्यते। तत्र, वज्रदंष्ट्रो महाबलः राक्षसः, स्वबलवधेन च अङ्गदबलप्रभावेन च, क्रोधेन सम्पूर्णः अभवत्। सः, इन्द्रवज्रसन्निभं भास्वरं घोरधनुः संधाय, वानरसैन्येषु बाणवर्षं वर्षयामास। अन्ये च राक्षसश्रेष्ठाः, रथारूढाः, विविधायुधधारिणः, वीर्यवन्तः समरे सम्यक् युद्धमकरोत्। वानरवीर्यवन्तः सर्वे, वानरमुख्याः, सर्वतः संगृह्य, हस्तेषु शिलाः गृहीत्वा समरं प्रावर्तयन्। तत्र राक्षसाः, वानरनायकेषु, सहस्रशः शस्त्राणि प्रचिक्षिपुः। वानरवीर्यवन्तः मदोन्मत्तगजोपमाः, पर्वतान्, वृक्षान्, महाशिलाः च राक्षसेषु प्राक्षिपन्। तत्र वीर्यवन्तः, युद्धपराङ्मुखता विना, राक्षसगणैः सह, घोरं कौशलयुक्तं युद्धं प्रचक्रुः। केचित् शिरोभिः विदारिताः, केचित् पादभुजच्छिन्नाः, शस्त्राभिहतानां शरीराणि रुधिरसिक्तानि। भूमौ वानरराक्षसाः पतिताः, गृध्रशृगालकाकपक्षिणः च तत्र समागताः। शिरश्छिन्नानि स्थूलानि, भीमानि भीरूणां, उत्पतन्ति स्म; भुजपाणिशिरोऽङ्गानि भूमौ विक्षिप्तानि। तत्र वानरराक्षसाः भूमौ पतिताः; ततः निशाचराः वानरसेनया निहताः। वज्रदंष्ट्रस्य पश्यतः, तस्य सर्वं बलं भग्नम्; राक्षसाः भयाकुलाः कम्पमानाः वानरैः निपातिताः। तद् दृष्ट्वा, वज्रदंष्ट्रः क्रोधात् रक्तलोचनः, बलसम्पन्नः, धनुः गृहीत्वा, वानरगणान् संत्रासयन् समरभूमिं प्रविवेश। सः, बकपक्षसदृशैः, सुसंहतैः, तीक्ष्णैः बाणैः, सप्त, अष्ट, नव, पञ्च वानरान् विव्याध। वज्रदंष्ट्रः, क्रोधवीर्यसमन्वितः, बाणैः विदारितशरीरान् वानरान् निहत्य, सर्वे वानरगणाः भीताः अङ्गदं प्रजापतिमिव शरणं जग्मुः। तदा, वानरसैन्यं भग्नं दृष्ट्वा, वालिसुतः अङ्गदः, क्रोधात् वज्रदंष्ट्रं पश्यन्, सः अपि क्रोधसंयुक्तः। वज्रदंष्ट्रः अङ्गदश्च, उभौ क्रोधसंयुक्तौ, द्वौ मदोन्मत्तगजाविव अन्योन्यं समरे समासादेताम्। तदा वज्रदंष्ट्रः, लक्षशः ज्वलद्ग्निसमानान् बाणान्, वालिसुतं महाबलिनं, शरीरस्य मर्मेषु प्राहिणोत्। अङ्गदः, रक्तसिक्तशरीरः, बलसम्पन्नः, महावृक्षं समुत्क्षिप्य, भीमवेगेन वज्रदंष्ट्रे प्राक्षिपत्। तं वृक्षं समागतम् अपश्यन्, स राक्षसः स्थिरचित्तः, तं बहुधा छित्त्वा, भूमौ पतितम्। वज्रदंष्ट्रस्य वीर्यम् आलोक्य, वानरश्रेष्ठः, महान् पर्वतः समुत्क्षिप्य, घोरनादं कृत्वा, तम् अपि प्राक्षिपत्। तं पर्वतं समीपमागतम् अपश्यन्, स वीर्यवान् राक्षसः, रथात् उत्पत्य, गदां गृहीत्वा, स्थिरः भूमौ तस्थौ। अङ्गदेन क्षिप्तः सः शिलाखण्डः, समरे, तस्य रथं, अक्षयूथं, योकत्रं, हयान् च चूर्णीकृत्य न्यपतत्। ततः अङ्गदः, अन्यं वृक्षच्छन्नं महापर्वतं गृहीत्वा, वज्रदंष्ट्रस्य मूर्ध्नि प्राक्षिपत्। वज्रदंष्ट्रः, वज्रदंष्ट्रः इव, रक्तप्रवाहः, क्षणमात्रं मूर्च्छितः, गदां परिष्वज्य, गभीरश्वासं कृत्वा स्थितः। चेतनां पुनः प्राप्त्वा, निशाचरः, अतिभीमक्रोधः, वालिसुतं समरस्थं, गदया वक्षसि ताडयामास। ततः, गदां परित्यज्य, वानरः राक्षसश्च, पाणियुद्धे प्रवृत्तौ, अन्योन्यं ताडयन्तौ। उभौ, रुधिरस्राविणौ, श्रान्तौ, स्थिरौ च वीर्यवन्तौ, ग्रहौ इव, भौमं भूमौ स्थितौ। तदा अङ्गदः, वानरश्रेष्ठः, तेजस्वी, पुष्पफलसमृद्धं वृक्षं समुत्पाट्य, सज्जः अभवत्। सः, रम्यं विशालं खड्गं च, गोजिनं च घंटाजालभूषितं, गृहीत्वा, तेनात्मानं वेष्टयामास। वानरः राक्षसश्च, शोभनमार्गेषु, समरे, अन्योन्यं ताडयन्तौ, जयकाङ्क्षिणौ, नर्दन्तौ विचरन्तौ। रुधिरसिक्ताङ्गौ, पुष्पितकिंशुकवृक्षौ इव शोभमानौ, युद्धक्लान्तौ, भूमौ जानुभ्यां पतितौ। तस्मिन्नेव क्षणे, अङ्गदः, वानरेन्द्रयानी, दीप्तलोचनः, सर्प इव दण्डाभिहतः, वेगेन समुत्तस्थौ।